آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۷ تیر ۱۳۹۷

نیوشا صارمی

فرهنگ


گذشتن از سند ۲۰۳۰ فقط برای همسو شدن با خواست رهبر


 

انتشار خبر آزار جنسی چند دانش‌آموز دبیرستانی در مدرسه‌ی معین تهران توسط ناظم مدرسه، یک سال پس از توقف اجرای سند ۲۰۳۰ دوباره بحث آن‌ را بر سر زبان‌ها انداخت. عده‌ای گفتند شاید اگر این سند که در آن بخش‌هایی هم برای آگاهی جنسی دانش‌آموزان در نظر گرفته شده، اجرا می‌شد این اتفاقات نمی‌افتاد یا دست‌کم دانش‌آموزان زودتر از آن سخن می‌گفتند. عده‌ای هم پس از ادعای یک نماینده‌ی مجلس درباره‌ی آموزش پنهانی ۲۰۳۰ در مدارس، کاسه و کوزه را بر سر این سند شکستند و ادعاهای قدیمی مبنی بر باز شدن چشم و گوش دانش‌آموزان و ترویج رابطه‌ی جنسی در این سند را تکرار کردند و گفتند این آموزش‌ها باعث بروز آزار جنسی در مدرسه شده است.

اما سند ۲۰۳۰ چیست و چه ارتباطی با این ادعاهای ضد و نقیض دارد؟ «سند آموزشی ۲۰۳۰ یونسکو» قسمتی از برنامه‌ی سازمان ملل برای «توسعه‌ی پایدار» کشورهای عضو تا سال ۲۰۳۰ است. در این سند بر مسایلی چون تضمین آموزش برابر و فراگیر، محیط‌‌‌زیست، برابری جنسیتی و فرصت‌های برابر اجتماعی برای زنان و مردان، حقوق بشر، رفع تبعیض از اقلیت‌ها و ترویج فرهنگ صلح و عدم خشونت تاکید شده است.

دولت ایران هم مانند بسیاری از کشورها، در تابستان سال ۹۵ تدوین سند آموزش ۲۰۳۰ در ایران با مدیریت وزارت آموزش و پرورش را تصویب کرد. هم زمان با تصویب این سند انتقادها بالا گرفت، گروه‌های تندرو این سند را مغایر با آموزه‌های اسلامی می‌دانستند و خواهان توقف اجرای آن بودند. حسن روحانی اما بر اجرای آن اصرار ورزید. حمله‌ به سند ۲۰۳۰ و دولت در زمان انتخابات سال ۱۳۹۶ به اوج خود رسید. مخالفان در وب‌سایت‌های محافطه‌کار از مضرات اجرای این سند نوشتند، شب‌نامه‌هایی با موضوع اجرای این سند و آموزش سکس و هم‌جنس‌گرایی توزیع کردند و از ترویج رابطه‌‌ی جنسی، هم‌جنس‌گرایی و خودارضایی در این سند گفتند و هشدار دادند که نخواهند گذاشت کودکان چنین آموزش‌هایی ببینند. حسن روحانی در پاسخ گفت این حمله‌ها ناشی از اطلاعات و گزارش‌های نادرست است و با اهداف انتخاباتی صورت گرفته و در جلسات انتخاباتی‌اش وعده داد این سند اجرا خواهد شد. او گفت ایران این سند را که شامل توصیه‌هایی برای بهبود وضعیت آموزش و پرورش کشورهای جهان تا سال ۲۰۳۰ است، با قید «تحفظ» پذیرفته که به معنی قبول اجرای بخش‌هایی از آن است که با قوانین داخلی مغایرت نداشته باشد. مسوولان و مدیران دولتی هم گفتند این سند در ایران بومی‌سازی خواهد شد. تندروها اما زیر بار نرفتند. فعالان مدنی سعی کردند درباره‌ی این سند روشن‌گری کنند ولی صدای‌شان به جایی نرسید. آن‌ها اجرای این سند را راهی برای به روز شدن سیستم آموزشی ایران و آموزش برابری و ایجاد فرصت‌های برابر به دانش‌آموزان می‌دانستند با این حال صدای‌شان از نقطه‌ای به بعد شنیده نشد.

حسن رحیم‌پور‌ ازغدی، از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی پیش از این گفته بود که طبق سند ۲۰۳۰ «مستشاران خارجی باید به آموزش و پرورش ایران نظارت کنند.»

