آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۹ فروردین ۱۳۹۷

حسین قاضیان

سیاست


حجاب چه ربطی به مشروعیت دارد؟


عکس‌ها از ساسان فارسانی

آیا‭ ‬موضوعی‭ ‬مثل‭ ‬پوشش‭ ‬زنان،‭ ‬یعنی‭ ‬موضعی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬برخی‭ ‬چندان‭ ‬هم‭ ‬مهم‭ ‬یا‭ ‬اساسی‭ ‬قلمداد‭ ‬نمی‌شود،‭ ‬می‌تواند‭ ‬با‭ ‬موضوعی‭ ‬مهم‭ ‬و‭ ‬بنیادین‭ ‬چون‭ ‬‮«‬مشروعیت‭ ‬حکومت‮»‬‭ ‬ارتباط‭ ‬داشته‭ ‬باشد؟‭ ‬در‭ ‬نگاه‭ ‬نخست‭ ‬شاید‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬مقوله‭ ‬بسیار‭ ‬دور‭ ‬از‭ ‬هم‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬نامربوط‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬برسد‭. ‬این‭ ‬نوشته،‭ ‬تلاشی‭ ‬است‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬نشان‭ ‬دهد‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬چه‭ ‬ارتباطی‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬دارند‭ ‬و‭ ‬چطور‭ ‬پوشش‭ ‬زنان‭ ‬و‭ ‬مساله‌ی‭ ‬حجاب‭ ‬می‌تواند‭ ‬پیامدهای‭ ‬سیاسی‭ ‬بنیادینی‭ ‬چون‭ ‬به‭ ‬چالش‭ ‬گرفتن‭ ‬مبنای‭ ‬مشروعیت‭ ‬نظام‭ ‬سیاسی‭ ‬کنونی‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭.‬

دو‭ ‬معنای‭ ‬مشروعیت

در‭ ‬زبان‭ ‬فارسی،‭ ‬مشروعیت‭ ‬عمدتا‭ ‬به‭ ‬دو‭ ‬معنا‭ ‬به‭ ‬کار‭ ‬برده‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬معنای‭ ‬اول‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬‮«‬شرع‮»‬‭ (‬یا‭ ‬همان‭ ‬مقررات‭ ‬اسلامی‭) ‬می‌آید‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬معنا،‭ ‬مشروعیت‭ ‬به‭ ‬معنی‭ ‬‮«‬شرعی‮»‬‭ ‬بودن‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬اگر‭ ‬حکومتی‭ ‬مشروعیت‭ ‬دارد‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬معنی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬‮«‬شرع‮»‬‭ (‬یا‭ ‬همان‭ ‬اسلام‭) ‬آن‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬رسمیت‭ ‬می‌شناسد‭. ‬اما‭ ‬معنای‭ ‬دوم‭ ‬مشروعیت،‭ ‬به‭ ‬کلی‭ ‬با‭ ‬معنای‭ ‬اول‭ ‬آن‭ ‬متفاوت‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬هیچ‭ ‬ارتباطی‭ ‬با‭ ‬شرع‭ ‬یا‭ ‬با‭ ‬اسلام‭ ‬یا‭ ‬هر‭ ‬دین‭ ‬دیگر‭ ‬ندارد‭. ‬مشروعیت،‭ ‬در‭ ‬معنای‭ ‬دوم‭ ‬آن،‭ ‬یک‭ ‬اصطلاح‭ ‬فنی‭ ‬در‭ ‬علوم‭ ‬سیاسی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬فارسی‭ ‬برای‭ ‬ترجمه‌ی‭ ‬کلمه‭ ‬legitimation‭ ‬در‭ ‬زبان‌های‭ ‬اروپایی‭ ‬به‭ ‬کار‭ ‬رفته‭ ‬است‭. ‬سال‌هاست‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬معنای‭ ‬مشروعیت‭ ‬در‭ ‬زبان‭ ‬فارسی‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬درآمیخته‭ ‬و‭ ‬باعث‭ ‬سوتفاهم‌ها‭ ‬و‭ ‬گاه‭ ‬سواستفاده‌های‭ ‬فکری‭ ‬و‭ ‬سیاسی‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬

