آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۹ فروردین ۱۳۹۷

نورا گرشاسبی

اجتماع


از کمیته‌های دهه‌ی ۶۰ تا ون‌های گشت ارشاد


همه‌ی‭ ‬داستان‭ ‬حجاب‭ ‬خیلی‭ ‬ساده‭ ‬و‭ ‬بدون‭ ‬پیچیدگی‭ ‬ظاهری‭ ‬از‭ ‬بهانه‌ی‭ ‬تعرض‭ ‬به‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬شروع‭ ‬شد‭. ‬همه‌ی‭ ‬این‭ ‬چهار‭ ‬دهه‭ ‬بگیر‭ ‬و‭ ‬ببند‭ ‬زنان‭ ‬و‭ ‬رژه‌ی‭ ‬بی‌وقفه‌ی‭ ‬ماشین‌هایی‭ ‬که‭ ‬هربار‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬با‭ ‬نام‭ ‬جدیدی‭ ‬زنان‭ ‬را‭ ‬سوار‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬راهی‭ ‬بازداشتگاه‌های‭ ‬موقت‭ ‬می‌کنند‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬نطق‭ ‬به‭ ‬ظاهر‭ ‬معمولی‭ ‬شروع‭ ‬شد‭.‬

انقلاب‭ ‬سال‭ ‬۵۷‭ ‬که‭ ‬پیروز‭ ‬شد،‭ ‬هیجان‭ ‬که‭ ‬فروکش‭ ‬کرد،‭ ‬اقتدارگرایی‭ ‬روی‭ ‬دیگرش‭ ‬را‭ ‬نشان‭ ‬داد‭. ‬شخص‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬در‭ ‬اسفند‭ ‬سال‭ ‬۱۳۵۷‭ ‬در‭ ‬جمع‭ ‬طلاب‭ ‬قم‭ ‬نداشتن‭ ‬حق‭ ‬اختیار‭ ‬زنان‭ ‬بر‭ ‬پوشش‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬خیلی‭ ‬صریح‭ ‬عنوان‭ ‬کرد‭: ‬زنان‭ ‬باید‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬اسلامی‭ ‬بیرون‭ ‬بیایند‭.‬

تندروها‭ ‬که‭ ‬انگار‭ ‬منتظر«بفرما‮»‬‭ ‬بودند‭ ‬با‭ ‬شعار‭ ‬‮«‬یا‭ ‬روسری‭ ‬یا‭ ‬توسری‮»‬‭ ‬برخورد‭ ‬با‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬حجاب‭ ‬اسلامی‭ ‬را‭ ‬رعایت‭ ‬نمی‌کردند‭ ‬را‭ ‬شروع‭ ‬کردند‭. ‬این‭ ‬آش‭ ‬آن‭ ‬قدر‭ ‬شور‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬آیت‌الله‭ ‬طالقانی‭ ‬پا‭ ‬درمیان‭ ‬گذاشت‭ ‬و‭ ‬گفت‭: ‬‮«‬همه‌ی‭ ‬حقوق‭ ‬حقه‌‭ ‬زنان‭ ‬در‭ ‬اسلام‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬محیط‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬محفوظ‭ ‬خواهد‭ ‬ماند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ (‬زنان‭) ‬خواهش‭ ‬می‌کنیم‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬لباس‭ ‬ساده،‭ ‬باوقار،‭ ‬روسری‭ ‬هم‭ ‬سرشان‭ ‬بیندازند‭ ‬چون‭ ‬به‭ ‬جایی‭ ‬بر‭ ‬نمی‌خورد‭.‬‮»‬‭ ‬وقتی‭ ‬امام‭ ‬این‭ ‬مصاحبه‭ ‬را‭ ‬تایید‭ ‬کرد‭ ‬از‭ ‬شدت‭ ‬برخوردهای‭ ‬قهری‭ ‬کاسته‭ ‬شد‭ ‬اما‭ ‬همچنان‭ ‬آن‌ها‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬نوع‭ ‬پوشش‭ ‬زنان‭ ‬انتقاد‭ ‬داشتند‭ ‬کوتاه‭ ‬نیامدند‭ ‬و‭ ‬ادامه‭ ‬دادند‭. ‬آیت‌الله‭ ‬منتظری‭ ‬هم‭ ‬تاکید‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬زنان‭ ‬انتظار‭ ‬می‌رود‭ ‬مساله‌ی‭ ‬حجاب‭ ‬را‭ ‬رعایت‭ ‬کنند‭.‬

