آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۹ فروردین ۱۳۹۷

فهیمه خضر حیدری

اجتماع


روسری‌هایی که سر چوب رفته، دیگر هیچ‌وقت به سر زنان برنمی‌گردد


گفت‌وگو با مسیح علی‌نژاد

 

عکس‌ها از حسن سربخشیان

 

 

ما‭ ‬برای‭ ‬این‌که‭ ‬تصمیم‭ ‬بگیریم‭ ‬در‭ ‬پرونده‌ی‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬با‭ ‬مسیح‭ ‬علی‌نژاد،‭ ‬روزنامه‌نگار‭ ‬و‭ ‬مبتکر‭ ‬کارزارهای‭ ‬اینترنتی‭ ‬‮«‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‮»‬‭ ‬و‭ ‬‮«‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‮»‬‭ ‬گفت‌وگو‭ ‬کنیم‭ ‬کار‭ ‬سختی‭ ‬در‭ ‬پیش‭ ‬داشتیم‭. ‬شاید‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬جنجالی‭ ‬بودن‭ ‬شخصیت‭ ‬خود‭ ‬او‭ ‬یا‭ ‬نقدهایی‭ ‬که‭ ‬اطراف‭ ‬و‭ ‬ادعاهایی‭ ‬که‭ ‬علیه‭ ‬او‭ ‬مطرح‭ ‬است‭. ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬عده‌ای‭ ‬بگویند‭ ‬مسیح‭ ‬به‭ ‬اندازه‌ی‭ ‬کافی‭ ‬تریبون‭ ‬دارد‭ ‬یا‭ ‬بگویند‭ ‬این‌که‭ ‬درباره‌ی‭ ‬ماجرای‭ ‬اعتراض‌ها‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬رفته‌اید‭ ‬سراغش،‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬جایگاه‭ ‬رهبری‭ ‬اعتراض‌ها‭ ‬قرار‭ ‬می‌دهد‭.‬

به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬این‌ها‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬پی‌آمدهای‭ ‬مفروض‭ ‬چنین‭ ‬مصاحبه‌ای‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬گرفتن‭ ‬چنین‭ ‬تصمیمی‭ ‬هم‭ ‬من‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬مصاحبه‌کننده‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬تحریریه‌ی‭ ‬تابلو‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬یک‭ ‬نشریه‌ی‭ ‬بی‌طرف‭ ‬باید‭ ‬برایش‭ ‬آماده‭ ‬می‌بودیم‭. ‬در‭ ‬گفت‌وگو‭ ‬درباره‌ی‭ ‬همین‭ ‬تردیدها،‭ ‬تحریریه‌ی‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬جمع‌بندی‭ ‬رسید‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬می‌خواهیم‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬حرکت‭ ‬دختران‭ ‬خیابان‭ ‬انقلاب‭ ‬و‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬مصاحبه‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬کسی‭ ‬را‭ ‬انتخاب‭ ‬کرده‌ایم‭ ‬که‭ ‬اولا‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬حرکات‭ ‬آشناست‭ ‬و‭ ‬درباره‌ی‭ ‬آن‭ ‬تجربه‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬دوم‭ ‬این‌که‭ ‬دو‭ ‬کمپین‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬و‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬اداره‭ ‬می‌کند‭.‬

به‭ ‬این‭ ‬ترتیب‭ ‬کانون‭ ‬اصلی‭ ‬گفت‌وگوی‭ ‬من‭ ‬با‭ ‬مسیح‭ ‬علی‌نژاد،‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬و‭ ‬حرکت‭ ‬دختران‭ ‬انقلاب‭ ‬است‭ ‬نه‭ ‬شخص‭ ‬مسیح‭ ‬علی‌نژاد‭. ‬این‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دیگر‭ ‬گفت‌وگوی‭ ‬دو‭ ‬دوست‭ ‬و‭ ‬همکار‭ ‬قدیمی‭ ‬هم‭ ‬نیست،‭ ‬گفت‌وگوی‭ ‬دو‭ ‬زن‭ ‬روزنامه‌نگار‭ ‬است‭ ‬درباره‌ی‭ ‬موضوعی‭ ‬که‭ ‬سرانجام‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬چهل‭ ‬سال‭ ‬در‭ ‬کانون‭ ‬اعتراض‌ها‭ ‬و‭ ‬مطالبات‭ ‬زنان‭ ‬و‭ ‬مردان‭ ‬ایرانی‭ ‬جای‭ ‬مشخص‭ ‬و‭ ‬واضحی‭ ‬برای‭ ‬خود‭ ‬باز‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬فهرست‭ ‬خواسته‌هایی‭ ‬که‭ ‬‮«‬حالا‭ ‬هنوز‭ ‬وقت‌شان‭ ‬نیست‮»‬‭ ‬خارج‭ ‬شده‭: ‬حجاب‭ ‬اجباری‭. ‬

مسیح‭ ‬تو‭ ‬تنها‭ ‬کسی‭ ‬هستی‭ ‬که‭ ‬دو‭ ‬کمپین‭ ‬راه‌اندازی‭ ‬کرده‌ای‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬دوی‭ ‬این‌ها‭ ‬به‭ ‬مساله‌ی‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬مرتبط‭ ‬است‭. ‬من‭ ‬یادم‭ ‬هست‭ ‬که‭ ‬وقتی‭ ‬تو‭ ‬کمپین‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬را‭ ‬راه‭ ‬انداختی‭ ‬خب‭ ‬بعضی‭ ‬نظرها‭ ‬این‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬آزادی‭ ‬یواشکی‭ ‬نمی‌شود‭ ‬و‭ ‬آزادی‭ ‬یواشکی‭ ‬دیگر‭ ‬آزادی‭ ‬نیست‭. ‬به‭ ‬نظر‭ ‬خودت‭ ‬این‭ ‬کمپین‭ ‬تا‭ ‬چه‭ ‬حد‭ ‬توانست‭ ‬دست‭ ‬بگذارد‭ ‬روی‭ ‬تحمیلی‭ ‬که‭ ‬حکومت‭ ‬به‭ ‬مردم‭ ‬می‌کند‭ ‬در‭ ‬ایران‭  ‬و‭ ‬تفاوت‭ ‬ظاهر‭ ‬واقعی‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬ظاهرشان‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬را‭ ‬نشان‭ ‬دهد؟‭ ‬فکر‭ ‬می‌کنی‭ ‬چه‌‭ ‬سیری‭ ‬طی‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬اخیر‭ ‬شاهد‭ ‬این‭ ‬هستیم‭ ‬که‭ ‬مساله‌ی‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬که‭ ‬کم‌کم‭ ‬دارد‭ ‬چهل‌ساله‭ ‬می‌شود‭ ‬حالا‭ ‬به‌نوعی‭ ‬توانسته‭ ‬جای‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اولویت‌های‭ ‬شهروندان‭ ‬باز‭ ‬کند؟‭ ‬

خب‭ ‬وقتی‭ ‬من‭ ‬کمپین‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬را‭ ‬راه‭ ‬انداختم‭ ‬از‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬فعالان‭ ‬جنبش‭ ‬زنان‭ ‬خیلی‭ ‬شنیدم‭ ‬که‭ ‬مبارزه‭ ‬که‭ ‬فیس‌بوکی‭ ‬نمی‌شود‭. ‬یعنی‭ ‬چه‭ ‬مبارزه‭ ‬یواشکی؟‭ ‬مبارزه‭ ‬باید‭ ‬علنی‭ ‬باشد‭. ‬من‭ ‬می‌گفتم‭ ‬آزادی‭ ‬هیچ‭ ‬صفتی‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬وقتی‭ ‬ما‭ ‬می‌گوییم‭ ‬آزادی‭ ‬یواشکی‭ ‬درواقع‭ ‬داریم‭ ‬کنایه‭ ‬می‌زنیم‭ ‬به‭ ‬فقدان‭ ‬آزادی‭. ‬خب‭ ‬بعدش‭ ‬نه‭ ‬من،‭ ‬که‭ ‬خود‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬عکس‌های‭ ‬آزادی‭ ‬های‭ ‬یواشکی‌شان‭ ‬را‭ ‬می‌فرستادند‭ ‬کم‌کم‭ ‬شجاعت‭ ‬بیشتری‭ ‬پیدا‭ ‬کردند‭ ‬چون‭ ‬رسانه‭ ‬توانسته‭ ‬بود‭ ‬این‭ ‬نقش‭ ‬را‭ ‬بازی‭ ‬کند‭ ‬که‭ ‬زنان‭ ‬را‭ ‬توانمند‭ ‬کند‭. ‬زنان‭ ‬می‌دیدند‭ ‬که‭ ‬تنها‭ ‬نیستند‭ ‬و‭ ‬می‌دیدند‭ ‬که‭ ‬دیده‭ ‬و‭ ‬شنیده‭ ‬می‌شوند‭. ‬وقتی‭ ‬شما‭ ‬در‭ ‬خیابانی‭ ‬یا‭ ‬بزرگراهی‭ ‬یا‭ ‬ماشینی‭ ‬عکسی‭ ‬می‌گیری‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬عکس‭ ‬در‭ ‬آلبومت‭ ‬می‌ماند؛‭ ‬تأثیری‭ ‬در‭ ‬زندگی‌ات‭ ‬ایجاد‭ ‬نمی‌کند‭ ‬ولی‭ ‬وقتی‭ ‬آن‭ ‬عکس‭ ‬را‭ ‬منتشر‭ ‬و‭ ‬گفت‌وگو‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌کنی‭ ‬این‭ ‬امر‭ ‬تأثیر‭ ‬کاملا‭ ‬مثبتی‭ ‬در‭ ‬توانمند‭ ‬کردن‭ ‬و‭ ‬اثرگذار‭ ‬بودن‭ ‬تو‭ ‬دارد‭. ‬با‭ ‬گفت‌وگویی‭ ‬که‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌شود‭ ‬تو‭ ‬تازه‭ ‬می‌فهمی‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬فقط‭ ‬دغدغه‌ی‭ ‬تو‭ ‬نبوده،‭ ‬تو‭ ‬تنها‭ ‬نبوده‌ای‭. ‬می‌فهمی‭ ‬برای‭ ‬خیلی‌های‭ ‬دیگر‭ ‬هم‭ ‬موضوع‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬یک‭ ‬ظلم‭ ‬و‭ ‬یک‭ ‬قانون‭ ‬احمقانه‭ ‬بوده‭ ‬اما‭ ‬از‭ ‬ترس‭ ‬قضاوت‌ها‭ ‬و‭ ‬پیش‌فرض‌هایی‭ ‬که‭ ‬همیشه‭ ‬وجود‭ ‬داشت‭ ‬‐‭ ‬مثل‭ ‬این‌که‭ ‬حالا‭ ‬فعلا‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬خیلی‭ ‬مهم‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬موضوع‌های‭ ‬مهم‭ ‬دیگر‭ ‬هست‭ ‬‐‭ ‬مطرح‌اش‭ ‬نمی‌کردند‭. ‬خب‭ ‬مسلما‭ ‬هیچ‭ ‬حکومتی‭ ‬را‭ ‬آزادی‭ ‬یواشکی‭ ‬نمی‌ترساند‭ ‬ولی‭ ‬وقتی‭ ‬که‭ ‬شما‭ ‬درباره‌ی‭ ‬یواشکی‭ ‬بودنش‭ ‬حرف‭ ‬می‌زدید‭ ‬و‭ ‬صدای‌تان‭ ‬به‭ ‬گوش‭ ‬معتبرترین‭ ‬رسانه‌های‭ ‬جهان‭ ‬می‌رسد‭ ‬این‭ ‬دیگر‭ ‬حکومت‭ ‬را‭ ‬می‌ترساند‭. ‬در‭ ‬فرانسه‭ ‬یک‭ ‬خبرنگار‭ ‬فرانسوی‭ ‬عکس‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬صورت‭ ‬آقای‭ ‬روحانی‭ ‬بالا‭ ‬برد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬او‭ ‬درباره‌ی‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬پرسید،‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬امام‭ ‬جمعه‌ها‭ ‬درباره‌ی‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬حرف‭ ‬زدند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬صدا‭ ‬و‭ ‬سیمای‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬گزارش‌های‭ ‬متعدد‭ ‬درباره‌اش‭ ‬ساختند‭. ‬پس‭ ‬مساله‌ی‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬همان‭ ‬کمپین‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬علنی‭ ‬و‭ ‬حتا‭ ‬جهانی‭ ‬شد‭. ‬خب‭ ‬آزادی‭ ‬هیچ‌وقت‭ ‬داوطلبانه‭ ‬توسط‭ ‬ستمگر‭ ‬تقدیم‭ ‬نمی‌شود،‭ ‬آزادی‭ ‬را‭ ‬باید‭ ‬افراد‭ ‬تحت‭ ‬ستم‭ ‬مطالبه‭ ‬کنند‭. ‬