معنای‭ ‬عرفی‭ ‬مشروعیت

اگر‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬تفاوت‌های‭ ‬معنایی‭ ‬صرف‌نظر‭ ‬کنیم،‭ ‬معنای‭ ‬علمی‭ ‬اصطلاح‭ ‬مشروعیت‭ ‬به‭ ‬زبان‭ ‬عرفی‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬قابل‭ ‬فهم‭ ‬است‭. ‬معنای‭ ‬روشن‭ ‬و‭ ‬عملی‭ ‬مشروعیت‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬طرف‭ ‬مردم‭ ‬به‭ ‬چه‭ ‬دلیلی‭ ‬حاضر‭ ‬می‌شوند‭ ‬به‭ ‬فرمان‭ ‬حاکمان‭ ‬گردن‭ ‬بگذارند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬آنان‭ ‬تبعیت‭ ‬کنند،‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬حاکمان‭ ‬به‭ ‬چه‭ ‬دلیل‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬شایسته‌ی‭ ‬حکومت‭ ‬و‭ ‬فرمان‭ ‬دادن‭ ‬به‭ ‬مردم‭ ‬قلمداد‭ ‬می‌کنند‭.‬

جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬سعی‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬برای‭ ‬هر‭ ‬دو‭ ‬سوی‭ ‬این‭ ‬مشروعیت،‭ ‬گفتاری‭ ‬مناسب‭ ‬و‭ ‬قانع‌کننده‭ ‬فراهم‭ ‬کند‭. ‬یعنی‭ ‬هم‭ ‬توضیح‭ ‬دهد‭ ‬که‭ ‬مردم‭ ‬به‭ ‬چه‭ ‬دلیل‭ ‬حکومت‭ ‬حاکمان‭ ‬کنونی‭ ‬را‭ ‬می‌پذیرند،‭ ‬هم‭ ‬توضیح‭ ‬دهد‭ ‬خود‭ ‬این‭ ‬حاکمان‭ ‬به‭ ‬چه‭ ‬دلیل‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬شایسته‌ی‭ ‬حکومت‭ ‬کردن‭ ‬بر‭ ‬مردم‭ ‬می‌دانند‭.‬

مشروعیت‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی

دلیلی‭ ‬که‭ ‬حاکمان‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬برای‭ ‬شایستگی‭ ‬خود‭ ‬برگرفته‌اند‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬حق‭ ‬حکومت‭ ‬کردن‭ ‬از‭ ‬جانب‭ ‬خدا‭ ‬به‭ ‬فرستادگانش‭ ‬اعطا‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬غیاب‭ ‬آنان،‭ ‬فقیهان‭ ‬این‭ ‬وظیفه‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬عهده‭ ‬دارند‭. ‬به‭ ‬این‭ ‬ترتیب،‭ ‬حکومت‭ ‬فقیهان،‭ ‬مشروعیت‭ ‬دارد‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬جا،‭ ‬گفتار‭ ‬ایدئولوژیک‭ ‬حاکمان‭ ‬سعی‭ ‬می‌کند‭ ‬بین‭ ‬مفهوم‭ ‬مشرعیت‭ ‬در‭ ‬معنای‭ ‬شرعی‭ ‬بودن‭ ‬و‭ ‬مفهوم‭ ‬مدرن‭ ‬مشروعیت‭ ‬خلط‭ ‬و‭ ‬ایجاد‭ ‬ابهام‭ ‬کند‭. ‬یعنی‭ ‬آنان‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬از‭ ‬مشروعیت‭ (‬یعنی‭ ‬شرعی‭ ‬بودن‭ ‬را‭)‬‌‭ ‬معادل‭ ‬مفهوم‭ ‬مشروعیتی‭ ‬جا‭ ‬می‌زنند‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬فلسفه‌ی‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬علوم‭ ‬سیاسی‭ ‬مطرح‭ ‬است‭. ‬

