آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۱۰ فروردین ۱۳۹۷

ناهید روزبهانی

اجتماع


هیچ‌هایک؛ سفر ارزان اما تجربه‌ی گران


 

سفر کردن به طریق “هیچ‌هایک” را در ایران به شکل‌های مختلفی ترجمه کردند. معمول‌ترین معادل آن در فارسی “رایگان‌سواری” و “کوله‌گردی” است. بعضی‌ها هم برای ترجمه‌ی این مدل از سفر ذوق بیشتری به خرج داده و از آن با معادل‌های بومی مانند “سفر صلواتی” یا “مفتی‌رو” نام می‌برند.

با این وجود هرچند این اسامی برای توضیح شکل این نوع سفر “بی‌هزینه” مناسب است، اما رایگان‌سوارها پول خرج نکردن را تنها نقطه‌ی قوت این سفر نمی‌دانند. به گفته‌ی مسافرانی از این دست، هیچ‌هایک کردن موجب افزایش اعتماد به نفس و قوی شدن روابط عمومی و یادگیری مدیریت بحران می‌شود. همچنین به فرد یاد می‌دهد که چطور در عین حال که ضریب امنیت خود را به میزان ممکن بالا نگاه می‌دارد جسارت و خطرپذیری خودش را هم امتحان کند. همچنین این نوع سفر کردن به آدم این فرصت را می‌دهد تا مکان‌های بکری را که تنها محلی‌ها می‌شناسند را ببیند، مکا‌ن‌های که در دیگر سفرها امکان دیدن‌شان کمتر به دست می‌آید.
در ایران زمان زیادی از وقتی که ایران‌گردان و جهان‌گردان ایرانی تصمیم گرفتند که به این شیوه‌ی ارزان و ماجراجویانه سفر کنند، نمی‌گذرد. مشکل عمده رایگان سواران ایرانی که همواره از آن شکایت می‌کنند این است که خیلی سخت و دیر آنان را سوار می‌کنند. منظره‌‌ی مردان و زنان کوله به دوش که بی‌تعارف از تو می‌خواهند بدون دریافت کرایه آن‌ها را با خود ببری، در ایران منظره‌ی چندان آشنایی نیست بنابراین بهتر است خود رایگان‌سواران ابتکار عمل را به دست بگیرند و با توضیح و شناساندن سبک سفرشان مردم را قانع به سواری کنند.
امنیت؛ دغدغه‌ی کلیدی
از سوی دیگر “امنیت” برای مسافران ایرانی بالاخص درباره‌ی زنان همچنان مشکل اساسی است و رایگان سواران زن بیش از مردان با این سوال مواجه‌اند که چگونه جرات می‌کنند سوار ماشین غریبه‌ای شوند و چگونه به آنان اطمینان می‌کنند؟
سارا لویی از جمله زنانی است که در ایران و کشورهای دیگر هیچ‌هایک کرده و تجربیاتش را از طریق شبکه‌های مجازی با دیگران به اشتراک گذاشته است. او در سایتش با عنوان سبک‌تر درباره‌ی تجربه هیچ‌هایک خود در ایران می‌نویسد: “مردم سعی می‌کنن به شما از غذای خودشون بدهند و یا حتی پول بدهند تا ادامه‌ی سفر براتون راحت‌تر باشه، سعی می‌کنن با شما هم کلام بشن حتی اگر زبان شما رو بلد نباشن، شما رو به مراسم‌های خودشون مثل عروسی و یا عزاداری دعوت می‌کنن، بهتون یادگاری می‌دن و حاضر هستن برای راحت‌تر شدن ادامه مسیرتون، هر کمکی لازم هست؛ انجام بدن.” او می‌گوید هیچ‌هایک کردن در ایران امن است به شرط این‌که همواره هشیار باشی و بی‌گدار به آب نزنی.
ارشاد نیک‌خواه یکی دیگر از ایران‌گردان و جهان‌گردان جوانی است که در کنار انواع دیگر سفر، هیچ‌هایک را هم امتحان کرده و از تجربیاتش به تفصیل در سایت سیزدهم می‎نویسد. او درباره‌ی رایگان‌سواری می‌گوید: “بله سخت هست، ممکنه مجبور بشی کیلومترها راه بری و این‌که خیلی منتظر بمونی اما بدون، آخر سر یه آدم دیگه هستی که به خونه برگشتی. کافیه لبخند بزنید، مودبانه برخورد کنید و بگید سلام، من ایران‌گرد هستم و یه جورایی بدون پول سفر می‌کنم. شما مسیرتون می‌خوره من رو تا یه جایی با خودتون ببرید؟”