خودت‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬که‭ ‬بودی‭ ‬چقدر‭ ‬می‌توانستی‭ ‬چنین‭ ‬مطالبه‌ای‭ ‬داشته‭ ‬باشی؟‌‭ ‬چه‭ ‬راه‌هایی‭ ‬برای‭ ‬چنین‭ ‬مطالبه‌ای‭ ‬وجود‭ ‬داشت؟

ببین‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬شست‌وشوی‭ ‬مغزی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬این‭ ‬سال‌ها‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬خود‭ ‬تو‭ ‬داده‭ ‬بودند‭ ‬ما‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬همان‭ ‬روزنامه‌هایی‭ ‬که‭ ‬کار‭ ‬می‌کردیم‭ ‬همیشه‭ ‬فکر‭ ‬می‌کردیم‭ ‬ما‭ ‬می‌خواهیم‭ ‬کارهای‭ ‬شاق‭ ‬و‭ ‬بزرگ‭ ‬بکنیم‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬آزادی‌های‭ ‬مدنی‭ ‬بزرگ‌تری‭ ‬بجنگیم‭ ‬و‭ ‬فساد‭ ‬سیاسی‭ ‬را‭ ‬افشا‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬بنابراین‭ ‬حاضریم‭ ‬این‭ ‬روسری‭ ‬را‭ ‬سرمان‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬خیلی‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬کوچک‭ ‬را‭ ‬بزرگ‭ ‬نکنیم‮…‬

ممکن‭ ‬است‭ ‬الان‭ ‬کسی‭ ‬بگوید‭ ‬‮«‬حاضر‭ ‬نیستیم‮»‬‭ ‬مجبوریم‭…‬

ما‭ ‬باید‭ ‬اجبار‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬این‌که‭ ‬بالاخره‭ ‬می‌توانستیم‭ ‬کاری‭ ‬بکنیم‭ ‬جدا‭ ‬کنیم‭. ‬مثل‭ ‬همین‭ ‬دختری‭ ‬که‭ ‬الآن‭ ‬روسری‌اش‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬چوب‭ ‬زده‭ ‬ما‭ ‬هم‭ ‬می‌توانستیم‭ ‬یک‭ ‬کاری‭ ‬بکنیم‭ ‬و‭ ‬تعداد‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬نکردیم‭. ‬من‭ ‬یادم‭ ‬هست‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬روزنامه‭ ‬اعتماد‭ ‬ملی‭ ‬کار‭ ‬می‌کردیم‭…‬یا‭ ‬در‭ ‬بقیه‭ ‬روزنامه‌های‭ ‬اصلاح‌طلب‭ ‬ایران‭. ‬هر‭ ‬بار‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬خودم‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬‮«‬بدحجابی‮»‬‭ ‬مورد‭ ‬تعرض‭ ‬قرار‭ ‬می‌گرفتم‭ ‬و‭ ‬می‌آمدم‭ ‬در‭ ‬روزنامه‭ ‬موضوع‭ ‬را‭ ‬مطرح‭ ‬می‌کردم‭ ‬می‌گفتند‭ ‬خب‭ ‬حالا‭ ‬این‌که‭ ‬چیزی‭ ‬نیست،‭ ‬طبیعی‭ ‬است‭ ‬یعنی‭ ‬حتا‭ ‬در‭ ‬شورای‭ ‬سردبیری‭ ‬روزنامه‌های‭ ‬اصلاح‌طلب‭ ‬ما‭ ‬می‌گفتند‭ ‬این‌که‭ ‬طبیعی‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬کاری‌اش‭ ‬نمی‌توانیم‭ ‬بکنیم‭. ‬الان‭ ‬که‭ ‬نمی‌توانیم‭ ‬درباره‭ ‬قانون‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬حرف‭ ‬بزنیم‮…‬‭ ‬من‭ ‬رفته‌ام‭ ‬پیش‭ ‬سه‭ ‬سیاست‌مدار،‌آقای‭ ‬خاتمی،‭ ‬آقای‭ ‬کروبی‭ ‬و‭ ‬آقای‭ ‬رفسنجانی‭. ‬از‭ ‬هر‭ ‬سه‭ ‬نفرشان‭ ‬درباره‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬پرسیده‌ام‭. ‬سوالم‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬این‌طوری‭ ‬شروع‭ ‬کردم‭. ‬گفتم‭ ‬که‭ ‬اگر‭ ‬شما‭ ‬به‭ ‬فرانسه‭ ‬بروید‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬فرودگاه‭ ‬به‭ ‬زنان‭ ‬همراه‭ ‬شما‭ ‬بگویند‭ ‬باید‭ ‬حجاب‌تان‭ ‬را‭ ‬بردارید‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬آستین‭ ‬کوتاه‭ ‬و‭ ‬بدون‭ ‬روسری‭ ‬رد‭ ‬شوید‭ ‬چه‭ ‬حسی‭ ‬به‭ ‬شما‭ ‬دست‭ ‬می‌دهد؟‭ ‬آقای‭ ‬کروبی‭ ‬گفته‭ ‬این‭ ‬توهین‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬این‌ها‭ ‬همیشه‭ ‬می‌خواهند‭ ‬اسلام‭ ‬را‭ ‬تضعیف‭ ‬کنند‭. ‬آقای‭ ‬خاتمی‭ ‬گفته‭ ‬من‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬چنین‭ ‬حرکتی‭ ‬مقاومت‭ ‬می‌کنم‭ ‬و‭ ‬آقای‭ ‬هاشمی‭ ‬هم‭ ‬گفته‭ ‬که‭ ‬خودِ‭ ‬فائزه‭ ‬آن‭ ‬قدر‭ ‬قدرت‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬نیازی‭ ‬نیست‭ ‬اصلا‭ ‬کاری‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬مورد‭ ‬بکنم‭. ‬خب‭ ‬بعد‭ ‬من‭ ‬پرسیده‌ام‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬چرا‭ ‬شما‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬می‌کنید‭ ‬و‭ ‬زنان‭ ‬خارجی‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬وارد‭ ‬ایران‭ ‬می‌شوند‭ ‬مجبور‭ ‬می‌کنید‭ ‬پوشش‌شان‭ ‬را‭ ‬عوض‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬خودشان‭ ‬را‭ ‬بپوشانند؟‭ ‬خب‭ ‬من‭ ‬این‭ ‬راه‭ ‬را‭ ‬پیدا‭ ‬کردم‭ ‬که‭ ‬خط‭ ‬قرمزها‭ ‬را‭ ‬دور‭ ‬بزنم‭ ‬و‭ ‬بتوانم‭ ‬این‭ ‬سوال‭ ‬را‭ ‬بپرسم‭. ‬خب‭ ‬آقای‭ ‬کروبی‭ ‬که‭ ‬خندید‭ ‬و‭ ‬اسلا‭ ‬نتوانست‭ ‬جواب‭ ‬بدهد‭. ‬آقای‭ ‬خاتمی‭ ‬هم‭ ‬گفت‭ ‬خب‭ ‬این‭ ‬قانون‭ ‬ماست‭ ‬و‭ ‬آقای‭ ‬هاشمی‭ ‬هم‭ ‬که‭ ‬اصلا‭ ‬جوابی‭ ‬نداد‭. ‬می‌خواهم‭ ‬بگویم‭ ‬حتا‭ ‬همین‭ ‬سوال‌ها‭ ‬اجازه‭ ‬انتشار‭ ‬در‭ ‬روزنامه‭ ‬را‭ ‬پیدا‭ ‬نکرد‭. ‬من‭ ‬خبرنگار‭ ‬پارلمان‭ ‬بودم‭. ‬آقای‭ ‬طباطبایی،‭ ‬نماینده‭ ‬زابل‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬در‭ ‬مصاحبه‭ ‬گفت‭: ‬‮«‬با‭ ‬مشت‭ ‬می‌زنم‭ ‬توی‭ ‬صورتت‭ ‬اگر‭ ‬موهایت‭ ‬را‭ ‬نپوشانی‮»‬‭. ‬آنجا‭ ‬من‭ ‬برای‭ ‬اولین‭ ‬بار‭ ‬گفتم‭ ‬نه‭ ‬من‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬نمی‌کنم‭. ‬خبرنگارها‭ ‬کلی‭ ‬درباره‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬رفتار‭ ‬نوشتند‭ ‬اما‭ ‬هیچ‭ ‬کس‭ ‬درباره‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬ننوشت‭. ‬همه‭ ‬نوشتند‭ ‬که‭ ‬چرا‭ ‬خشونت‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬چرا‭ ‬مشت‭ ‬نشان‭ ‬داده؟‭ ‬موضوع‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬برای‭ ‬رسانه‌ها‭ ‬مهم‭ ‬نبود‭. ‬