امام‭ ‬خمینی‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬همان‭ ‬اثنا‭ ‬گفته‭ ‬بود‭: ‬‮«‬ممکن‭ ‬است‭ ‬تعرض‭ ‬به‭ ‬زن‌ها‭ ‬در‭ ‬خیابان،‭ ‬کوچه‭ ‬و‭ ‬بازار‭ ‬از‭ ‬ناحیه‌ی‭ ‬منحرفین‭ ‬و‭ ‬مخالفین‭ ‬انقلاب‭ ‬باشد‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬جهت‭ ‬کسی‭ ‬حق‭ ‬تعرض‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬اینگونه‭ ‬دخالت‌ها‭ ‬برای‭ ‬مسلمان‌ها‭ ‬حرام‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬باید‭ ‬پلیس‭ ‬و‭ ‬کمیته‌ها‭ ‬از‭ ‬اینگونه‭ ‬جریانات‭ ‬جلوگیری‭ ‬کنند‭.‬‮»‬‭ ‬از‭ ‬همین‌جا‭ ‬داستان‭ ‬گشت‌های‭ ‬خیابانی‭ ‬و‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬قدمتی‭ ‬به‭ ‬اندازه‌ی‭ ‬سن‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬پیدا‭ ‬کرد‭. ‬و‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬تاریخ،‭ ‬پوشش‭ ‬زنان،‭ ‬حجاب‭ ‬و‭ ‬آرایش‭ ‬آن‌ها‭ ‬چندین‭ ‬قیم‭ ‬پیدا‭ ‬کرد؛‭ ‬کمیته‌ای‌ها،‭ ‬بسیجی‌ها،‭ ‬نیروی‭ ‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬و‭ ‬نهی‭ ‬از‭ ‬منکر،‭ ‬منکرات‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نهایت‭ ‬گشت‌های‭ ‬ارشاد‭!‬

روزهای‭ ‬اول‭ ‬گذشت،‭ ‬آرامش‭ ‬نسبی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬حاکم‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬که‭ ‬پایه‌های‭ ‬حکومت‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬تثبیت‭ ‬شده‭ ‬یافت،‭ ‬مخالفت‭ ‬با‭ ‬پوشش‭ ‬زنان‭ ‬را‭ ‬دوباره‭ ‬آغاز‭ ‬کرد‭. ‬حالا‭ ‬دیگر‭ ‬رفراندوم‭ ‬برگزار‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬۲‭/‬۹۸‭ ‬درصد‭ ‬مردم‭ ‬به‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬رای‭ ‬داده‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬آن‌ها‭ ‬که‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬قدرتمند‭ ‬می‌دیدند‭ ‬یک‌‭ ‬سال‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬تیرماه‭ ‬۱۳۵۹‭ ‬طرح‭ ‬ممانعت‭ ‬از‭ ‬ورود‭ ‬زنان‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬به‭ ‬ادارات‭ ‬را‭ ‬علنی‭ ‬کردند‭. ‬اما‭ ‬فقط‭ ‬ممانعت‭ ‬لفظی‭ ‬کافی‭ ‬نبود،‭ ‬نیاز‭ ‬به‭ ‬نیروی‭ ‬اجرای‭ ‬احکام‭ ‬هم‭ ‬کاملا‭ ‬حس‭ ‬می‌شد‭. ‬از‭ ‬این‌جا‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬حراست‭ ‬و‭ ‬نگهبان‭ ‬پوشش‭ ‬زنان،‭ ‬در‭ ‬ادارات‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬رسمی‭ ‬بنیان‭ ‬گذاشته‭ ‬شد‭.‬

تیرماه‭ ‬تلخ‭ ‬

روز‭ ‬۱۰‭ ‬تیر‭ ‬۱۳۵۹‭ ‬حجت‌الاسلام‭ ‬ری‭ ‬شهری،‭ ‬رییس‭ ‬وقت‭ ‬دادگاه‭ ‬انقلاب‭ ‬در‭ ‬بخشنامه‌ای‭ ‬اعلام‭ ‬کرد‭ ‬از‭ ‬ورود‭ ‬پرسنل‭ ‬زن‭ ‬که‭ ‬پوشش‭ ‬اسلامی‭ ‬ندارند‭ ‬به‭ ‬اماکن‭ ‬نظامی‭ ‬و‭ ‬سرویس‌های‭ ‬رفت‭ ‬و‭ ‬آمد‭ ‬جلوگیری‭ ‬شود‭.‬

محمدرضا‭ ‬مهدوی‭ ‬کنی‭ ‬وزیر‭ ‬وقت‭ ‬کشور،‭ ‬محمدعلی‭ ‬رجایی‭ ‬وزیر‭ ‬وقت‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬پرورش‭ ‬و‭ ‬محمد‭ ‬توسلی‭ ‬شهردار‭ ‬تهران‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬بخشنامه‌هایی‭ ‬اعلام‭ ‬کردند‭ ‬که‭ ‬زنان‭ ‬کارمند‭ ‬باید‭ ‬پوشش‭ ‬اسلامی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬محل‭ ‬کار‭ ‬رعایت‭ ‬کنند‭. ‬پس‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬شورای‭ ‬انقلاب‭ ‬به‭ ‬ریاست‭ ‬مهدی‭ ‬بازرگان‭ ‬طرح‭ ‬حجاب‭ ‬اجباری‭ ‬را‭ ‬تصویب‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬اکبر‭ ‬هاشمی‭ ‬رفسنجانی‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬ابلاغ‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬آن؛‭ ‬خانم‌ها‭ ‬بدون‭ ‬پوشش‭ ‬اسلامی‭ ‬حق‭ ‬ورود‭ ‬به‭ ‬ادارات‭ ‬را‭ ‬نداشتند‭.‬

