آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۱۹ تیر ۱۳۹۷

بهروز صمدبیگی

سیاست


ماه عسل برجامی که خیلی زود تلخ شد


 

 

حسن روحانی و تیم‌اش حساب ویژه‌ای روی رفع تحریم‌های هسته‌ای باز کرده بودند و وعده‌های خوش آب و رنگ آن‌ها در انتخابات عمدتا بر پیش‌شرط رفع تحریم و با فرض ورود سرمایه‌گذاران خارجی استوار بود. چندین میلیون‌ ایرانی هم که از تحریم و فشار اقتصادی به تنگ آمده بودند مشتاقانه دل به روحانی و تیم‌اش بستند و وقتی وعده‌ی رفع تحریم محقق شد، خیلی‌ها رویای شکوفایی اقتصادی را به انتظار نشستند. اما این تازه اول راه بود. اولا دولت یادش رفته بود و یا نمی‌خواست یادآوری کند آن همه وعده‌ی شیرین به این زودی‌‌ها محقق شدنی نیست. تازه اگر دولتی سالم و کارآمد بر سرکار بیاید و اگر فساد اقتصادی گسترده در نهادهای قدرت اساسا اجازه‌ی چرخش دلارهای پسابرجامی را در رگ‌های پیکر فرتوت اقتصاد ایران بدهد. چرخش سیاست خارجی در دولت تازه‌ی آمریکا هم آخرین روزنه‌های امید را برباد داد تا شرکت‌هایی که قرار بود با آمدن‌شان رونق اقتصادی بیاورند خیلی زود بار و بنه‌شان را جمع کنند و بروند. می‌گویند در مثل مناقشه نیست؛ پس بیراه نیست اگر بگوییم وعده‌ی شیرین ازدواج شیرین برای ایران، خیلی زود در میانه‌ی یک ماه عسل پرتب و تاب به کابوس طلاق و جدایی منجر شد. حالا چه فرق می‌کند مقصر کیست. مهم این است که اوضاع می‌تواند بدتر هم بشود، حتی بدتر از دوره‌ای که پای این همه رویای قشنگ درمیان بود.

این‌جا فقط بخشی از شرکت‌هایی را می‌بینید که در دوره‌ی پسابرجام پای میز مذاکره با ایران نشستند اما پس از خروج آمریکا از برجام، راه خروج را درپیش گرفتند.

 

نفتی‌ها

توتال

شاید آشناترین شرکتی که در پسابرجام با تبلیغات و سروصدای زیاد به ایران آمد و سروصدای زیادی هم بر سر آن شد، همین شرکت فرانسوی باشد. توتال قبل از تحریم‌ها هم در ایران فعال بود اما در دوره‌ی جدید سهام‌دار اصلی پروژه‌ی ۴.۸ میلیارد دلاری توسعه‌ی فاز یازدهم گاز پارس جنوبی شد؛ با سرمایه‌ای حدود یک میلیارد دلار. اما توتال خیلی زود رفتنی شد.

لوک اویل

احتمالا در ظاهر باید روسیه را متحد جمهوری اسلامی ایران به حساب آورد و یا شاید حکومت ایران چنین فکر می‌کند اما دومین شرکت نفتی بزرگ روسیه هم جزو اولین‌هایی بود که همه‌ی مذاکرات و پروژه‌هایش در ایران را متوقف کرد. درباره‌ی حجم معاملات با این شرکت، اخبار و ارقام دقیقی منتشر نشده اما برای توسعه‌ی میدان نفتی آب تیمور تفاهم‌نامه امضا کرده بود و به نظر می‌رسید پروژه‌های بیشتری را هم در دست بگیرد.

دایلیم

«دایلیم اینداستریال» کره جنوبی سال ۹۵ با امضای قراردادی برای توسعه‌ی پالایشگاه نفتی اصفهان در صدر اخبار اقتصادی ایران نشست. اما این شرکت کره‌ای هم اعلام کرده که از اجرای پروژه‌‌ی دو میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلاری صرف‌نظر کرده است.