درست‭ ‬است‭ ‬مسأله‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬اگر‭ ‬هم‭ ‬مطرح‭ ‬می‌شد‭ ‬در‭ ‬جمع‌های‭ ‬تحریریه‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬نهایت‭ ‬همه‭ ‬همیشه‭ ‬می‭ ‬گفتند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬پاشنه‭ ‬آشیل‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬است،‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬کار‭ ‬نداشته‭ ‬باشید‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬ما‭ ‬نمی‌توانیم‭ ‬کاری‭ ‬بکنیم‭. ‬یادم‭ ‬هست‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬همان‭ ‬روزنامه‭ ‬اعتمادملی‭ ‬من‭ ‬گزارشی‭ ‬نه‭ ‬درباره‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬که‭ ‬درباره‭ ‬پارک‭ ‬زنان‭ ‬که‭ ‬تازه‭ ‬افتتاح‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬نوشتم‭ ‬که‭ ‬خب‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬پارک‭ ‬می‌‌توانند‭ ‬حجاب‌شان‭ ‬را‭ ‬بردارند‭ ‬و‭ ‬کمی‭ ‬آفتاب‭ ‬و‭ ‬هوای‭ ‬تازه‭ ‬بخورند‭. ‬کیهان‭ ‬چنان‭ ‬تا‭ ‬چندین‭ ‬روز‭ ‬چنان‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬گزارش‭ ‬حمله‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬بی‌حجابی‭ ‬دانست‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬را‭ ‬مجبور‭ ‬کردند‭ ‬توضیحاتی‭ ‬درباره‭ ‬گزارش‭ ‬بنویسم‭ ‬و‭ ‬بگویم‭ ‬نخیر‭ ‬منظور‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬نبود‭.‬

کاملا‭ ‬فضا‭ ‬همین‭ ‬بود‭. ‬الآن‭ ‬هم‭ ‬هنوز‭ ‬رسانه‌ها‭ ‬فکر‭ ‬می‌کنند‭ ‬مسأله‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬اولویت‭ ‬ندارد‭. ‬امروز‭ ‬اما‭ ‬شبکه‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬به‭ ‬کمک‭ ‬مردم‭ ‬آمده‌اند‭ ‬و‭ ‬مرم‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬طریق‭ ‬صدای‭ ‬خودشان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬رسانه‌هایی‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬کدام‭ ‬به‭ ‬دلیلی‭ ‬حجاب‭ ‬برای‌شان‭ ‬مهم‭ ‬نبوده؛‭ ‬تحمیل‭ ‬می‌کنند‭. ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬مسأله‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬با‭ ‬کرامت‭ ‬انسانی‭ ‬زنان‭ ‬مرتبط‭ ‬است‭. ‬وقتی‭ ‬زنی‭ ‬علیه‭ ‬حجاب‭ ‬قیام‭ ‬و‭ ‬اعتراض‭ ‬و‭ ‬انقلاب‭ ‬خانوادگی‭ ‬می‌کند،‭ ‬این‭ ‬یک‭ ‬موضوع‭ ‬شخصی‭ ‬نیست‭. ‬نه‭ ‬این‭ ‬برآمده‭ ‬از‭ ‬چهل‭ ‬سال‭ ‬سرکوب‭ ‬است‭. ‬

خب‭ ‬این‭ ‬نمایش‭ ‬یواشکی‭ ‬بودن‭ ‬آزادی‌های‭ ‬مردم‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬یا‭ ‬به‭ ‬قول‭ ‬منتقدانت‭ ‬مبارزه‭ ‬فیس‌بوکی‭ ‬از‭ ‬کجا‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬رسید‭ ‬که‭ ‬شهروندان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬بیرون‭ ‬رفتن‭ ‬در‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬دعوت‭ ‬کنی؟‭ ‬

خب‭ ‬من‭ ‬فکر‭ ‬کردم‭ ‬حالا‭ ‬وقتش‭ ‬رسیده‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬کمپین‭ ‬آنلاین‭ ‬به‭ ‬جهان‭ ‬آفلاین‭ ‬برویم‭. ‬البته‭ ‬این‭ ‬خودِ‭ ‬زنان‭ ‬بودند‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬فکر‭ ‬انداختند‭. ‬کسانی‭ ‬که‭ ‬عضو‭ ‬این‭ ‬کمپین‭ ‬بودند‭ ‬می‌گفتند‭ ‬ما‭ ‬دیگر‭ ‬عکس‌هامان‭ ‬را‭ ‬منتشر‭ ‬کرده‌ایم‭ ‬و‭ ‬حالا‭ ‬می‌خواهیم‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬همدیگر‭ ‬را‭ ‬پیدا‭ ‬کنیم‭. ‬من‭ ‬هم‭ ‬فکر‭ ‬کردم‭ ‬یک‭ ‬روز‭ ‬انتخاب‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬یک‭ ‬رنگ‭. ‬این‭ ‬رنگ‭ ‬می‌تواند‭ ‬یک‭ ‬نماد‭ ‬سمبلیک‭ ‬باشد‭ ‬که‭ ‬بیشتر‭ ‬حلقه‭ ‬وصل‭ ‬باشد‭. ‬یک‭ ‬جامعه‭ ‬هزارشقه‭ ‬و‭ ‬پراکنده‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬هم‌گسسته‭ ‬را‭ ‬می‌شود‭ ‬حول‭ ‬یک‭ ‬رنگ‭ ‬جمع‭ ‬کرد‭. ‬روز‭ ‬هم‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬از‭ ‬‮«‬سه‌شنبه‌های‭ ‬بدون‭ ‬خودرو‮»‬‭ ‬الهام‭ ‬گرفته‭ ‬بودم‭ ‬و‭ ‬چهارشنبه‭ ‬را‭ ‬انتخاب‭ ‬کردم‭ ‬فقط‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬این‌که‭ ‬چهارشنبه‌ها‭ ‬برنامه‭ ‬کاری‭ ‬من‭ ‬سبک‌تر‭ ‬است‭. ‬وقتی‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬راه‭ ‬افتاد‭ ‬من‭ ‬خودم‭ ‬اصلا‭ ‬شگفت‌زده‭ ‬بودم‭ ‬از‭ ‬ویدئوهای‭ ‬شجاعانه‌ای‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬ایرانی‭ ‬می‌رسید‭. ‬این‭ ‬دفعه‭ ‬دیگر‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬شال‭ ‬سفیدش‭ ‬را‭ ‬راه‭ ‬می‌انداختند‭ ‬و‭ ‬شجاعانه‭ ‬از‭ ‬خودشان‭ ‬فیلم‭ ‬می‌گرفتند؛‭ ‬یعنی‭ ‬یک‭ ‬راه‌پیمایی‭ ‬باشکوه‭ ‬تک‭ ‬نفره،‭ ‬یک‭ ‬انقلاب‭ ‬تک‌نفره‭ ‬علیه‭ ‬تمام‭ ‬هیس‭ ‬هیس‌هایی‭ ‬که‭ ‬گفته‭ ‬شد‭. ‬خب‭ ‬این‭ ‬ویدئوها‭ ‬می‌آید‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬همان‭ ‬CCN‭ ‬که‭ ‬آقای‭ ‬روحانی‭ ‬و‭ ‬ظریف‭ ‬می‌روند‭ ‬و‭ ‬می‌گویند‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬برای‭ ‬کرامت‭ ‬انسانی‭ ‬زنان‭ ‬ارزش‭ ‬قائل‭ ‬هستیم،‭ ‬پخش‭ ‬می‌شود‭. ‬زن‭ ‬ایرانی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬ترتیب‭ ‬صدایش‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬آقای‭ ‬روحانی‭ ‬و‭ ‬ظریف‭ ‬و‭ ‬رسانه‌های‭ ‬جریان‭ ‬اصلی‭ ‬تحمیل‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬می‌گوید‭ ‬نه‭ ‬این‌ها‭ ‬دروغ‭ ‬می‌گویند‭. ‬من‭ ‬را‭ ‬ببینید‭. ‬من‭ ‬یک‭ ‬زن‭ ‬ایرانی‌ام‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬هفت‭ ‬سالگی‭ ‬مثل‭ ‬یک‭ ‬برده‭ ‬حجاب‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬تحمیل‭ ‬می‌کنند‭. ‬اما‭ ‬می‌دانی‭ ‬چه‭ ‬شد؟‭ ‬همان‭ ‬کسانی‭ ‬که‭ ‬می‌گفتند‭ ‬مبارزه‭ ‬که‭ ‬فیس‭ ‬بوکی‭ ‬نمی‌شود‭ ‬حالا‭ ‬گفتند‭ ‬مسیح‭ ‬دارد‭ ‬این‭ ‬زنان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬خطر‭ ‬می‌اندازد‭. ‬من‭ ‬اصلا‭ ‬شگفت‌زده‭ ‬بودم‭…‬خب‭ ‬شما‭ ‬که‭ ‬خودتان‭ ‬می‌گفتید‭ ‬مبارزه‭ ‬فیس‌بوکی‭ ‬و‭ ‬یواشکی‭ ‬نمی‌شود‭. ‬علنی‭ ‬باید‭ ‬باشد‭. ‬

این‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬پرسش‌های‭ ‬من‭ ‬هم‭ ‬هست‭. ‬تو‭ ‬چه‭ ‬پاسخی‭ ‬می‌دهی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬انتقاد؟‌‭ ‬اصلا‭ ‬این‭ ‬انتقاد‭ ‬را‭ ‬وارد‭ ‬می‌دانی؟‭ ‬

بله‭ ‬خیلی‌ها‭ ‬حتا‭ ‬گفتند‭ ‬مسیح‭ ‬دارد‭ ‬بی‌قانونی‭ ‬را‭ ‬رواج‭ ‬می‌دهد‭ ‬و‭ ‬شکستن‭ ‬قانون‭ ‬جرم‭ ‬است‭. ‬حتا‭ ‬بعضی‭ ‬روزنامه‌نگاران‭ ‬گفتند‭ ‬قانون‭ ‬بد‭ ‬بهتر‭ ‬از‭ ‬بی‌قانونی‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬راه‌های‭ ‬مؤثر‭ ‬برای‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬قوانین‭ ‬زشت‭ ‬و‭ ‬ظالمانه‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬نافرمانی‭ ‬مدنی‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬قانون‭ ‬را‭ ‬بشکنند‭. ‬این‭ ‬زنان‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬تصمیم‭ ‬می‌گیرند‭ ‬روسری‌شان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬چوب‭ ‬بزنند‭. ‬من‭ ‬نیستم‭ ‬که‭ ‬دارم‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬جای‭ ‬امنی‭ ‬به‭ ‬آن‌ها‭ ‬می‌گویم‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬بکنید‭. ‬نه؛‭ ‬این‭ ‬ایده‌های‭ ‬بی‌نظیر‭ ‬خود‭ ‬این‭ ‬زن‌هاست‭. ‬اما‭ ‬وقتی‭ ‬دختران‭ ‬رفتند‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬و‭ ‬روسری‌هاشان‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬چوب‭ ‬زدند‭ ‬همین‌‭ ‬گروه‭ ‬منتقدان‭ ‬هم‭ ‬همراه‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬گفتند‭ ‬که‭ ‬‮«‬این‭ ‬مبارزات‭ ‬ربطی‭ ‬به‭ ‬تلاش‌های‭ ‬چهار‭ ‬سال‭ ‬اخیر‭ ‬و‭ ‬کمپین‌ها‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬مبارزه‭ ‬را‭ ‬خیلی‭ ‬سال‭ ‬پیش‭ ‬با‭ ‬تغییر‭ ‬رنگ‭ ‬پوشش‌مان‭ ‬آغاز‭ ‬کردیم‭ ‬فقط‭ ‬آن‭ ‬موقع‭ ‬فیس‌بوک‭ ‬نبود‭ ‬که‭ ‬این‌ها‭ ‬را‭ ‬ثبت‭ ‬کند‮»‬‭. ‬و‭ ‬خب‭ ‬این‌که‭ ‬یعنی‭ ‬تازه‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬همان‭ ‬کمپین‭ ‬فیس‌بوکی‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬که‭ ‬هدفش‭ ‬ثبت‭ ‬و‭ ‬نمایش‭ ‬همین‌ها‭ ‬بود‭ ‬تا‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬به‭ ‬گفتمان‭ ‬غالب‭ ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬تبدیل‭ ‬شود‭. ‬