بلافاصله‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬مصوبه،‭ ‬آیت‌الله‭ ‬قدوسی،‭ ‬دادستان‭ ‬کل‭ ‬انقلاب‭ ‬هشدار‭ ‬داد‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬هشت‭ ‬صبح‭ ‬۱۷‭ ‬تیرماه‭ ‬با‭ ‬کسانی‭ ‬که‭ ‬پوشش‭ ‬اسلامی‭ ‬نداشته‭ ‬باشند،‭ ‬به‭ ‬شدت‭ ‬برخورد‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬حقوق‭ ‬و‭ ‬مزایای‭ ‬کارمندان‭ ‬زنی‭ ‬که‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬در‭ ‬محل‭ ‬کار‭ ‬حاضر‭ ‬شوند،‭ ‬قطع‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭. ‬قدوسی‭ ‬همچنین‭ ‬گفت‭ ‬به‭ ‬زودی‭ ‬لباس‭ ‬کار‭ ‬اسلامی‭ ‬بانوان‭ ‬ارائه‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬همه‌ی‭ ‬زنان‭ ‬کارمند‭ ‬اجباری‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭. ‬این‭ ‬بار‭ ‬هم‭ ‬معترضان‭ ‬راهپیمایی‭ ‬کردند‭ ‬ولی‭ ‬با‭ ‬خشونت‭ ‬زیادی‭ ‬با‭ ‬آن‌ها‭ ‬مقابله‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬تعداد‭ ‬بسیاری‭ ‬هم‭ ‬دستگیر‭ ‬شدند‭. ‬شدت‭ ‬برخوردها‭ ‬به‭ ‬گونه‌ای‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬روند‭ ‬حذف‭ ‬زنان‭ ‬بدون‭ ‬پوشش‭ ‬اسلامی‭ ‬از‭ ‬همه‌ی‭ ‬مراکز‭ ‬و‭ ‬مجامع‭ ‬عمومی‭ ‬در‭ ‬دستور‭ ‬کار‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭ ‬و‭ ‬کمیته‌ها‭ ‬و‭ ‬حامیان‭ ‬تندروی‭ ‬حاکمیت‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬به‭ ‬برخورد‭ ‬با‭ ‬بدحجابان‭ ‬پرداختند‭.‬

اکبر‭ ‬هاشمی‭ ‬رفسنجانی‭ ‬رییس‭ ‬وقت‭ ‬مجلس‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬خطبه‌های‭ ‬نمازجمعه‭ ‬عنوان‭ ‬کرد‭: ‬‮«‬رعایت‭ ‬حجاب‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬زن‌ها‭ ‬طوری‭ ‬لباس‭ ‬بپوشند‭ ‬که‭ ‬موها‭ ‬و‭ ‬بدن‌شان‭ ‬پیدا‭ ‬نباشد‭ ‬و‭ ‬فقط‭ ‬صورت‭ ‬و‭ ‬دو‭ ‬دست‭ ‬از‭ ‬مچ‭ ‬ایراد‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬البته‭ ‬چادر‭ ‬ضرورتی‭ ‬ندارد‭.‬‮»‬‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬مسولان‭ ‬خواست‭ ‬با‭ ‬نرمش‭ ‬برخورد‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬اگر‭ ‬کسی‭ ‬نپذیرفت‭ ‬به‭ ‬محیط‭ ‬کار‭ ‬راهش‭ ‬ندهند‭.‬

روایت‌های‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬خشونت‭ ‬با‭ ‬زنان‭ ‬به‭ ‬بهانه‌ی‭ ‬بدحجابی‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬سال‌ها‭ ‬شنیده‭ ‬می‌شود؛‭ ‬مثل‭ ‬تیغ‭ ‬کشیدن‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬لب‭ ‬و‭ ‬صورت‭. ‬یا‭ ‬مثلا‭ ‬روایت‭ ‬خاله‌ی‭ ‬بزرگ‭ ‬من‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬کارمند‭ ‬اداره‌ی‭ ‬بنز‭ ‬خاور‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬بدحجابی‭ ‬روی‭ ‬رنوی‭ ‬آلبالویی‭ ‬رنگش‭ ‬زنجیر‭ ‬زده‭ ‬و‭ ‬شیشه‌ی‭ ‬ماشین‌اش‭ ‬را‭ ‬شکسته‭ ‬بودند‭.‬

و‭ ‬آن‌گاه‭ ‬که‭ ‬مجلس‭ ‬در‭ ‬یازدهم‭ ‬آبان‭ ‬۶۲‭ ‬قانون‭ ‬ضرورت‭ ‬حفظ‭ ‬حجاب‭ ‬را‭ ‬تصویب‭ ‬کرد‭ ‬تا‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬آن‭ ‬زنانی‭ ‬که‭ ‬بدون‭ ‬حجاب‭ ‬شرعی‭ ‬در‭ ‬معابر‭ ‬و‭ ‬انظار‭ ‬عمومی‭ ‬ظاهر‭ ‬شوند‭ ‬به‭ ‬تعزیر‭ ‬تا‭ ‬۷۴‭ ‬ضربه‭ ‬شلاق‭ ‬محکوم‭ ‬‌شوند‭. ‬کسانی‭ ‬هم‭ ‬آقا‭ ‬بالای‭ ‬سر‭ ‬پوشش‭ ‬زنان‭ ‬شدند‭. ‬از‭ ‬آن‭ ‬روز‭ ‬دیگر‭ ‬اختیاری‭ ‬بودن‭ ‬حجاب‭ ‬برگشت‌ناپذیر‭ ‬شد‭.‬