اگر زیادی منظم هستید هیچ‌هایک نکنید
رونق رسانه‌های مجازی در سال‌های اخیر عامل کلیدی در جسارت دادن به جوان‌هایی بوده که ماجراجویانه به دل جاده می‌زنند. هیچ‌هایکر‌های باتجربه وقتی عکس‌ها و ویدیو‌های خود از سفرهای‌شان را در جایی مثل اینستاگرام می‌گذارند برای بسیاری دیگر که سودای سفر در سر دارند الهام‌بخش هستند. دیگر مساله این نیست که باید حتما پولدار باشی تا بتوانی سفر بروی. هیچ‌هایک یعنی این‌که به جای پولدار بودن بهتر است کمی نترس و جسور باشی. برای بعضی‌ها تجربه هیچ‌هایک آن قدر تاثیر گذار بوده که زندگی‌شان را متحول کرده است. مثلا کتایون حسینی به عنوان یک دختر جوان هیچ‌هایکر در توصیف تجربه‌ی خود نوشته که “اوایلش برای سفر خیلی بهم سخت می‌گرفتن، با لجبازی و‌ زور تونستم حق سفر رو بگیرم. الان تنهایی هیچ‌هایک می‌کنم.تا اون ور دنیا هم تنهایی رفتم و هیچ‌کس دیگه نتونست جلوم رو‌بگیره.”
هیچ‌هایک البته با یک نوع بی‌قید و بندی در برنامه‌ریزی هم عجین است و به درد کسانی که دنبال برنامه‌ی سفر منظم هستند، نمی‌خورد. حتی اگر خیلی هم در هیچ‌هایک باتجربه باشید باز هیچ تضمینی نیست که در یک جاده بیابانی بتوانید به راحتی اتومبیلی را برای هیچ‌هایک پیدا کنید.
چرا شانس زن‌ها در هیچ‌هایک بیشتر است؟
زن بودن یا مرد بودن هم عامل تاثیرگذاری برای موفقیت به عنوان یک هیچ‌هایکر است. مریم رضایی‌راد که سه سال است هیچ‌هایک می‌کند به تابلو می‌گوید باید این واقعیت را بپذیریم که وقتی شما در ایران سراغ سفرهای هیچ‌هایکی می‌روید به عنوان یک دختر شانس بیشتری برای رایگان‌سواری دارید. راننده‌های بیشتری برای شما می‌ایستند و حتی در شهرها و روستاهای کوچک هم مشکلی از بابت پیدا کردن اتومبیل ندارید.” او می‌گوید سال گذشته وقتی به همراه یک پسر در سفر هیچ‌هایکی بوده‌اند کنار جاده همیشه او برای ماشین‌ها دست تکان می‌داده چون در این صورت خیلی زود ماشینی را برای سوار شدن پیدا می‌کرده‌اند در صورتی که اگر پسر همراه‌اش این کار را می‌کرد ممکن بود ساعت‌ها معطل شوند. از نگاه او برای راننده‌ها جذاب است که دخترها چنین جسارتی برای سفر دارند و به همین دلیل هم بیشتر مایل به سوار کردن‌شان هستند ضمن این‌که احساس امنیت‌شان از سوار کردن یک دختر غریبه بیشتر از یک پسر غریبه است.
مریم‌ سهرابی‌نژاد هم سه سال است به جرگه‌ی‌ هیچ‌هایکرها پیوسته و در سال گذشته چهار سفر هیچ‌هایکی رفته، اما از سفرهایش اصلا راضی نیست. او به آزارهای جنسی توسط بعضی از راننده‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید که همیشه برایش اعتماد‌ کردن به افراد در حین هیچ‌هایک سخت‌ترین کار است. از نظر مریم شرایط ایران برای هیچ‌هایک هنوز آن قدرها مناسب نیست و او ترجیح می‌دهد در جایی مثل ترکیه و گرجستان هیچ‌هایک کند که از نگاه او مردمش زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی بهتری برای این نوع سفر دارند.