خب‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬دست‭ ‬می‌زنند‭ ‬به‭ ‬چنین‭ ‬اقدامی،‭ ‬خودشان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬خطر‭ ‬قرار‭ ‬می‌دهند‭ ‬و‭ ‬پی‌آمدهای‭ ‬زیادی‭ ‬را‭ ‬می‌پذیرند‭. ‬فکر‭ ‬می‌کنی‭ ‬چطور‭ ‬این‭ ‬زنان‭ ‬با‭ ‬وجود‭ ‬این‭ ‬عواقب‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬نتیجه‭ ‬می‌رسند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬طور‭ ‬اعتراض‭ ‬کنند؟‭ ‬

ببین‭ ‬هر‭ ‬زنی‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬عکس‭ ‬یا‭ ‬فیلم‭ ‬از‭ ‬خودش‭ ‬فرستاد‭. ‬برای‭ ‬آن‭ ‬عکس‭ ‬و‭ ‬فیلم‭ ‬در‭ ‬خانه‌اش‭ ‬جنگید‭. ‬در‭ ‬محل‭ ‬کارش‭ ‬جنگید‭. ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬جنگید‭. ‬من‭ ‬قشنگ‭ ‬یادم‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬زنی‭ ‬اولین‭ ‬بار‭ ‬از‭ ‬خودش‭ ‬عکسی‭ ‬را‭ ‬فرستاد‭ ‬و‭ ‬بعد‭ ‬شوهرش‭ ‬پیام‭ ‬داد‭ ‬که‭ ‬عکس‭ ‬همسرم‭ ‬را‭ ‬پاک‭ ‬کنید‭. ‬شما‭ ‬دارید‭ ‬همسرم‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬خطر‭ ‬می‌اندازید‭. ‬از‭ ‬دور‭ ‬نشسته‌اید‭ ‬و‭ ‬می‌گویید‭ ‬لنگش‭ ‬کن‭. ‬خب‭ ‬من‭ ‬نگران‭ ‬شدم‭ ‬که‭ ‬اختلاف‭ ‬خانوادگی‭ ‬نشود‭ ‬و‭ ‬عکس‭ ‬را‭ ‬حذف‭ ‬کردم‭. ‬حدود‭ ‬دو‭ ‬هفته‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬خانم‭ ‬پیام‭ ‬دیگری‭ ‬گرفتم‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬گفته‭ ‬بود‭ ‬خب‭ ‬پس‭ ‬شما‭ ‬هم‭ ‬فقط‭ ‬ادعا‭ ‬می‌کردی‭. ‬شما‭ ‬هم‭ ‬صدای‭ ‬زنان‭ ‬نبودی‭. ‬صدای‭ ‬شوهر‭ ‬من‭ ‬بودی‭. ‬این‭ ‬زن‭ ‬بزرگ‌ترین‭ ‬درس‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬داد‭. ‬به‭ ‬من‭ ‬گفت‭ ‬من‭ ‬داشتم‭ ‬حقم‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬توی‭ ‬خانه‌ی‌‭ ‬خودم‭ ‬می‌گرفتم،‭ ‬با‭ ‬خانواده‌ی‭ ‬خودم‭ ‬می‌جنگیدم‭. ‬فقط‭ ‬این‌طوری‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬حق‭ ‬را‭ ‬بخواهی‭ ‬از‭ ‬حکومت‭ ‬بگیری‭. ‬من‭ ‬می‌خواستم‭ ‬به‭ ‬ظلمی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬خانه‌ام‭ ‬می‌شود‭ ‬اعتراض‭ ‬بکنم‭ ‬ولی‭ ‬تو‭ ‬این‭ ‬حق‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬گرفتی‭ ‬و‭ ‬صدای‭ ‬شوهر‭ ‬من‭ ‬بودی‭. ‬من‭ ‬نه‌‌تنها‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬زن‭ ‬عذرخواهی‭ ‬کردم‭ ‬بلکه‭ ‬برایش‭ ‬نوشتم‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬از‭ ‬تو‭ ‬یاد‭ ‬گرفتم‭ ‬و‭ ‬او‭ ‬این‭ ‬بار‭ ‬عکس‭ ‬شجاعانه‌تری‭ ‬فرستاد‭ ‬که‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬نیم‌رخ‭ ‬نبود‭ ‬و‭ ‬من‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬منتشر‭ ‬کردم‭. ‬یک‭ ‬ماه‭ ‬بعد‭ ‬همین‭ ‬زن‭ ‬فیلم‭ ‬فرستاد‭. ‬دیدم‭ ‬توی‭ ‬فیلم‭ ‬یک‭ ‬صدای‭ ‬مردانه‭ ‬دارد‭ ‬می‌گوید‭ ‬‮«‬یک‭ ‬دو‭ ‬سه‭ ‬برو‮»‬‭. ‬برایش‭ ‬نوشتم‭ ‬این‭ ‬صدای‭ ‬مردانه‭ ‬که‭ ‬بود‭. ‬برایم‭ ‬شکلک‭ ‬خنده‭ ‬فرستاد‭ ‬و‭ ‬نوشت‭: ‬‮«‬‭ ‬من‭ ‬در‭ ‬خانه‌ی‭ ‬خودم،‭ ‬خودم‭ ‬موفق‭ ‬شدم‭. ‬حالا‭ ‬شوهرم‭ ‬همراه‭ ‬من‭ ‬است‮»‬‭. ‬

یا‭ ‬دختری‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬پدرش‭ ‬چهره‌ی‭ ‬شناخته‌شده‌ای‭ ‬بود؛‭ ‬اوایل‭ ‬از‭ ‬پشت‭ ‬سر‭ ‬عکس‭ ‬می‌انداخت‭ ‬و‭ ‬می‌فرستاد‭. ‬خیلی‌ها‭ ‬مسخره‭ ‬می‌کردند‭ ‬که‭ ‬ای‭ ‬بابا‭ ‬حالا‭ ‬عکس‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬از‭ ‬پشت‭ ‬سر‭ ‬دیگر‭ ‬چه‭ ‬مبارزه‌ای‭ ‬است؟‭ ‬اما‭ ‬من‭ ‬مبارزه‌اش‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬رسمیت‭ ‬شناختم‭ ‬و‭ ‬عکس‌اش‭ ‬را‭ ‬منتشر‭ ‬کردم‭. ‬چون‭ ‬او‭ ‬داشت‭ ‬با‭ ‬عادتش‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری،‭ ‬با‭ ‬محیط‭ ‬سنتی‭ ‬اطرافش‭ ‬می‌جنگید‭. ‬همین‭ ‬دختر‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬مدتی‭ ‬عکسی‭ ‬تمام‌رخ‭ ‬با‭ ‬لبخند‭ ‬بزرگ‭ ‬روی‭ ‬صورتش‭ ‬فرستاد‭ ‬و‭ ‬برایم‭ ‬نوشت‭ ‬عکس‭ ‬را‭ ‬پدرش‭ ‬از‭ ‬او‭ ‬گرفته‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬پیروزی‌های‭ ‬کوچک‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬همه‭ ‬آن‭ ‬موقع‭ ‬مسخره‭ ‬بود‭ ‬برای‭ ‬من‭ ‬مهم‭ ‬بود‭. ‬چون‭ ‬می‌دانستم‭ ‬همین‭ ‬پیروزهای‌‭ ‬کوچک‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬آدم‌ها‭ ‬اعتماد‭ ‬به‭ ‬‌نفس‭ ‬می‌دهد‭ ‬و‭ ‬یک‭ ‬روز‭ ‬کنار‭ ‬هم‭ ‬جمع‌شان‭ ‬می‌کند‭.‬

یعنی‭ ‬منظورت‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬رد‭ ‬همین‭ ‬زنان‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬در‭ ‬میان‭ ‬دختران‭ ‬انقلاب‭ ‬هم‭ ‬گرفت؟‭ ‬کسی‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬مبارزه‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬پیوسته؟‭ ‬

بله‭. ‬بله‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬یک‭ ‬بار‭ ‬یک‭ ‬فیلم‭ ‬فرستاده‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬پشت‭ ‬سرش‭ ‬گشت‭ ‬ارشاد‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬داشت‭ ‬می‌گفت‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬دارم‭ ‬نافرمانی‭ ‬مدنی‭ ‬می‌کنم‭ ‬و‭ ‬گشت‭ ‬ارشاد‭ ‬هم‭ ‬پشت‭ ‬سر‭ ‬من‭ ‬است‭. ‬فیلم‭ ‬این‭ ‬دختر‭ ‬خیلی‭ ‬پخش‭ ‬شد‭. ‬این‭ ‬زن‭ ‬در‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬هم‭ ‬دوباره‭ ‬آمد‭ ‬و‭ ‬روسری‭ ‬سفیدش‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬برداشت‭ ‬و‭ ‬گفت‭ ‬ما‭ ‬همه‭ ‬باحجاب‭ ‬و‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬کشور‭ ‬سهم‭ ‬داریم‭. ‬وقتی‭ ‬که‭ ‬مبارزه‌ی‭ ‬دختران‭ ‬انقلاب‭ ‬شروع‭ ‬شد‭ ‬این‭ ‬زن‭ ‬اصلا‭ ‬احساس‭ ‬می‌کرد‭ ‬پیروز‭ ‬شده‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬لازمه‌‌های‭ ‬کارهای‭ ‬کمپینی‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬یک‭ ‬نفر‭ ‬کمپین‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬خود‭ ‬بداند‭. ‬خوشبختانه‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬و‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬هزاران‭ ‬رهبر‭ ‬و‭ ‬مالک‭ ‬دارد‭. ‬هرکسی‭ ‬که‭ ‬فیلم‭ ‬و‭ ‬عکس‭ ‬فرستاد‭ ‬و‭ ‬رفت‭ ‬روی‭ ‬سکو‭ ‬ایستاد‭ ‬رهبر‭ ‬این‭ ‬کمپین‭ ‬است‭. ‬اولین‭ ‬کسی‭ ‬که‭ ‬ایده‭ ‬داده‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬بیایید‭ ‬‮«‬ویدا‮»‬‭ (‬اولین‭ ‬دختر‭ ‬خیابان‭ ‬انقلاب‭) ‬را‭ ‬تکثیر‭ ‬کنیم‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬کمپین‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬بود‭. ‬من‭ ‬فکر‭ ‬نمی‌کردم‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬ایده‌اش‭ ‬بگیرد‭ ‬و‭ ‬مردم‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬بکنند‭. ‬او‭ ‬رهبر‭ ‬این‭ ‬کمپین‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬اول‭ ‬با‭ ‬آزادی‌های‭ ‬یواشکی‭ ‬و‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬همراه‭ ‬بود‭. ‬