‭ ‬

ورود‭ ‬جندالله‭ ‬و‭ ‬گشت‭ ‬منکرات

چراغ‭ ‬سبز‭ ‬مسوولان‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬برخورد‭ ‬با‭ ‬زنان‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬روشن‭ ‬شد،‭ ‬ماشین‌هایی‭ ‬با‭ ‬شکل‭ ‬و‭ ‬تعریف‭ ‬جدید‭ ‬گشت‌زنی‭ ‬در‭ ‬خیابان‌های‭ ‬تهران‭ ‬را‭ ‬شروع‭ ‬کردند؛‭ ‬گشت‌های‭ ‬جندالله‭ ‬و‭ ‬نیروهای‭ ‬ویژه‌ی‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬منکرات‭. ‬این‭ ‬وسط‭ ‬برخی‭ ‬دوآتیشه‌ها‭ ‬هم‭ ‬برخورد‭ ‬خودسر‭ ‬با‭ ‬بدحجابان‭ ‬را‭ ‬شروع‭ ‬کردند‭ ‬تا‭ ‬این‌که‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬به‭ ‬پلیس‭ ‬و‭ ‬کمیته‌ها‭ ‬دستور‭ ‬جلوگیری‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬برخوردها‭ ‬را‭ ‬داد‭.‬

در‭ ‬فاصله‌ی‭ ‬بین‭ ‬سال‌های‭ ‬۶۳‭ ‬تا‭ ‬۷۵‭ ‬برخوردهای‭ ‬زیادی‭ ‬گاه‭ ‬تند‭ ‬و‭ ‬گاهی‭ ‬ملایم‌تر‭ ‬توسط‭ ‬نیروی‌های‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬خودسر‭ ‬با‭ ‬زنان‭ ‬به‭ ‬اصطلاح‭ ‬آن‌ها،‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬یا‭ ‬بدحجاب‭ ‬صورت‭ ‬گرفت‭. ‬اواخر‭ ‬تیرماه‭ ‬۶۳‭ ‬تظاهرات‭ ‬علیه‭ ‬بدحجابی‭ ‬منجر‭ ‬به‭ ‬حمله‌ی‭ ‬لباس‌شخصی‌ها‭ ‬به‭ ‬برخی‭ ‬بوتیک‌ها‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬وزارت‭ ‬کشور‭ ‬مجبور‭ ‬شد‭ ‬واکنش‭ ‬نشان‭ ‬داده‭ ‬و‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬افراد‭ ‬را‭ ‬دستگیر‭ ‬کند‭. ‬فروردین‭ ‬۶۴‭ ‬اکبر‭ ‬هاشمی‭ ‬رفسنجانی‭ ‬طی‭ ‬گزارشی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬دیدارش‭ ‬با‭ ‬نخست‭ ‬وزیر‭ ‬وقت‭ ‬می‌دهد‭ ‬می‭ ‬گوید‭: ‬‮«‬حرکات‭ ‬موتورسواران‭ ‬حزب‌اللهی‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬و‭ ‬برخورد‭ ‬با‭ ‬افراد‭ ‬بی‌بند‭ ‬و‭ ‬بار‭ ‬اوج‭ ‬گرفته‭.‬‮»‬‭ ‬مقرر‭ ‬شد‭ ‬بدون‭ ‬این‌که‭ ‬انتقاد‭ ‬تندی‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬شود‭ ‬از‭ ‬عمل‌شان‭ ‬جلوگیری‭ ‬شود‭. ‬

و‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬ترتیب‭ ‬این‭ ‬مسیر‭ ‬ادامه‭ ‬یافت،‭ ‬تیر‭ ‬۶۴‭ ‬اخطار‭ ‬به‭ ‬اهل‭ ‬فساد،‭ ‬فحشا‭ ‬و‭ ‬منکرات‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬صورت‭ ‬ادامه‌ی‭ ‬اعمال‭ ‬از‭ ‬کلیه‌ی‭ ‬منافع‭ ‬و‭ ‬مصالح‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬استخدام‭ ‬در‭ ‬ادارات‭ ‬و‭ ‬مراکز‭ ‬دولتی‭ ‬محروم‭ ‬می‌شوند‭.‬

اردیبهشت‭ ‬۶۵‭ ‬تهدید‭ ‬به‭ ‬برخورد‭ ‬قانونی‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬و‭ ‬فروشندگان‭ ‬لباس‌های‭ ‬مبتذل‭ ‬و‭ ‬ضداخلاقی‭.‬

اردیبهشت‭ ‬۶۶‭ ‬معرفی‭ ‬طرح‭ ‬جدید‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬وزیر‭ ‬وقت‭ ‬کشور‭ ‬که‭ ‬مانع‭ ‬استفاده‭ ‬بدحجابان‭ ‬از‭ ‬کلیه‌ی‭ ‬امکانات‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬عمومی‭ ‬می‌شد‭.‬

بهمن‭ ‬۶۶‭ ‬اعلام‭ ‬طرح‭ ‬جایگزین‭ ‬و‭ ‬مبارزه‭ ‬ریشه‌ای‭ ‬با‭ ‬باندهای‭ ‬فساد‭ ‬و‭ ‬منکرات