از‭ ‬سوی‭ ‬دیگر‭ ‬آنان‭ ‬سعی‭ ‬کرده‌اند‭ ‬برای‭ ‬جنبه‌ی‭ ‬دیگر‭ ‬مشروعیت‭ ‬هم‭ ‬توضیحی‭ ‬فراهم‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬نشان‭ ‬دهند‭ ‬که‭ ‬مردم‭ ‬به‭ ‬چه‭ ‬دلیل‭ ‬حکومت‭ ‬آنان‭ ‬را‭ ‬پذیرا‭ ‬شده‌اند‭ ‬یا‭ ‬هنوز‭ ‬می‌شوند‭. ‬همین‭ ‬توضیح‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬رابطه‌ی‭ ‬مشروعیت‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬توضیح‭ ‬می‌دهد‭. ‬این‭ ‬توضیح‭ ‬که‭ ‬بارها‭ ‬و‭ ‬بارها‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬تکرار‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬بیان‌های‭ ‬مختلف‭ ‬از‭ ‬جانب‭ ‬مبلغان‭ ‬و‭ ‬مدافعان‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬مطرح‭ ‬شده‌،‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭:‬

‭ ‬۱‭) ‬مردم‭ ‬ایران‭ ‬مسلمان‭ (‬اسلامی‭) ‬هستند؛‭ ‬و

‭ ‬۲‭) ‬اجرای‭ ‬قوانین‭ ‬اسلامی‭ ‬را‭ ‬می‌خواهند؛‭ ‬پس

‭ ‬۳‭) ‬لازمه‌ی‭ ‬اجرای‭ ‬قوانین‭ ‬اسلامی‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬متخصصان‭ ‬اسلام،‭ ‬به‌ویژه‭ ‬فقیهان،‭ ‬این‭ ‬وظیفه‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬عهده‭ ‬گیرند‭. ‬

به‭ ‬این‭ ‬اعتبار‭ ‬این‭ ‬مردم‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬اسلامی‭ ‬بودن‌شان‭ ‬خواهان‭ ‬چنین‭ ‬حاکمان‭ ‬اسلامی‭ ‬و‭ ‬اجرای‭ ‬مقررات‭ ‬اسلامی‭ ‬هستند‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬چیزهایی‭ ‬که‭ ‬معمولا‭ ‬در‭ ‬دفاع‭ ‬از‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬گفته‭ ‬شده،‭ ‬متکی‭ ‬بر‭ ‬همین‭ ‬استدلال‭ ‬است‭. ‬یعنی‭ ‬چون‭ ‬مردم‭ ‬اسلامی‌اند‭ ‬و‭ ‬خواهان‭ ‬اجرای‭ ‬قوانین‭ ‬اسلامی،‭ ‬پس‭ ‬آنان‭ ‬خواهان‭ ‬برقراری‭ ‬حجاب‭ ‬نیز‭ ‬هستند‭. ‬اما‭ ‬چه‭ ‬چیزی‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬در‭ ‬عمل‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬استدلال‭ ‬خدشه‭ ‬بیاندازد؟

چالش‭ ‬عملی‭ ‬مشروعیت

این‭ ‬استدلال‌ها‭ ‬وقتی‭ ‬رنگ‭ ‬می‌بازد‭ ‬و‭ ‬مشروعیت‭ ‬حکومت‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬خطر‭ ‬می‌اندازد‭ ‬که‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬به‭ ‬گونه‌ای‭ ‬ظاهر‭ ‬شوند‭ ‬که‭ ‬نشان‭ ‬دهد‭ ‬ادعای‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬درست‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬مردم‭ ‬‮«‬آن‌چنان‮»‬‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬‮«‬آن‭ ‬اندازه‮»‬‭ ‬که‭ ‬حاکمان‭ ‬ادعا‭ ‬می‌کنند‭ ‬‮«‬اسلامی‮»‬‭ ‬نیستند‭. ‬آن‭ ‬گاه‭ ‬این‭ ‬پرسش‭ ‬پیش‭ ‬می‌آید‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬آنان‭ ‬چه‭ ‬حقی‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬اسلام‭ ‬بر‭ ‬ما‭ ‬حکم‭ ‬برانند‭ ‬یا‭ ‬خواهان‭ ‬اجرای‭ ‬قوانین‭ ‬اسلامی‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬رعایت‭ ‬اجباری‭ ‬حجاب‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬زنان‭ ‬شوند‭. ‬