درباره‌ی‭ ‬همسر‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬معترض‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬هم‭ ‬گفتی‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬کمپین‌ها‭ ‬و‭ ‬مبارزه‌ی‌‭ ‬زنان،‭ ‬مواجهه‭ ‬و‭ ‬نقش‭ ‬مردان‭ ‬را‭ ‬چطور‭ ‬دیده‌ای؟‭ ‬

روزهای‭ ‬اول‭ ‬اتفاقی‭ ‬که‭ ‬می‌افتاد‭ ‬این‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬مردها‭ ‬مسخره‭ ‬می‌کردند‭ ‬و‭ ‬می‌گفتند‭ ‬خب‭ ‬حالا‭ ‬مثلا‭ ‬که‭ ‬چه؟‭ ‬حالا‭ ‬همه‭ ‬مشکلات‌تان‭ ‬همین‭ ‬است؟‭ ‬مثلا‭ ‬مردی‭ ‬برای‭ ‬من‭ ‬نوشته‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬خانم‭ ‬علی‌نژاد‭ ‬من‭ ‬با‭ ‬شما‭ ‬هم‌عقیده‌ام‭. ‬می‌دانم‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬زنی‭ ‬باید‭ ‬حق‭ ‬انتخاب‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭ ‬ولی‭ ‬حاضر‭ ‬نیستم‭ ‬که‭ ‬زنم‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬جامعه‭ ‬‮«‬وحشی‮»‬‭ ‬بیاید‭ ‬بیرون‭ ‬و‭ ‬مورد‭ ‬تعرض‭ ‬قرار‭ ‬بگیرد‭ ‬و‭ ‬من‭ ‬برایش‭ ‬نوشتم‭ ‬که‭ ‬خب‭ ‬اجازه‭ ‬بده‭ ‬همسرت‭ ‬خودش‭ ‬برای‭ ‬خودش‭ ‬تصمیم‭ ‬بگیرد‭ ‬نه‭ ‬این‌که‭ ‬چون‭ ‬جامعه‭ ‬آلوده‭ ‬است‭ ‬تو‭ ‬برای‭ ‬او‭ ‬تصمیم‭ ‬بگیری‭. ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬مردها‭ ‬حتا‭ ‬وقتی‭ ‬با‭ ‬موضوع‭ ‬موافق‭ ‬بودند‭ ‬می‌گفتند‭ ‬الان‭ ‬شرایط‭ ‬مهیا‭ ‬نیست‭. ‬من‭ ‬می‌گفتم‭ ‬این‭ ‬شرایط‭ ‬را‭ ‬خود‭ ‬ما‭ ‬هستیم‭ ‬که‭ ‬تغییر‭ ‬می‌دهیم‭. ‬ما‭ ‬در‭ ‬تغییر‭ ‬این‭ ‬شرایط‭ ‬نقش‭ ‬داریم‭. ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬مردان‭ ‬یک‌به‌یک‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬طوری‭ ‬همراه‭ ‬شدند‭. ‬وقتی‭ ‬آقای‭ ‬ظریف‭ ‬در‭ ‬فرانسه‭ ‬گفت‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬فرهنگ‭ ‬ماست،‭ ‬من‭ ‬عکس‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬فتوشاپ‭ ‬کردم‭ ‬و‭ ‬عکس‌اش‭ ‬در‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬رسانه‌های‭ ‬مهم‭ ‬جهان‭ ‬باحجاب‭ ‬نشان‭ ‬داده‭ ‬شد‭. ‬می‌خواستم‭ ‬از‭ ‬آقای‭ ‬ظریف‭ ‬بپرسم‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬دیدن‭ ‬خودش‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬حجاب‭ ‬چه‭ ‬حسی‭ ‬دارد؟‭ ‬این‭ ‬حسی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬چهل‭ ‬سال‭ ‬است‭ ‬زنان‭ ‬ایرانی‭ ‬با‭ ‬دیدن‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬دارند‭. ‬اتفاق‭ ‬بعدش‭ ‬این‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬پسری‭ ‬با‭ ‬عکس‭ ‬شال‭ ‬زرد‭ ‬روی‭ ‬سرش‭ ‬برای‭ ‬من‭ ‬پیام‭ ‬داد‭ ‬و‭ ‬گفت‭ ‬من‭ ‬این‭ ‬را‭ ‬سرم‭ ‬گذاشتم‭ ‬که‭ ‬ببینم‭ ‬چه‭ ‬حسی‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬واقعا‭ ‬حس‭ ‬بدی‭ ‬بود‭. ‬گفت‭ ‬این‭ ‬عکس‭ ‬من‭ ‬را‭ ‬بگذار‭ ‬توی‭ ‬صفحه‌ات‭ ‬و‭ ‬ما‭ ‬میلیونی‭ ‬می‌شویم‭. ‬من‭ ‬بعدش‭ ‬انگار‭ ‬بمباران‭ ‬شده‭ ‬بودم‭. ‬مردان‭ ‬زیادی‭ ‬روسری‭ ‬به‭ ‬سر‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬کنار‭ ‬همسران‌شان‭ ‬ایستادند‭ ‬و‭ ‬عکس‭ ‬فرستادند‭. ‬شاید‭ ‬دوستان‭ ‬فمینیست‭ ‬هم‭ ‬خوش‌شان‭ ‬نیاید‭ ‬اما‭ ‬من‭ ‬باید‭ ‬بگویم‭ ‬که‭ ‬زنان‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬با‭ ‬وضوح‭ ‬و‭ ‬شجاعت‭ ‬بیشتر‭ ‬از‭ ‬خودشان‭ ‬عکس‭ ‬فرستادند‭. ‬یعنی‭ ‬از‭ ‬همراهی‭ ‬مردها‭ ‬قدرت‭ ‬پیدا‭ ‬کرده‭ ‬بودند‭. ‬این‭ ‬مردان‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬ترتیب‭ ‬واژه‌ی‭ ‬غیرت‭ ‬را‭ ‬بازتعریف‭ ‬کردند‭. ‬

به‭ ‬جز‭ ‬مردان،‭ ‬زنان‭ ‬باحجاب‭ ‬هم‭ ‬می‌توانند‭ ‬پتانسیل‭ ‬مهمی‭ ‬در‭ ‬اعتراض‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬باشند‭. ‬این‭ ‬زنان‭ ‬چقدرتوان‭ ‬درگیر‭ ‬شدن‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬مبارزه‭ ‬را‭ ‬دارند‭ ‬به‭ ‬نظرت؟‭ ‬و‭ ‬کارزارهایی‭ ‬که‭ ‬تو‭ ‬راه‭ ‬انداختی‭ ‬چقدر‭ ‬توانست‭ ‬توجه‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬خودش‭ ‬جلب‭ ‬کند؟‭ 

وقتی‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬زن‭ ‬باحجاب‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬عکس‭ ‬زنان‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬می‌گفت‭ ‬این‌ها‭ ‬بی‌حیا‭ ‬هستند‭ ‬من‭ ‬گفتم‭ ‬همه‌ی‭ ‬زنان‭ ‬باحجاب‭ ‬این‭ ‬فکر‭ ‬را‭ ‬ندارند‭. ‬دعوت‌شان‭ ‬کردم‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬را‭ ‬نشان‭ ‬بدهند‭. ‬کلی‭ ‬فیلم‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬باحجاب‭ ‬آمد‭. ‬ویدئویی‭ ‬منتشر‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬حدود‭ ‬ده‭ ‬زن‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬باحجاب‭ ‬راه‭ ‬می‌رفتند‭ ‬و‭ ‬می‌گفتند‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬اعتقاد‭ ‬داریم‭ ‬اما‭ ‬کنار‭ ‬زنانی‭ ‬می‌ایستیم‭ ‬که‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬نمی‌خواهند‭. ‬خب‭ ‬من‭ ‬وقتی‭ ‬زن‭ ‬باحجابی‭ ‬روی‭ ‬سکو‭ ‬رفت‭ ‬احساس‭ ‬غرور‭ ‬کردم‭ ‬چون‭ ‬تمام‭ ‬این‭ ‬سال‌ها‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬مسخره‭ ‬می‌کردند‭ ‬و‭ ‬می‌گفتند‭ ‬که‭ ‬چه؟‭ ‬

مسیح‭ ‬با‭ ‬مراجعه‭ ‬به‭ ‬منابع‭ ‬مختلف‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬دقت‭ ‬در‭ ‬خط‭ ‬زمانی‭ ‬ماجراهای‭ ‬اخیر،‭ ‬می‌توانم‭ ‬بگویم‭ ‬که‭ ‬هشتگ‭ ‬دختران‭ ‬خیابان‭ ‬انقلاب‭ ‬را‭ ‬تو‭ ‬درست‭ ‬کردی‭. ‬این‭ ‬هشتگ‭ ‬چطوری‭ ‬شکل‭ ‬گرفت‭ ‬و‭ ‬چرا‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬حتا‭ ‬کسانی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬استفاده‭ ‬کردند‭ ‬اصرار‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬موضوع‭ ‬هیچ‭ ‬ربطی‭ ‬به‭ ‬تو‭ ‬ندارد؛‭ ‬مگر‭ ‬تو‭ ‬ادعایی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬داری‭ ‬که‭ ‬همه‭ ‬چیز‭ ‬الان‭ ‬به‭ ‬تو‭ ‬ربط‭ ‬دارد؟‭ ‬

خب‭ ‬من‭ ‬وقتی‭ ‬هشتگ‭ ‬دختران‭ ‬خیابان‭ ‬انقلاب‭ ‬را‭ ‬زدم‭ ‬فقط‭ ‬هدفم‭ ‬این‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬ببینم‭ ‬سرنوشت‭ ‬این‭ ‬دختر،‭ ‬اولین‭ ‬نفری‭ ‬که‭ ‬رفت‭ ‬و‭ ‬شالش‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬چوب‭ ‬بست‭ ‬چه‭ ‬شده‭. ‬خب‭ ‬همزمان‭ ‬با‭ ‬اعتراض‌های‭ ‬سراسری‭ ‬هم‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نتیجه‭ ‬همه‭ ‬ویدا‭ ‬موحد‭ ‬را‭ ‬فراموش‭ ‬کرده‭ ‬بودند‭. ‬اول‭ ‬اسم‭ ‬هشتگ‭ ‬را‭ ‬دختر‭ ‬روی‭ ‬سکو‭ ‬گذاشته‭ ‬بودم‭ ‬بعد‭ ‬دختر‭ ‬انقلاب‭ ‬و‭ ‬بعد‭ ‬شد‭ ‬این‭ ‬و‭ ‬مطلبی‭ ‬نوشتم‭ ‬که‭ ‬بیایید‭ ‬این‭ ‬چهارشنبه‭ ‬همه‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬دختر‭ ‬خیابان‭ ‬انقلاب‭ ‬را‭ ‬دنبال‭ ‬کنیم‭. ‬آن‭ ‬موقع‭ ‬با‭ ‬ترس‭ ‬و‭ ‬وحشت‭ ‬این‌ها‭ ‬را‭ ‬نوشتم‭. ‬چون‭ ‬همه‭ ‬می‌گفتند‭ ‬الان‭ ‬مردم‭ ‬دارند‭ ‬دستگیر‭ ‬و‭ ‬کشته‭ ‬می‌شوند‭ ‬و‭ ‬تو‭ ‬باز‭ ‬از‭ ‬حجاب‭ ‬حرف‭ ‬می‌زنی؟‭ ‬من‭ ‬نوشتم‭ ‬که‭ ‬نترسید‭. ‬از‭ ‬همان‭ ‬اول‭ ‬انقلاب‭ ‬هم‭ ‬همین‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬ما‭ ‬گفتند‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬مشکلات‭ ‬بزرگ‌تری‭ ‬داریم‭. ‬بعد‭ ‬جنگ‭ ‬شد‭ ‬گفتند‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬جنگ‭ ‬نمی‌شود‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬فکر‭ ‬کرد‭. ‬بعد‭ ‬تحریم‭ ‬شد‭ ‬گفتند‭ ‬الان‭ ‬مشکلات‭ ‬مهم‌تری‭ ‬هست‭. ‬ولی‭ ‬ما‭ ‬هر‭ ‬جا،‭ ‬همه‌‭ ‬جا‭ ‬وقتی‭ ‬حضور‭ ‬پیدا‭ ‬می‌کنیم‭ ‬این‭ ‬حق‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬داریم‭ ‬که‭ ‬درباره‌ی‭ ‬پوشش‌مان‭ ‬صحبت‭ ‬کنیم‭. ‬