فروردین‭ ‬۶۸‭ ‬تقاضای‭ ‬شورای‭ ‬عالی‭ ‬قضایی‭ ‬کشور‭ ‬برای‭ ‬برخورد‭ ‬فعال‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬و‭ ‬اجرایی‭ ‬با‭ ‬بدحجابی

آذر‭ ‬۶۸‭ ‬اعلام‭ ‬برخورد‭ ‬قاطع‭ ‬دادگاه‌ها‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬رییس‭ ‬وقت‭ ‬قوه‭ ‬قضاییه

اردیبهشت‭ ‬۶۹‭ ‬اعلام‭ ‬جزییات‭ ‬طرح‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬منکرات‭ ‬و‭ ‬بدحجابی

خرداد‭ ‬۷۰‭ ‬اجرای‭ ‬طرح‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬و‭ ‬نظارت‭ ‬بر‭ ‬اماکن‭ ‬عمومی

تیر‭ ‬۷۱‭ ‬اکبر‭ ‬هاشمی‭ ‬رفسنجانی‭ ‬که‭ ‬رییس‭ ‬جمهور‭ ‬وقت‭ ‬بود‭ ‬کسانی‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬مقید‭ ‬به‭ ‬حدود‭ ‬الهی‭ ‬و‭ ‬انقلابی‭ ‬نیستند‭ ‬تهدید‭ ‬به‭ ‬برخورد‭ ‬قانونی‭ ‬کرد‭.‬

دی‭ ‬ماه‭ ‬۷۲‭ ‬دولت‭ ‬سازندگی‭ ‬اعلام‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬سیاستش‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬بدحجابی‭ ‬بر‭ ‬هدایت‭ ‬افراد‭ ‬استوار‭ ‬است‭.‬

خرداد‭ ‬۷۵‭ ‬اجرای‭ ‬طرح‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬در‭ ‬تهران‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬وزیر‭ ‬وقت‭ ‬کشور

در‭ ‬بیشتر‭ ‬این‭ ‬موارد‭ ‬کمیته‌های‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬مسوول‭ ‬این‭ ‬برخوردها‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬البته‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬ادغام‭ ‬کمیته‭ ‬در‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬این‭ ‬وظیفه‭ ‬به‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬محول‭ ‬شد‭.‬

کمیته‌ای‌ها‭ ‬

آن‭ ‬لباس‌های‭ ‬چرک‌مرده‌ی‭ ‬سبز‭ ‬یشمی،‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬کاپشن‌های‭ ‬چریکی‭ ‬آمریکایی‭ ‬یادآور‭ ‬خاطرات‭ ‬دلهره‭ ‬و‭ ‬ترس‭ ‬کودکی،‭ ‬نوجوانی‭ ‬و‭ ‬جوانی‭ ‬خیلی‌هاست‭ ‬که‭ ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬شب‌ها‭ ‬با‭ ‬ایست‌های‭ ‬کمیته‭ ‬سر‭ ‬راه‌شان‭ ‬مواجه‭ ‬می‌شدند‭. ‬فقط‭ ‬اسمش‭ ‬ترسناک‭ ‬نبود،‭ ‬سوال‭ ‬و‭ ‬جواب‌های‭ ‬شب‭ ‬اول‭ ‬قبر‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬تداعی‭ ‬‌می‌کرد‭. ‬کمیته‌ها‭ ‬با‭ ‬پیام‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬۵۷‭ ‬و‭ ‬روزهای‭ ‬پرتنش‭ ‬او‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬بازگشت‭ ‬از‭ ‬فرانسه‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬تشکیل‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬تا‭ ‬روی‭ ‬کار‭ ‬آمدن‭ ‬دولت‭ ‬موقت‭ ‬همراه‭ ‬دولت‭ ‬بوده‭ ‬و‭ ‬حوزه‌ی‭ ‬اختیارات‭ ‬امنیتی‐‭ ‬اطلاعاتی‭ ‬داشتند‭. ‬این‭ ‬کمیته‌ها‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬برای‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬فعالیت‌های‭ ‬مسلحانه‌ی‭ ‬گروهک‌های‭ ‬مخالف،‭ ‬برخورد‭ ‬با‭ ‬نیروهای‭ ‬رژیم‭ ‬سابق‭ ‬و‭ ‬مصادره‭ ‬اموال‭ ‬به‭ ‬وجود‭ ‬آمدند‭ ‬و‭ ‬همراه‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬پرداخته‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬گفته‌ی‭ ‬مسوولان‭ ‬با‭ ‬بی‌بند‭ ‬و‭ ‬باری‭ ‬هم‭ ‬مقابله‭ ‬می‌کردند‭. ‬نخستین‭ ‬سرپرست‭ ‬این‭ ‬کمیته‌ها‭ ‬آیت‌الله‭ ‬محمدرضا‭ ‬مهدوی‭ ‬کنی‭ ‬بود‭.‬