کار تا جایی پیش رفت که آیت‌الله خامنه‌ای صراحتا مخالفت خود را با اجرای این سند بین‌المللی ابراز کرد: «این سند ۲۰۳۰ یونسکو چیزی نیست که جمهوری اسلامی تسلیم آن شود.»

آقای خامنه‌ای در جمع معلمان و کارکنان آموزش و پرورش از شورای عالی انقلاب فرهنگی انتقاد کرد و گفت: «باید مراقبت می‌کردند و نباید می‌گذاشتند کار به جایی بکشد که ما جلوی آن را بگیریم. این‌جا جمهوری اسلامی است». او همچنین گفت: یونسکو یک مجموعه‌ی بین‌المللی است که «قطعا تحت‌نفوذ قدرت‌های دنیاست».

پس از آن شورای عالی انقلاب فرهنگی سند ۲۰۳۰ یونسکو را از دستور کار خارج کرد و آن را کنار گذاشت.

در مصوبه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی آمده است:‌ «مبنای عمل در کشور اسناد بالادستی مصوب در شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجلس شورای اسلامی و سایر مراجع قانونی بوده و در حوزه‌ی آموزش و پرورش و تعلیم و تربیت، سند اساسی و ملی، «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش» خواهد بود که این سند در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است و هر سند، بیانیه و یا موضوع دیگری که مغایر با این سند باشد ملغی است.»

در سخنان آیت‌الله خامنه‌ای بر اجرای سند تحول بنیادین تاکید شده بود. سندی که بیشتر بر آموزه‌های اسلامی تاکید دارد و نخستین هدف این سند «تربیت انسانی موحد، مومن و معتقد به معاد» است.

 

 

 

ادعاها و واقعیت‌ها

تندروهای ایران می‌گویند در سند ۲۰۳۰ به دانش‌آموزان خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی یاد داده می‌شود. در نسخه‌ی بومی‌سازی‌‌ شده‌ی این سند که «سند ملی آموزش ۲۰۳۰ جمهوری اسلامی ایران» است هیچ اشاره‌ای به هم‌جنس‌گرایی و یا خودارضایی نشده است. از معدود اشارات این سند به مسایل جنسی، مربوط به عاری‌سازی مدارس از خشونت و تجاوز است. همچنین از عدم جمع‌آوری اطلاعات مربوط به تجاوزها به عنوان چالش یاد شده است. در این سند همچین ذکر شده که مشخص شود چند درصد مدارس ارائه دهنده‌ی آموزش مهارت‌های اساسی زندگی مبتنی بر (HIV) و مسایل جنسیتی هستند. در سند ملی آموزش ۲۰۳۰ جمهوری اسلامی ایران همچنین به آموزش‌های جامع جنسی (تنظیم خانواده) اشاره شده و خواسته شده درصد دانش‌آموزانی که خشونت جنسی را تجربه کرده‌اند مشخص شود.

سعید پیوندی، جامعه‌شناس و کارشناس آموزش در این رابطه میگوید: «آن‌چه در سند وجود دارد و موضوع مهمی هم است این است که دانش آموزان در مورد مسایل مرتبط با جنسیت خودشان آموزش یابند تا برای ورود برای زندگی بزرگسالی آمادگی داشته باشند و این البته با قوانین ایران هم منافاتی ندارد. برای نمونه در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش هم به این موارد اشاره شده است و در دوران وزارت آقای حاجی‌بابایی در آموزش و پرورش هم چنین آموزش‌هایی شروع شده بود و بعد متوقف شد و دوباره الان در کتاب‌های درسی مجزایی که برای پسران و دختران تدوین می‌شود تا حدودی و بسیار خجولانه و ابتدایی این آموزش‌ها ارایه می‌شود.»

از دیگر شایعاتی که تندروها به آن تاکید داشته‌اند، الزام‌آور بودن این سند است. در وب‌سایت‌های این جناح و همچنین در شب‌نامه‌هایی که علیه این سند توزیع شده نوشته‌اند دولت این سند را مخفیانه امضا کرده و در آن متعهد شده به کودکان و نوجوانان آموزش انواع رابطه و گرایش جنسی را آموزش بدهد. این در حالی است که سند ۲۰۳۰ یک توصیه‌نامه از سوی یونسکو به کشورهای جهان است و دولت‌ها می‌توانند به همه یا بخش‌هایی از آن عمل کنند یا نکنند، نه امضایی در کار است و نه الزامی.