خب‭ ‬همان‌طور‭ ‬که‭ ‬بی‭ ‬بی‭ ‬سی‭ ‬هم‭ ‬نوشته‭ ‬بود‭ ‬۱۹هزار‭ ‬نفر‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬روز‭ ‬توییت‭ ‬کردند‭ ‬که‭ ‬دختر‭ ‬خیابان‭ ‬انقلاب‭ ‬کجاست‭. ‬بعد‭ ‬هم‭ ‬ویدا‭ ‬تکثیر‭ ‬شد‭. ‬عده‌ای‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬همان‭ ‬هشتگ‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬حمله‭ ‬کردند‭ ‬که‭ ‬این‌ها‭ ‬ربطی‭ ‬به‭ ‬تو‭ ‬ندارد‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬حتا‭ ‬یک‭ ‬خط‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬گفته‭ ‬باشم‭ ‬که‭ ‬رهبر‭ ‬این‭ ‬جنبش‭ ‬ضد‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬هستم‭. ‬من‭ ‬بارها‭ ‬تأکید‭ ‬کرده‌ام‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬فقط‭ ‬یک‭ ‬پلتفرم‭ ‬داده‌ام‭ ‬به‭ ‬زنان‭ ‬ایرانی‭ ‬که‭ ‬خودشان‭ ‬رهبر‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬می‌توانند‭ ‬تغییر‭ ‬ایجاد‭ ‬کنند‭. ‬وقتی‭ ‬ادعایی‭ ‬وجود‭ ‬نداشت‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬بگویم‭ ‬من‭ ‬رهبر‭ ‬هستم،‭ ‬وقتی‭ ‬این‭ ‬نقدها‭ ‬را‭ ‬می‌دیدم‭ ‬خب‭ ‬با‭ ‬خودم‭ ‬فکر‭ ‬کردم‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬این‌ها‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬نداشتن‭ ‬اعتماد‭ ‬به‭ ‬همدیگر‭ ‬و‭ ‬نداشتن‭ ‬مهارت‭ ‬مشارکت‭ ‬جمعی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬خصایص‭ ‬یک‭ ‬جامعه‌ی‭ ‬تمامیت‌خواهی‭ ‬است‭. ‬ما‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬جامعه‭ ‬می‌آییم‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬جای‭ ‬این‌که‭ ‬انگشت‭ ‬اشاره‌مان‭ ‬به‭ ‬جای‭ ‬این‌که‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬حکومتی‭ ‬باشد‭ ‬که‭ ‬چهل‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬مردم‭ ‬تحمیل‭ ‬کرده،‭ ‬انگشت‭ ‬اشاره‌مان‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬همدیگر‭ ‬است‭. ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬یک‭ ‬مبارزه‌ی‭ ‬تازه‭ ‬نیست‭. ‬چهل‭ ‬سال‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬زنان‭ ‬دارند‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬می‌جنگند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬شرایطی‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬هنوز‭ ‬پیروز‭ ‬نشده‌ایم‭. ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬دعوا‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬این‌که‭ ‬چه‭ ‬کسی‭ ‬صاحب‭ ‬این‭ ‬پیروزی‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬من‭ ‬کمی‭ ‬غم‌انگیز‭ ‬است‭. ‬از‭ ‬دیدگاه‭ ‬من‭ ‬چیزی‭ ‬که‭ ‬مهم‭ ‬است‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬وجود‭ ‬تفاوت‌هامان‭ ‬بتوانیم‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬پرچم‭ ‬را‭ ‬زمین‭ ‬نگذاریم‭. ‬جنبش‭ ‬ضدحجاب‭ ‬اجباری‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬روشن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬نه‭ ‬من‭ ‬شروع‭ ‬کرده‌ام‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬من‭ ‬به‭ ‬پایان‭ ‬می‌برم‭. ‬خوب‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬همدیگر‭ ‬را‭ ‬بغل‭ ‬کنیم‭. ‬همدیگر‭ ‬را‭ ‬بپذیریم‭ ‬و‭ ‬بدانیم‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬یک‭ ‬کار‭ ‬جمعی‭ ‬است‭. ‬

خودت‭ ‬چقدر‌‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬تلاش‭ ‬کردی‭ ‬مسیح؟‭ ‬

کدام‭ ‬زمینه؟‭ ‬

در‭ ‬این‌که‭ ‬همه‭ ‬همدیگر‭ ‬را‭ ‬بغل‭ ‬کنیم‭. ‬

من‭ ‬وقتی‭ ‬نرگس‭ ‬حسینی‭ ‬رفت‭ ‬روی‭ ‬سکو‭ ‬و‭ ‬اعلام‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬مستقل‌ام،‭ ‬از‭ ‬صمیم‭ ‬قلب‭ ‬خوش‌حال‭ ‬شدم‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬اینستاگرامم‭ ‬نوشتم‭ ‬یک‭ ‬زن‭ ‬آزاد‭ ‬و‭ ‬مستقل‭ ‬روز‭ ‬دوشنبه‭ ‬را‭ ‬انتخاب‭ ‬کرده‭ ‬است‭. ‬توقع‭ ‬من‭ ‬همین‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬دیگران‭ ‬هم‭ ‬استقلال‭ ‬آدم‌ها‭ ‬و‭ ‬کارهاشان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬رسمیت‭ ‬بشناسند‭. ‬ما‭ ‬نمی‌توانیم‭ ‬مثل‭ ‬جزیره‌های‭ ‬جدا‌جدا‭ ‬به‭ ‬نتیجه‭ ‬برسیم‭. ‬برای‭ ‬من‭ ‬فرقی‭ ‬ندارد‭. ‬هر‭ ‬جریانی‭ ‬که‭ ‬موضوع‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬را‭ ‬پررنگ‭ ‬کند‭ ‬من‭ ‬درباره‌اش‭ ‬حرف‭ ‬می‌زنم‭. ‬توقع‭ ‬من‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬شما‭ ‬هم‭ ‬که‭ ‬خودتان‭ ‬را‭ ‬فعال‭ ‬حقوق‭ ‬زنان‭ ‬می‌دانید‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬شیما‭ ‬بابایی،‭ ‬شهروند‭ ‬عادی‭ ‬که‭ ‬الان‭ ‬در‭ ‬زندان‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬حرف‭ ‬بزنید‭. ‬چرا‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬او‭ ‬هیچ‭ ‬حرفی‭ ‬نمی‌زنند؟‭ ‬تو‭ ‬خودت‭ ‬می‌دانی‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬بارها‭ ‬گفته‌ام‭ ‬من‭ ‬را‭ ‬تصحیح‭ ‬کنید‭. ‬به‭ ‬من‭ ‬انتقاد‭ ‬کنید‭. ‬با‭ ‬این‭ ‬همه‭ ‬ناامید‭ ‬نیستم‭. ‬وقتی‭ ‬روزانه‭ ‬هزاران‭ ‬پیام‭ ‬می‌گیرم‭ ‬‐‭ ‬این‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬سر‭ ‬غرور‭ ‬نمی‌گویم‭ ‬از‭ ‬سر‭ ‬خوش‌حالی‭ ‬می‌گویم‐‭ ‬هزاران‭ ‬پیام‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬و‭ ‬مردان‭ ‬معمولی‭ ‬در‭ ‬ایران‭. ‬خب‭ ‬این‭ ‬من‭ ‬را‭ ‬توانمند‭ ‬می‌کند‭. ‬الان‭ ‬خوش‌حالم‭ ‬که‭ ‬موضوع‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬دیگر‭ ‬حتا‭ ‬برای‭ ‬کسانی‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬را‭ ‬مسخره‭ ‬می‌کردند‭ ‬موضوع‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬دیگر‭ ‬خارج‭ ‬از‭ ‬اولویت‭ ‬نیست‭. ‬

خیلی‌ها‭ ‬که‭ ‬کار‭ ‬کمپینی‭ ‬کرده‌اند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬فعالیت‌ها‭ ‬آشنا‭ ‬هستند‭ ‬می‌گویند‭ ‬لازمه‌ی‭ ‬این‭ ‬فعالیت‌ها‭ ‬نمایش‭ ‬این‭ ‬فعالیت‌ها‭ ‬و‭ ‬دیده‭ ‬شدن‭ ‬است‭. ‬چیزی‭ ‬که‭ ‬خیلی‌ها‭ ‬بابتش‭ ‬به‭ ‬تو‭ ‬انتقاد‭ ‬می‌کنند‭. ‬می‌گویند‭ ‬مسیح‭ ‬سر‭ ‬و‭ ‬صدا‭ ‬و‭ ‬هوچی‌گری‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬راه‭ ‬به‭ ‬بعضی‭ ‬اصول‭ ‬پای‌بند‭ ‬نیست‭. ‬دیده‭ ‬شدن‭ ‬اساسا‭ ‬چقدر‭ ‬دغدغه‌ی‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬کارزارها‭ ‬می‌تواند‭ ‬باشد‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬تو؟‭ ‬چقدر‌‭ ‬دغدغه‌ی‭ ‬خود‭ ‬تو‭ ‬بوده؟‭ ‬