‮«‬کمیته‌ای‮»‬‭ ‬لفظی‭ ‬مرسوم‭ ‬و‭ ‬رایج‭ ‬تا‭ ‬دهه‌ی‭ ‬‮٧٠‬‭ ‬بود‭. ‬پس‭ ‬از‭ ‬فروکش‭ ‬کردن‭ ‬فضای‭ ‬پرالتهاب‭ ‬اوایل‭ ‬انقلاب‭ ‬حوزه‌ی‭ ‬اختیارات‭ ‬مسوولیت‌های‭ ‬کمیته‌ای‌ها‭ ‬از‭ ‬تامین‭ ‬امنیت‭ ‬فراتر‭ ‬رفت‭ ‬و‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬اصلی‌ترین‭ ‬کار‭ ‬آن‌ها‭ ‬برخورد‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬بود‭. ‬برای‭ ‬نمونه‭ ‬اجرای‭ ‬ماده‌ی‭ ‬‮١٠‬۵‭ ‬قانون‭ ‬تعزیرات‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬نخستین‭ ‬مصوبه‌ی‭ ‬قانونی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬پوشش،‭ ‬به‭ ‬همراه‭ ‬سایر‭ ‬مواد‭ ‬این‭ ‬قانون‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬‮١٨‬‭ ‬مرداد‭ ‬سال‭ ‬‮١٣‬۶‮٢‬از‭ ‬تصویب‭ ‬مجلس‭ ‬شورای‭ ‬اسلامی‭ ‬گذشت‭ ‬برعهده‌ی‭ ‬کمیته‌ای‌ها‭ ‬بود‭. ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬این‭ ‬ماده‭ ‬‮«‬زنانی‭ ‬که‭ ‬بدون‭ ‬حجاب‭ ‬شرعی‭ ‬در‭ ‬معابر‭ ‬و‭ ‬انظار‭ ‬عمومی‭ ‬ظاهر‭ ‬می‌شدند‭ ‬به‭ ‬تعزیر‭ ‬تا‭ ‬‮٧‬۴‭ ‬ضربه‭ ‬شلاق‭ ‬محکوم‭ ‬می‌‌شدند‮»‬‭ ‬اجرای‭ ‬این‭ ‬ماده‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬تصویب‭ ‬به‭ ‬عهده‌ی‭ ‬کمیته‌های‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬و‭ ‬دادگاه‌های‭ ‬انقلاب‭ ‬گذاشته‭ ‬شده‭ ‬بود‭. ‬تعدادی‭ ‬از‭ ‬کمیته‌ها‭ ‬یک‌سال‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬آغاز‭ ‬فعالیت‭ ‬منحل‭ ‬شدند‭.‬

‭ ‬آیت‌الله‭ ‬مهدوی‭ ‬کنی‭ ‬در‭ ‬مصاحبه‭ ‬با‭ ‬روزنامه‌ی‭ ‬کیهان‭ ‬در‭ ‬تاریخ‭ ‬پنج‭ ‬مهر‭ ‬۵۸‭ ‬گفته‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬روزهای‭ ‬اول‭ ‬انقلاب‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬۱۵۰۰‭ ‬کمیته‭ ‬در‭ ‬تهران‭ ‬تشکیل‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬۱۴‭ ‬کمیته‌ی‭ ‬اصلی‭ ‬تقسیم‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬کمیته‌های‭ ‬فرعی‭ ‬آن‌ها‭ ‬به‌عنوان‭ ‬پاسگاه‌های‭ ‬کمیته‌های‭ ‬اصلی‭ ‬درآمدند‭. ‬وی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬این‌که‭ ‬کمیته‌ای‌‌ها‭ ‬با‭ ‬ایجاد‭ ‬گشت‌‌ها‭ ‬و‭ ‬بازرسی‌های‭ ‬شبانه‭ ‬با‭ ‬اسلحه‭ ‬اتومبیل‌های‭ ‬دارای‭ ‬سرنشین‭ ‬را‭ ‬متوقف‭ ‬و‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬مورد‭ ‬بازرسی‭ ‬قرار‭ ‬می‌دادند‭ ‬و‭ ‬همین‭ ‬مزاحمت‌‌ها‭ ‬اعتراض‭ ‬مردم‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬داشته‭ ‬است‭ ‬جواب‭ ‬داده‭ ‬بود‭: ‬‮«‬کمیته‌ها‭ ‬موظف‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬اتومبیل‌های‭ ‬مشکوک‭ ‬را‭ ‬بازرسی‭ ‬کنند‭ ‬گرچه‭ ‬آموزش‭ ‬دیده‭ ‬نیستند‭ ‬اما‭ ‬اعتقاد‭ ‬انقلابی‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬وارد‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬شده‌اند‭. ‬از‭ ‬همین‭ ‬روی‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬برخوردهای‭ ‬آن‌ها‭ ‬هنگام‭ ‬بازرسی‭ ‬برخوردهای‭ ‬درستی‭ ‬نباشد‭ ‬و‭ ‬موجب‭ ‬نارضایتی‭ ‬مردم‭ ‬بشود‭ ‬اما‭ ‬مردم‭ ‬به‭ ‬خصوص‭ ‬مردم‭ ‬انقلابی‭ ‬نباید‭ ‬از‭ ‬کار‭ ‬این‌ها‭ ‬ناراضی‭ ‬باشند‭.‬‮»‬‭ ‬