این‭ ‬همان‭ ‬اتفاقی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬عملا‭ ‬در‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬چهار‭ ‬دهه‭ ‬از‭ ‬عمر‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬رخ‭ ‬داده‭ ‬است‭. ‬هرکس‭ ‬امروزه‭ ‬در‭ ‬فضاهای‭ ‬عمومی‭ ‬و‭ ‬خصوصی‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬می‌تواند‭ ‬ببیند‭ ‬که‭ ‬زنان،‭ ‬دست‭ ‬کم‭ ‬با‭ ‬لباس‌های‭ ‬خود،‭ ‬به‭ ‬روشنی‭ ‬دارند‭ ‬می‌گویند‭ ‬که‭ ‬‮«‬آن‌چنان‮»‬‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬‮«‬آن‭ ‬اندازه‮»‬‭ ‬که‭ ‬حاکمان‭ ‬ادعا‭ ‬می‌کنند‭ ‬‮«‬اسلامی‮»‬‭ ‬نیستند‭. ‬به‭ ‬عبارت‭ ‬دیگر،‭ ‬پوشش‭ ‬امروزی‭ ‬زنان‭ ‬مخالف‭ ‬آن‭ ‬چیزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مشروعیت‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬بر‭ ‬آن‭ ‬استوار‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬هر‭ ‬قدر‭ ‬این‭ ‬پوشش‭ ‬از‭ ‬معیارهای‭ ‬اسلامی‭ ‬بیشتر‭ ‬فاصله‭ ‬می‌گیرد‭ ‬یا‭ ‬بیشتر‭ ‬به‭ ‬چالش‭ ‬گرفته‭ ‬می‌شود،‌‭ ‬دلیل‭ ‬مشروعیت‭ ‬این‭ ‬حکومت‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬مردم‭ ‬بیشتر‭ ‬مخدوش‭ ‬می‌شود‭. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬به‭ ‬همان‭ ‬دلیل‭ ‬که‭ ‬می‌توان‭ ‬ادعا‭ ‬کرد‭ ‬رعایت‭ ‬حجاب‭ (‬یعنی‭ ‬رفتار‭ ‬اسلامی‭ ‬زنان‭) ‬دلیلی‭ ‬بر‭ ‬مشروعیت‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬است،‭ ‬می‌توان‭ ‬این‭ ‬ادعا‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬مطرح‭ ‬کرد‭ ‬که‭  ‬رعایت‭ ‬نشدن‭ ‬حجاب‭ (‬یعنی‭ ‬رفتار‭ ‬اسلامی‭ ‬نداشتن‭ ‬زنان‭) ‬دلیلی‭ ‬بر‭ ‬کسری‭ ‬مشروعیت‭ ‬نظام‭ ‬سیاسی‭ ‬اسلامی‭ ‬در‭ ‬جامعه‌ی‭ ‬ماست‭.‬

چالش‭ ‬نمایش‭ ‬کسری‭ ‬مشروعیت

اگر‭ ‬دگرگونی‭ ‬پوشش‭ ‬زنان‭ ‬یک‌باره‭ ‬رخ‭ ‬داده‭ ‬بود،‭ ‬به‭ ‬مثابه‌ی‭ ‬انفجاری‭ ‬عظیم‭ ‬می‌توانست‭ ‬ادعای‭ ‬مشروعیت‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬را‭ ‬دود‭ ‬کند‭. ‬اما‭ ‬از‭ ‬آن‌جا‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬اتفاق‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬چهار‭ ‬دهه‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬تدریج‭ ‬رخ‭ ‬داده،‭ ‬چندان‭ ‬موجب‭ ‬شگفتی‭ ‬و‭ ‬واکنش‭ ‬نمی‌شود،‭ ‬چون‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬خود‭ ‬مردم‭ ‬عادی‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬خو‭ ‬کرده‌اند‭ ‬بلکه‭ ‬مدافعان‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬عمل‭ ‬تا‭ ‬اندازه‌ای‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬کنار‭ ‬آمده‌اند‭. ‬این‭ ‬کنار‭ ‬آمدن‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬در‭ ‬تفاوت‭  ‬شدت‭ ‬و‭ ‬حدت‭ ‬برخورد‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬و‭ ‬مدافعانش‭ ‬با‭ ‬پوشش‭ ‬کنونی‭ ‬زنان‭ ‬هم‭ ‬دید‭. ‬