بگذار‭ ‬تکلیف‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬را‭ ‬روشن‭ ‬کنم‭. ‬من‭ ‬از‭ ‬خاستگاهی‭ ‬می‌آیم‭ ‬که‭ ‬همیشه‭ ‬رای‭ ‬بر‭ ‬ندیده‭ ‬شدن‭ ‬من‭ ‬بود‭. ‬من‭ ‬از‭ ‬خانواده‌ی‭ ‬فقیری‭ ‬می‌آیم‭ ‬که‭ ‬وقتی‭ ‬می‌خواستم‭ ‬مثل‭ ‬برادرم‭ ‬دوچرخه‭ ‬داشته‭ ‬باشم‭ ‬برای‌شان‭ ‬خنده‌دار‭ ‬بود‭. ‬می‌گفتند‭ ‬برو‭ ‬به‭ ‬فکر‭ ‬نان‭ ‬باش‭ ‬که‭ ‬خربزه‭ ‬آب‭ ‬است‭. ‬از‭ ‬این‭ ‬ضرب‌المثل‌هایی‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬سرکوب‭ ‬ما‭ ‬ساخته‌اند‭. ‬به‭ ‬من‭ ‬می‌گفتند‭ ‬برادرت‭ ‬جلوی‭ ‬شلیک‭ ‬خمپاره‭ ‬رفته‭ ‬در‭ ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬تو‭ ‬داری‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬چیزها‭ ‬حرف‭ ‬می‌زنی‭. ‬هرچیزی‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬می‌خواستم‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬فقر،‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬شرایط‭ ‬همیشه‭ ‬می‌گفتند‭ ‬مهم‭ ‬نیست‭. ‬من‭ ‬انگار‭ ‬شرطی‭ ‬شده‌ام‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬وقت‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬می‌گویند‭ ‬چیزی‭ ‬مهم‭ ‬نیست‭ ‬با‭ ‬خودم‭ ‬می‌گویم‭ ‬حتما‭ ‬این‭ ‬مهم‭ ‬است‭. (‬می‌خندد‭) ‬و‭ ‬دو‭ ‬بار‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬فکر‭ ‬می‌کنم‭. ‬برای‭ ‬همین‭ ‬من‭ ‬یاد‭ ‬گرفته‌ام‭ ‬که‭ ‬راه‭ ‬اول‭ ‬به‭ ‬دست‌‭ ‬آوردن‭ ‬هر‭ ‬چیزی،‭ ‬هر‭ ‬حقی‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬دیده‭ ‬و‭ ‬شنیده‭ ‬شوم‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬هیس‌هیس‌ها‭ ‬اهمیت‭ ‬ندهم‭. ‬گام‭ ‬اول‭ ‬دیدن‭ ‬شدن‭ ‬است‭. ‬من‭ ‬خیلی‭ ‬وقت‌ها‭ ‬پای‭ ‬این‭ ‬حرف‌ها‭ ‬گریه‭ ‬کرده‌ام‭ ‬یا‭ ‬زخمی‭ ‬شده‌ام‭ ‬اما‭ ‬مدت‌هاست‭ ‬که‭ ‬نه‌تنها‭ ‬نمی‌ترسم‭ ‬بلکه‭ ‬با‭ ‬صدای‭ ‬بلند‭ ‬به‭ ‬همه‭ ‬هم‭ ‬می‌گویم‭ ‬اگر‭ ‬می‌خواهید‭ ‬حق‌تان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬بیاورید‭ ‬باید‭ ‬دیده‭ ‬شوید‭ ‬و‭ ‬سعی‭ ‬کردم‭ ‬کسانی‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬شهروندان‭ ‬عادی‭ ‬هستند‭ ‬کمک‭ ‬کنم‭ ‬که‭ ‬دیده‭ ‬شوند‭. ‬حالا‭ ‬من‭ ‬دوست‭ ‬دارم‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬مثل‭ ‬من‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬جامعه‭ ‬آمده‌اند،‭ ‬از‭ ‬روستا،‭ ‬از‭ ‬آن‌جایی‭ ‬که‭ ‬هیچ‭ ‬وقت‭ ‬دیده‭ ‬نشده‌اند‭ ‬کمک‭ ‬کنم‭ ‬که‭ ‬دیده‭ ‬شوند‭. ‬چون‭ ‬باور‭ ‬عمیق‭ ‬دارم‭ ‬که‭ ‬وقتی‭ ‬زنی‭ ‬دیده‭ ‬و‭ ‬شنیده‭ ‬شود‭ ‬خودش‭ ‬به‌تنهایی‭ ‬می‌تواند‭ ‬بشود‭ ‬رهبر‭ ‬خودش‭ ‬و‭ ‬حقش‭ ‬را‭ ‬مطالبه‭ ‬کند‭. ‬

توالت‭ ‬در‭ ‬خانه‌ی‭ ‬ما‭ ‬ته‭ ‬باغ‭ ‬بود‭. ‬شب‌ها‭ ‬خیلی‭ ‬ترسناک‭ ‬بود‭. ‬انگار‭ ‬کلی‭ ‬شبح‭ ‬دور‭ ‬و‭ ‬اطرافت‭ ‬بود‭. ‬مادرم‭ ‬شد‭ ‬معلم‭ ‬من‭ ‬برای‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬ترسم‭. ‬مادرم‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬می‌گفت‭ ‬که‭ ‬وقتی‭ ‬می‌روی‭ ‬توی‭ ‬تاریکی‭ ‬هر‭ ‬چه‭ ‬تاریک‌تر‭ ‬بود‭ ‬چشم‌هایت‭ ‬را‭ ‬بیشتر‭ ‬و‭ ‬بیشتر‭ ‬باز‭ ‬کن‭ ‬و‭ ‬من‭ ‬همین‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬می‌کردم‭.‬

مسیح‭ ‬چقدر‭ ‬از‭ ‬روستایی‭ ‬بودن‭ ‬خودت‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬این‌که‭ ‬مدام‭ ‬تکرار‭ ‬کنی‭ ‬من‭ ‬از‭ ‬قمی‌کلاه‭ ‬آمده‌ام‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬روستا‭ ‬بودم‭ ‬در‭ ‬راه‭ ‬برقراری‭ ‬رابطه‭ ‬با‭ ‬جامعه‌ی‭ ‬ایرانی‭ ‬و‭ ‬زنان‭ ‬و‭ ‬مردانی‭ ‬که‭ ‬الان‭ ‬در‭ ‬مخالفت‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬برای‭ ‬تو‭ ‬فیلم‭ ‬و‭ ‬عکس‭ ‬می‌فرستند‭ ‬استفاده‭ ‬کرده‌ای؟‭ ‬می‌دانی‭ ‬که‭ ‬گروهی‭ ‬به‭ ‬تو‭ ‬انتقاد‭ ‬می‌کنند‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬روستایی‭ ‬بودنت‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬سواستفاده‭ ‬می‌کنی‭. ‬

اتفاقا‭ ‬درست‭ ‬است‭. ‬من‭ ‬از‭ ‬روستایی‭ ‬بودن‭ ‬خودم‭ ‬استفاده‭ ‬کرده‌ام‭ ‬و‭ ‬می‌کنم‭ ‬برای‭ ‬این‌که‭ ‬با‭ ‬زبان‭ ‬مردم‭ ‬روستا‭ ‬و‭ ‬مردمی‭ ‬که‭ ‬می‭ ‬شناسم‌شان‭ ‬ارتباط‭ ‬برقرار‭ ‬کنم‭. ‬من‭ ‬زمانی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬کودکی‌ام‭ ‬از‭ ‬روستایی‭ ‬بودن‭ ‬خودم‭ ‬یا‭ ‬لهجه‌ام‭ ‬خجالت‭ ‬می‌کشیدم‭. ‬از‭ ‬نوع‭ ‬لباس‭ ‬روستایی‭ ‬که‭ ‬می‌پوشیدم‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬پدرم‭ ‬که‭ ‬دستفروش‭ ‬بود‭. ‬ولی‭ ‬بعد‭ ‬همان‭ ‬کاری‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬مادرم‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬گفته‭ ‬بود‭ ‬انجام‭ ‬دادم‭. ‬چشم‌هایم‭ ‬را‭ ‬باز‭ ‬کردم‭ ‬و‭ ‬خوب‭ ‬به‭ ‬همه‌ی‭ ‬این‌ها‭ ‬نگاه‭ ‬کردم‭ ‬و‭ ‬دیدم‭ ‬این‌ها‭ ‬ریشه‌ی‭ ‬من‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬من‭ ‬قدرت‭ ‬می‌دهد‭ ‬و‭ ‬شروع‭ ‬کردم‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬این‌ها‭ ‬حرف‭ ‬زدم‭. ‬با‭ ‬صدای‭ ‬بلند‭ ‬گفتم‭ ‬بله‭ ‬من‭ ‬روستایی‌ام‭. ‬بابای‭ ‬من‭ ‬دستفروش‭ ‬است‭. ‬هنوز‭ ‬هم‭ ‬که‭ ‬هنوز‭ ‬است‭ ‬خیلی‌ها‭ ‬دهاتی‭ ‬بودن‭ ‬را‭ ‬مسخره‭ ‬می‌کنند‭. ‬هنوز‭ ‬دهاتی‭ ‬یک‭ ‬فحش‭ ‬است‭. ‬حالا‭ ‬من‭ ‬یک‭ ‬روزنامه‌نگارم‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬آگاهی‭ ‬رسیده‌ام‭ ‬و‭ ‬معلوم‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬زبان‭ ‬با‭ ‬زنان‭ ‬روستایی‭ ‬حرف‭ ‬می‌زنم‭ ‬و‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬تشویق‭ ‬می‌کنم‭ ‬که‭ ‬یواشکی‌هاشان‭ ‬را‭ ‬آشکار‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬نترسند‭. ‬می‌خواهم‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬توانمند‭ ‬کنم‭. ‬

مسیح‭ ‬در‭ ‬جریان‭ ‬دختران‭ ‬انقلاب،‭ ‬مواجهه‭ ‬حکومت‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬خور‭ ‬بررسی‭ ‬است‭. ‬درست‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬خشونت‌هایی‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬برخوردهایی‭ ‬صورت‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬تعدادی‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬هم‭ ‬بازداشت‭ ‬شده‌اند‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬مجموع‭ ‬رویارویی‭ ‬حکومت‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬اعتراض‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬شاید‭ ‬نتوان‭ ‬حتا‭ ‬با‭ ‬اعتراض‌های‭ ‬۸۸‭ ‬یا‭ ‬اعتراض‌های‭ ‬سراسری‭ ‬اخیر‭ ‬اتفاق‭ ‬افتاد‭ ‬مقایسه‭ ‬کرد‭. ‬تو‭ ‬چه‭ ‬فکر‭ ‬می‌کنی؟‌