حضور‭ ‬گشت‌های‭ ‬ثارالله‭ ‬در‭ ‬شهر

‭ ‬انگار‭ ‬که‭ ‬باران‭ ‬زده‭ ‬باشد،‭ ‬هر‭ ‬گوشه‌ی‭ ‬شهر‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬تیرماه‭ ‬۵۹‭ ‬یک‭ ‬نیروی‭ ‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬و‭ ‬نهی‭ ‬از‭ ‬منکر‭ ‬مثل‭ ‬قارچ‭ ‬خودرویی‭ ‬روئیده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬زنان‭ ‬گاه‭ ‬ملایم‭ ‬و‭ ‬گاه‭ ‬بسیار‭ ‬تند‭ ‬تذکر‭ ‬می‌داد‭. ‬بعضی‌هاشان‭ ‬پنبه‭ ‬و‭ ‬دستمال‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬بودند‭ ‬تا‭ ‬آرایش‭ ‬خانم‌ها‭ ‬در‭ ‬لحظه‭ ‬پاک‭ ‬شود‭. ‬این‌ها،‭ ‬همان‭ ‬کمیته‌‌ای‌ها‭ ‬بودند‭ ‬که‭ ‬شب‌ها‭ ‬هم‭ ‬جلوی‭ ‬ماشین‌ها‭ ‬سبز‭ ‬می‌شدند؛‭ ‬سبز‭ ‬یشمی‭.‬

بحث‭ ‬حجاب‭ ‬که‭ ‬جدی‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬کمیته‌‌ای‌‌ها‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬نیروی‭ ‬کمکی‭ ‬و‭ ‬شکلی‭ ‬رعب‌آورتر‭ ‬نیاز‭ ‬داشتند‭. ‬این‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬گشت‌هایی‭ ‬تحت‌عنوان‭ ‬گشت‌های‭ ‬ثارالله‭ ‬به‭ ‬راه‭ ‬افتاد‭. ‬موتورسواران‭ ‬ثارالله‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬خودجوش‭ ‬با‭ ‬کسانی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬زعم‭ ‬خودشان‭ ‬بی‌حجاب‭ ‬یا‭ ‬بدحجاب‭ ‬بودند‭ ‬برخوردها‌ی‭ ‬سلبی‭ ‬شدیدی‭ ‬داشتند‭. ‬حضور‭ ‬این‭ ‬گشت‌های‭ ‬موتورسوار‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬وزارت‭ ‬کشور‭ ‬علی‭ ‬اکبر‭ ‬ناطق‭ ‬نوری‭ ‬شدت‭ ‬بیشتری‭ ‬گرفت‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬اوج‭ ‬خود‭ ‬رسید‭.‬

در‭ ‬فروردین‭ ‬۶۴‭ ‬اکبر‭ ‬هاشمی‭ ‬رفسنجانی‭ ‬در‭ ‬دیدار‭ ‬با‭ ‬نخست‭ ‬وزیر‭ ‬وقت‭ ‬از‭ ‬حرکات‭ ‬موتورسواران‭ ‬حزب‭ ‬اللهی‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬و‭ ‬برخوردهای‌‌شان‭ ‬که‭ ‬دیگر‭ ‬اوج‭ ‬گرفته‭ ‬بود‭ ‬انتقاد‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬درخواست‭ ‬کرد‭ ‬به‭ ‬روشی‭ ‬مسالمت‌آمیز‭ ‬و‭ ‬بدون‭ ‬این‌که‭ ‬انتقاد‭ ‬تندی‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬شود،‭ ‬از‭ ‬ادامه‌ی‭ ‬کارشان‭ ‬جلوگیری‭ ‬به‭ ‬عمل‭ ‬آید‭.‬

‭ ‬مهری‭ ‬۶۳‭ ‬ساله‭ ‬که‭ ‬سال‌هاست‭ ‬پرستار‭ ‬بوده‭ ‬می‌گوید‭: ‬آن‭ ‬سال‌ها‭ ‬تازه‭ ‬ازدواج‭ ‬کرده‭ ‬بودم‭ ‬یک‭ ‬روز‭ ‬در‭ ‬بالکن‭ ‬طبقه‌ی‭ ‬دوم‭ ‬خانه‌مان‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬عباس‌آباد‭ ‬که‭ ‬الان‭ ‬اسمش‭ ‬خرمشهر‭ ‬شده‭ ‬مشغول‭ ‬آب‭ ‬دادن‭ ‬گلدان‌ها‭ ‬بودم‭ ‬که‭ ‬یک‌دفعه‭ ‬صدایی‭ ‬شبیه‭ ‬نعره‌ای‭ ‬ترسناک‭ ‬شنیدم‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬موتورسواران‭ ‬حزب‌اللهی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬مرا‭ ‬با‭ ‬لباس‭ ‬خانه‭ ‬و‭ ‬بدون‭ ‬حجاب،‭ ‬موقع‭ ‬گشت‌زنی‭ ‬در‭ ‬کوچه‌مان‭ ‬دیده‭ ‬بود‭. ‬از‭ ‬ترس‭ ‬خشکم‭ ‬زد،‭ ‬نمی‌دانستم‭ ‬چه‭ ‬کنم‭. ‬سریع‭ ‬رفتم‭ ‬داخل‭. ‬زنگ‭ ‬خانه‌مان‭ ‬را‭ ‬زد،‭ ‬ممتد‭ ‬و‭ ‬عصبانی‭. ‬از‭ ‬ترس‭ ‬به‭ ‬خودم‭ ‬می‌لرزیدم‭. ‬مدتی‭ ‬در‭ ‬سکوت‭ ‬نشستم‭. ‬تا‭ ‬شب‭ ‬چراغ‌های‭ ‬خانه‭ ‬را‭ ‬خاموش‭ ‬نگه‭ ‬داشتم‭ ‬که‭ ‬مصطفی‭ (‬همسرش‭) ‬از‭ ‬سر‭ ‬کار‭ ‬برگردد‭. ‬دیگر‭ ‬تا‭ ‬مدت‌ها‭ ‬برای‭ ‬آب‭ ‬دادن‭ ‬گلدان‌ها‭ ‬نرفتم‭.‬