چیزی‭ ‬که‭ ‬حکومت‭ ‬هنوز‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬آن‭ ‬مقاومت‭ ‬می‌کند،‭ ‬‮«‬نمایش‭ ‬همگانی‮»‬‭ ‬این‭ ‬واقعیت‭ ‬انفجاری‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬طول‭ ‬زمان‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬کم‌رنگ‭ ‬کرده‭ ‬است‭. ‬چون‭ ‬درست‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بسیاری‭ ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬روزمره‭ ‬واقعیت‭ ‬فاصله‌ی‭ ‬بین‭ ‬وضع‭ ‬موجود‭ ‬و‭ ‬وضع‭ ‬مورد‭ ‬نظر‭ ‬حکومت‭ ‬را‭ ‬مشاهد‭ ‬می‌کنند،‭ ‬اما‭ ‬این‭ ‬مشاهده‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬یک‭ ‬تفسیر‭ ‬نسبتا‭ ‬همگانی‭ ‬که‭ ‬صورت‭ ‬آگاهی‭ ‬جمعی‭ ‬گرفته‭ ‬باشد،‭ ‬درنیامده‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬همان‭ ‬چیزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬به‭ ‬شدت‭ ‬مراقب‭ ‬آن‭ ‬است‭. ‬برای‭ ‬همین‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬هنوز‭ ‬که‭ ‬هنوز‭ ‬است‭ ‬تصویر‭ ‬زن‭ ‬ایرانی‭ ‬در‭ ‬صحنه‌ی‭ ‬رسمی‭ (‬خواه‭ ‬در‭ ‬رسانه‌های‭ ‬رسمی‭ ‬خواه‭ ‬در‭ ‬دستگاه‭ ‬حکومتی‭) ‬هنوز‭ ‬همان‭ ‬تصویر‭ ‬گذشته‌‭ ‬است،‌‭ ‬تصویری‭ ‬که‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهد‭ ‬گویی‭ ‬بین‭ ‬واقعیت‭ ‬پوشش‭ ‬زنان‭ ‬و‭ ‬ادعای‭ ‬حکومت‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬اسلامی‭ ‬بودن‭ ‬آن‭ ‬فاصله‌ای‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬زنان‭ ‬ایرانی‭ ‬اسلامی‌اند‭ ‬و‭ ‬خواهان‭ ‬مقررات‭ ‬و‭ ‬حاکم‭ ‬اسلامی‭. ‬

هر‭ ‬زمان‭ ‬که‭ ‬وجود‭ ‬این‭ ‬فاصله‭ ‬و‭ ‬نادرست‭ ‬بودن‭ ‬این‭ ‬تصویر‭ ‬از‭ ‬جانب‭ ‬حاکمان‭ ‬اذعان‭ ‬شود‭ ‬یا‭ ‬در‭ ‬شکل‭ ‬یک‭ ‬آگاهی‭ ‬جمعی‭ ‬و‭ ‬نسبتا‭ ‬مشترک‭ ‬میان‭ ‬مردم‭ ‬مبادله‭ ‬شود،‭ ‬کسری‭ ‬مشروعیت‭ ‬کنونی‭ ‬به‭ ‬عدم‭ ‬مشروعیت‭ ‬نزدیک‭ ‬می‌شود‭. ‬این‭ ‬همان‭ ‬فرآیندی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬شاید‭ ‬در‭ ‬آغاز‭ ‬روشن‭ ‬نباشد‭ ‬که‭ ‬می‌تواند‭ ‬از‭ ‬موضوع‭ ‬ظاهرا‭ ‬نامربوطی‭ ‬چون‭ ‬حجاب‭ ‬آغاز‭ ‬شود‭. ‬و‭ ‬آیا‭ ‬مدت‌ها‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬آغاز‭ ‬نگذشته‭ ‬است؟