من‭ ‬فکر‭ ‬می‌کنم‭ ‬که‭ ‬هرقدر‭ ‬جامعه‭ ‬شجاع‌تر‭ ‬باشد‭ ‬حکومت‭ ‬بیشتر‭ ‬عقب‌نشینی‭ ‬می‌کند‭. ‬در‭ ‬جریان‭ ‬اعتراض‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬و‭ ‬دختران‭ ‬خیابان‭ ‬انقلاب‭ ‬ما‭ ‬شاهد‭ ‬یک‭ ‬دوران‭ ‬تاریخی‭ ‬باشکوه‭ ‬از‭ ‬شجاعت‭ ‬زنان‭ ‬هستیم‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬حکومت‭ ‬را‭ ‬ترسانده‭. ‬حکومت‭ ‬شاید‭ ‬بتواند‭ ‬در‭ ‬اعتراض‭ ‬به‭ ‬خشونت‌های‭ ‬اقلیتی‭ ‬و‭ ‬قومی‭ ‬دست‭ ‬به‭ ‬خشونت‌های‭ ‬تمام‌عیار‭ ‬بزند‭ ‬و‭ ‬سرکوب‭ ‬کند‭ ‬که‭ ‬می‌کند‭ ‬اما‭ ‬اگر‭ ‬بخواهد‭ ‬معترضان‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬روش‌ها‭ ‬سرکوب‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬گشت‌های‭ ‬ثارالله‭ ‬و‭ ‬حزب‌الله‭ ‬راه‌بیاندازد‭ ‬و‭ ‬عربده‌کشی‭ ‬و‭ ‬ایجاد‭ ‬رعب‭ ‬و‭ ‬وحشت‭ ‬کند،‭ ‬این‭ ‬بار‭ ‬باید‭ ‬جبهه‭ ‬بزرگی‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬خود‭ ‬قرار‭ ‬دهد‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬چیزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬حکومت‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬می‌ترسد‭ ‬بخصوص‭ ‬که‭ ‬می‌داند‭ ‬اعتراض‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬فقط‭ ‬مختص‭ ‬قشر‭ ‬روشنفکر‭ ‬شهرنشین‭ ‬نیست‭. ‬برای‭ ‬همین‭ ‬حکومت‭ ‬می‌داند‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬انجام‭ ‬حرکت‭ ‬سرکوب‌گرانه‭ ‬وسیع‭ ‬باید‭ ‬با‭ ‬بخش‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬جامعه‭ ‬دربیافتد‭. ‬به‭ ‬نظر‭ ‬من‭ ‬حکومت‭ ‬الان‭ ‬مستأصل‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬نمی‌‌داند‭ ‬با‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬حالا‭ ‬شجاعت‭ ‬پیدا‭ ‬کرده‌اند‭ ‬و‭ ‬جامعه‌ای‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬آن‌ها‭ ‬همراه‭ ‬شده‭ ‬چه‭ ‬باید‭ ‬بکند‭. ‬چهل‭ ‬سال‭ ‬ما‭ ‬ترسیدیم‭ ‬ولی‭ ‬الان‭ ‬این‭ ‬حکومت‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬می‌ترسد‭. ‬

‭ ‬

این‭ ‬ادعا‭ ‬که‭ ‬مطرح‭ ‬می‌کنی‭ ‬که‭ ‬جامعه‭ ‬با‭ ‬زنان‭ ‬همراه‭ ‬شده‭ ‬اما‭ ‬تا‭ ‬چه‭ ‬حد‭ ‬واقع‌بینانه‭ ‬است‭ ‬مسیح؟‭ ‬حتا‭ ‬تعداد‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬حال‭ ‬روی‭ ‬سکوها‭ ‬رفته‌اند‭ ‬برای‭ ‬اعتراض‭ ‬هم‭ ‬هنوز‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬بررسی‭ ‬واقع‌گرا‭ ‬خیلی‭ ‬زیاد‭ ‬نیست‭. ‬این‭ ‬ترسی‭ ‬که‭ ‬معتقدی‭ ‬در‭ ‬حکومت‭ ‬وجود‭ ‬دارد،‭ ‬خیلی‭ ‬طبیعی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مردم‭ ‬هم‭ ‬هست‭.‬

ببین‭ ‬برای‭ ‬این‌که‭ ‬یک‭ ‬اعتراضی‭ ‬شکل‭ ‬بگیرد،‭ ‬پیش‭ ‬برود‭ ‬لزوما‭ ‬همه‌ی‭ ‬مردم‭ ‬هم‭ ‬نباید‭ ‬همراه‭ ‬شوند‭. ‬گاهی‭ ‬وقت‌ها‭ ‬یک‭ ‬عده‌ای‭ ‬پیش‌رو‭ ‬می‌شوند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬تغییر‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌شود‭. ‬من‭ ‬فکر‭ ‬می‌کنم‭ ‬همین‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬جمعی‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬دارند‭ ‬با‭ ‬شجاعت‭ ‬جنبش‭ ‬ضد‌حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬را‭ ‬پیش‭ ‬می‌برند‭ ‬خودش‭ ‬خیلی‭ ‬مهم‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬قوانین‭ ‬تبعیض‌آمیز‭ ‬همیشه‭ ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬یک‭ ‬جاهایی‭ ‬طرفدارانی‭ ‬هم‭ ‬دارند‭ ‬دیگر‭. ‬هدف‭ ‬ما‭ ‬باید‭ ‬این‭ ‬باشد‭ ‬که‭ ‬طیف‭ ‬بیشتری‭ ‬را‭ ‬علیه‭ ‬این‭ ‬تبعیض‭ ‬همراه‭ ‬کنیم‭. ‬همین‭ ‬که‭ ‬الان‭ ‬بستر‭ ‬این‭ ‬گفت‌وگو‭ ‬ایجاد‭ ‬شده‭ ‬مثبت‭ ‬است‭. ‬اگر‭ ‬اختلاف‌ها‭ ‬کنار‭ ‬گذاشته‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬گروه‌های‭ ‬مرجع‭ ‬مثل‭ ‬جنبش‭ ‬زنان‭ ‬و‭ ‬رسانه‌ها‭ ‬بتوانند‭ ‬حول‭ ‬یک‭ ‬هدف‭ ‬پیش‭ ‬بروند‭ ‬خب‭ ‬بهتر‭ ‬هم‭ ‬هست‭. ‬اگر‭ ‬هم‭ ‬نه‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬من‭ ‬مردم‭ ‬دارند‭ ‬همه‭ ‬را‭ ‬پشت‭ ‬سر‭ ‬خود‭ ‬جا‭ ‬می‌گذارند‭.‬

مسیح‭ ‬عده‌ای‭ ‬هم‭ ‬می‌پرسند‭ ‬‮«‬آخرش‭ ‬که‭ ‬چه؟‮»‬‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬تو‭ ‬که‭ ‬تجربه‌ی‭ ‬راه‌اندازی‭ ‬کارزارهای‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬را‭ ‬داری‭ ‬جواب‭ ‬این‭ ‬پرسش‭ ‬چه‭ ‬می‌تواند‭ ‬باشد؟‭ ‬

آخ‭ ‬این‭ ‬سوال‭ ‬‮«‬آخرش‭ ‬که‭ ‬چه‮»‬‭ ‬من‭ ‬را‭ ‬کشته‭. ‬ما‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬یک‭ ‬گروه‭ ‬کوهنوردی‭ ‬بودیم‭ ‬می‌رفتیم‭ ‬توچال،‭ ‬پلنگ‌دره‭ ‬و‭ ‬جاهای‭ ‬دیگر‭. ‬یادم‭ ‬هست‭ ‬همیشه‭ ‬چند‭ ‬نفری‭ ‬بودند‭ ‬که‭ ‬مدام‭ ‬می‌پرسیدند‭ ‬پس‭ ‬کی‭ ‬می‌رسیم؟‭ ‬و‭ ‬من‭ ‬واقعا‭ ‬نمی‌فهمیدم‭ ‬چطور‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬نفر‭ ‬این‭ ‬مسیر‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬زیبایی‭ ‬را‭ ‬نبیند‭ ‬و‭ ‬همیشه‭ ‬بپرسد‭ ‬‮«‬کی‭ ‬می‌رسیم؟‮»‬‭ ‬خب‭ ‬آخر‭ ‬کجا‭ ‬می‌خواهیم‭ ‬برسیم؟‭ ‬این‭ ‬مسیری‭ ‬که‭ ‬الان‭ ‬دختران‭ ‬انقلاب‭ ‬و‭ ‬چهارشنبه‌های‭ ‬سفید‭ ‬دارند‭ ‬می‌روند‭ ‬این‭ ‬خودش‭ ‬مسیری‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬آزادی‭ ‬و‭ ‬دموکراسی‭ ‬می‌رساند‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬مسیر‭ ‬ما‭ ‬داریم‭ ‬تمرین‭ ‬می‌کنیم‭ ‬که‭ ‬چطور‭ ‬همدیگر‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬رسمیت‭ ‬بشناسیم‭. ‬چطور‭ ‬شجاعت‭ ‬پیدا‭ ‬کنیم‭. ‬درست‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬هدف‭ ‬نهایی‭ ‬ما‭ ‬مهم‭ ‬است‭. ‬هدف‭ ‬نهایی‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬دست‭ ‬دین‭ ‬در‭ ‬گردن‭ ‬و‭ ‬یقه‭ ‬و‭ ‬لباس‭ ‬زنان‭ ‬نباشد‭ ‬که‭ ‬چه‭ ‬بپوشند‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬نپوشند‭. ‬درست‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬مهم‭ ‬است‭ ‬ولی‭ ‬این‌ها‭ ‬که‭ ‬مدام‭ ‬می‌پرسند‭ ‬‮«‬آخرش‭ ‬که‭ ‬چه‮»‬‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬من‭ ‬مثل‭ ‬یک‭ ‬ترمز‭ ‬می‌مانند‭. ‬من‭ ‬می‌دانم‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬کوشش‭ ‬و‭ ‬تلاش‭ ‬و‭ ‬شکوفایی‭ ‬خود‭ ‬زنان‭ ‬ایرانی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بی‌ثمر‭ ‬هم‭ ‬نمی‌ماند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬روسری‌هایی‭ ‬که‭ ‬حالا‭ ‬سر‭ ‬چوب‭ ‬رفته‭ ‬هیچ‌وقت‭ ‬دیگر‭ ‬به‭ ‬سر‭ ‬این‭ ‬زنان‭ ‬برنمی‌گردد‭. ‬وقتی‭ ‬من‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬رفتم‭ ‬در‭ ‬سفارت‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬اعتراض‭ ‬کردم‭ ‬حتا‭ ‬فکرش‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬نمی‌کردم‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬داخل‭ ‬ایرانی‭ ‬زنانی‭ ‬بسی‭ ‬شجاع‌تر‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬باشند‭ ‬که‭ ‬بروند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬وسط‭ ‬میدان‭ ‬مین‭ ‬به‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬اعتراض‭ ‬کنند‭. ‬من‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬زن‌ها‭ ‬دارم‭ ‬ایده‭ ‬می‌گیرم‭. ‬زنان‭ ‬ایرانی‭ ‬دارند‭ ‬نسل‌به‌نسل‭ ‬مبارزه‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬من‭ ‬همه‭ ‬جا‭ ‬در‭ ‬مصاحبه‌هایم‭ ‬هم‭ ‬گفته‌ام‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬زنان‭ ‬خیلی‭ ‬فراتر‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬و‭ ‬کمپین‌هایی‭ ‬که‭ ‬راه‭ ‬انداخته‌ام‭ ‬رفته‌اند‭. ‬تصمیم‭ ‬را‭ ‬خود‭ ‬زنان‭ ‬می‌گیرند‭. ‬ما‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬کمپین‌ها‭ ‬فقط‭ ‬تصمیم‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬منعکس‭ ‬می‌کنیم‭. ‬من‭ ‬تنها‭ ‬کاری‭ ‬که‭ ‬کردم‭ ‬این‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬هشتگ‭ ‬راه‭ ‬انداختم‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬دختر‭ ‬کجاست؟‭ ‬و‭ ‬۱۹هزار‭ ‬نفری‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬روز‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬هشتگ‭ ‬توییت‭ ‬کردند‭ ‬تحت‌تأثیر‭ ‬ویدا‭ ‬و‭ ‬حرکت‭ ‬شجاعانه‌ی‭ ‬او‭ ‬بودند‭ ‬نه‭ ‬هیچ‌کس‭ ‬دیگر‭. ‬