«انی» و «ساراس»

این دو شرکت ایتالیایی از خریداران عمده‌ی نفت ایران در سال‌های اخیر بوده‌اند. شرکت نفتی ساراس روزانه ۳۰۰ هزار بشکه نفت از ایران می‌خرد و قصد دارد تا پایان مهلت آمریکا آن را متوقف کند. شرکت انی هم قراردادی برای خرید ماهانه دو میلیون بشکه نفت خام از ایران امضا کرده بود اما می‌گوید که این همکاری تا پایان سال به پایان خواهد رسید و پس از آن ارتباط محدودی با ایران خواهد داشت.

 

خودروسازها

پژو سیتروئن(PSA)

شاید پژو آشناترین برند فرانسوی برای ایرانی‌ها باشد. یکی از معدود برندهای خارجی خودرو که در خیابان‌های ایران به وفور دیده می‌شد و در دوره‌ی ریاست جمهوری احمدی‌نژاد با وضع تحریم‌ها ایران را ترک کرد اما دوباره با سلام و صلوات به ایران برگشت. این بار هم قرارداد ۷۰۰ میلیون یورویی نتوانست پژو سیتروئن را در ایران ماندگار کند.

 

مزدا و هیوندای و بنز

هیچ‌وقت رقم دقیقی از قراردادها با چندین و چند خودروساز معتبر دنیا منتشر نشد اما حالا دیگر همکاری با آن‌ها لغو شده و احتمالا دوباره رجوع به خودروسازهای چینی در دستور کار ایرانی‌ها قرار خواهد گرفت.

 

صنعت حمل و نقل

بوئینگ

یکی از مهم‌ترین امیدواری‌های بعد از برجام، نوسازی ناوگان هوایی بود و در این بین قرارداد خرید ۸۰ فروند هواپیما به ارزش حدود ۱۷ میلیارد دلار از شرکت بزرگ آمریکایی بوئینگ، رویایی در آستانه‌ی تحقق بود. اما این قرارداد هم بدون تحویل حتی یک هواپیما، لغو شده محسوب می‌شود.

ایرباس

امضا قرارداد خرید ۱۰۰ فروند هواپیما به ارزش حدود ۱۸ میلیارد دلار یورو از این شرکت هواپیمایی، موفقیتی بزرگ برای دولت حسن روحانی ارزیابی می‌شد اما فقط سه فروند از آن‌ها تحویل داده شده و پیش‌بینی شده که احتمالا سه هواپیمای دیگر هم در راه باشد. اما تحویل بقیه‌ی هواپیماها تقریبا غیرممکن است.

 

کشتی‌رانی‌های بزرگ جهان

شرکت دانمارکی کشتیرانی مولر مائرسک، بزرگ‌ترین شرکت حمل و نقل کانتینری جهان؛ شرکت ام‌اس‌سی، دومین شرکت حمل و نقل کانتینری جهان؛ و کشتیرانی هاپاگ لوید، بزرگ‌ترین شرکت در آلمان و پنجمین در جهان، در صف اول لغو همکاری با ایران بوده‌اند.

 

صنعت و معدن

دانیلی

پنج میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار، رقم توافق تجاری ایران با این شرکت فولاد ایتالیایی در سال ۲۰۱۶ میلادی بود. حالا دانیلی اعلام کرده که تلاش برای یافتن یک میلیارد و هشتصد میلیون دلار اعتبار مالی برای سفارشات مربوط به ایران را متوقف کرده است.

ساگا

این شرکت بزرگ انرژی نروژی قراردادی حدودا سه میلیارد دلاری برای ساخت نیروگاه خورشیدی در ایران امضا کرده که یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای برجام برای دولت حسن روحانی محسوب می‌شد اما حالا این شرکت هم ترجیح می‌دهد منافع بین‌المللی خود را به خطر نینداخته و از خیر پروژه‌ی بزرگش در ایران بگذرد.