از دیگر شایعات این گروه انتشار و توزیع کتاب «لک‌‌لکی در کار نیست» در نمایشگاه کتاب و مدارس است. کتابی که اساسا تنها به صورت آنلاین منتشر شده و انتشار مجازی‌اش آن‌طور که مسوولان دولتی گفتند بدون مجوز صورت گرفته است. پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت ارشاد پس از خبرساز شدن شایعه‌ی صدور مجوز چاپ این کتاب «غیراخلاقی» واکنش وزیر ارشاد را این‌طور بیان کرد: «همانگونه که معاون فرهنگی وزارت ارشاد بارها اعلام کرده هیچگونه مجوزی برای چاپ این کتاب و عناوین مشابه که حاوی نکات غیراخلاقی است صادر نشده. پیش از این نیز وزارت آموزش و پرورش صدور مجوز کتاب مذکور را تکذیب نموده بود. شایسته نیست آقایان برای دستیابی به چند رای اخلاق و شرافت انسانی را زیر پای بگذارند. عوامل انتشار این شایعه از سوی مراجع قضایی تحت پیگرد قرار خواهند گرفت.»

در ادامه محمد ناصری، مدیرکل دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی خبر انتشار ۹ هزار نسخه این کتاب برای تدریس در مدارس را تکذیب کرد و گفت: «شورای ساماندهی کتاب تاکنون چنین کتابی را دریافت نکرده است. گرچه مجوز اولیه‌ی چاپ هرگونه کتاب با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است اما هر کتابی برای ورود به مدرسه باید مجوز دبیرخانه‌ی ساماندهی کتاب‌های آموزشی و کمک آموزشی را کسب کند.»

مسوولان دولتی در حالی «لک‌لکی در کار نیست» را «غیراخلاقی» می‌خوانند که این کتاب در بسیاری از کشورهای پیشرفته آزادانه در دسترس کودکان قرار دارد و پاسخی است برای کنجکاوی‌های آن‌ها برای این‌که بدانند از کجا آمده‌اند؟ چطور متولد شده‌اند؟ بدن‌شان چه فرقی با غیر هم‌جنس‌شان دارد. نویسنده‌ این کتاب سعی کرده به کودکان آگاهی بیشتری درباره‌ی بدن‌شان بدهد. این کتاب علی‌رغم شایعات در ایران مجوزی برای انتشار دریافت نکرده است اما به صورت آنلاین و رایگان برای دانلود در دسترس است.

 

یک قصه‌ی تکراری

سند ۲۰۳۰ بیش از آن‌که به مسایل جنسی تاکید داشته باشد به برابری جنسیتی و رفع تبعیض علیه زنان تاکید دارد. از ریشه‌کنی ازدواج کودکان می‌گوید و از فراهم کردن امکان برابر تحصیل برای دختران و پسران. اصول‌گرایان و تندروهای ایران هرجا سخن از برابری جنسیتی بوده به تبعیت از رهبر جمهوری اسلامی با آن مخالفت کرده و آن‌ را زاده‌ی تفکر غربی دانسته‌اند. رهبر ایران بارها در سخنان خود اولویت زنان را فرزند‌آوری و همسرداری عنوان کرده است. ایران از معدود کشورهایی است که پیوستن به کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان را نپذیرفته است و به سایر توافق‌نامه‌هایی که در راستای رعایت حقوق بشر امضا کرده نیز پایبند نیست و علاقه‌ای به پیروی از اصول بین‌المللی در رابطه با حقوق بشر ندارد. اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر و کنوانسیون حقوق کودک از مهم‌ترین این‌هاست. ایران از امضا‌کنندگان این دو عهدنامه است اما از بزرگ‌ترین ناقضان حقوق بشر و حقوق کودک هم هست. با وجود این‌که هر از گاهی صدایی مخالف شنیده می‌شود که تازه‌ترین نمونه‌اش تلاش حسن روحانی برای اجرای سند ۲۰۳۰ است، آن‌چه در نهایت عملی می‌شود خواسته‌ی رهبر جمهوری اسلامی است.