‭ ‬ناطق‭ ‬نوری‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬وزیر‭ ‬کشور‭ ‬بود،‭ ‬در‭ ‬جلد‭ ‬دوم‭ ‬خاطراتش‭ ‬به‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬حواشی‭ ‬ایجاد‭ ‬شده‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬کمیته‌های‭ ‬انقلاب‭ ‬و‭ ‬اختلاف‭ ‬آن‌ها‭ ‬با‭ ‬سپاه‭ ‬اشاره‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬قسمتی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬با‭ ‬بیان‭ ‬خاطره‌ای‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬درگیری‭ ‬نوشته‭ ‬است‭: ‬‮«‬به‭ ‬هر‭ ‬حال،‭ ‬جریانی‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬راه‭ ‬افتاد،‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬‮«‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬و‭ ‬نهی‭ ‬از‭ ‬منکر‮»‬،‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬باور‭ ‬بودم‭ ‬یک‭ ‬جریان‭ ‬سیاسی‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬همین‭ ‬دلیل،‭ ‬به‭ ‬محض‭ ‬این‌که‭ ‬از‭ ‬وزارت‭ ‬کشور‭ ‬رفتم،‭ ‬این‭ ‬باب‭ ‬هم‭ ‬تعطیل‭ ‬شد‭. ‬گویا،‭ ‬همه‭ ‬مسلمان‭ ‬و‭ ‬عابد‭ ‬و‭ ‬زاهد‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬دیگر‭ ‬نیازی‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬نبود‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬باره‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬امام‭ ‬صحبت‭ ‬کرده‭ ‬بودم‭ ‬و‭ ‬ایشان‭ ‬فرمودند‭: ‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬و‭ ‬نهی‭ ‬از‭ ‬منکر‭ ‬این‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬بریزند‭ ‬و‭ ‬رعب‭ ‬ایجاد‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬دستور‭ ‬دادند‭: ‬‮«‬با‭ ‬این‌ها‭ ‬اساسا‭ ‬برخورد‭ ‬کن‭. ‬اولا‭ ‬این‭ ‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬نیست،‭ ‬ثانیا‭ ‬این‭ ‬هرج‭ ‬و‭ ‬مرج‭ ‬ایجاد‭ ‬کردن‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬است‭.‬‮»‬

‭ ‬این‭ ‬روند‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پایان‭ ‬جنگ‭ ‬تحمیلی‭ ‬وارد‭ ‬فاز‭ ‬جدیدی‭ ‬شد‭. ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬موضوع‭ ‬حجاب،‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬‮«‬ویدیو‮»‬‭ ‬ممنوع‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬کمیته‌ای‌ها‭ ‬مسوولیت‭ ‬کشف‭ ‬و‭ ‬ضبط‭ ‬ویدئوها‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬برعهده‭ ‬داشتند‭. ‬حوزه‌ی‭ ‬اختیارات‭ ‬آن‌ها‭ ‬همچنین‭ ‬در‭ ‬زمینه‌ی‭ ‬حجاب‭ ‬گسترش‭ ‬پیدا‭ ‬کرد‭. ‬با‭ ‬انحلال‭ ‬کمیته‌ها‭ ‬و‭ ‬تاسیس‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬‮١٣٧١‬‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬ضابط‭ ‬قضایی‭ ‬مامور‭ ‬اجرای‭ ‬این‭ ‬مواد‭ ‬قانونی‭ ‬مرتبط‭ ‬با‭ ‬حجاب‭ ‬شد‭. ‬در‭ ‬عین‭ ‬حال‭ ‬اما‭ ‬گروه‌های‭ ‬دیگری‭ ‬هم‭ ‬برای‭ ‬تامین‭ ‬امنیت‭ ‬حضور‭ ‬داشتند‭ ‬که‭ ‬البته‭ ‬فضای‭ ‬فعالیت‌شان‭ ‬به‭ ‬تامین‭ ‬امنیت‭ ‬و‭ ‬بحث‭ ‬اطلاعاتی‭ ‬ختم‭ ‬نمی‌شد‭.‬

‭ ‬علی‭ ‬اکبر‭ ‬ناطق‭ ‬نوری‭ ‬در‭ ‬جلد‭ ‬دوم‭ ‬خاطراتش‭ ‬به‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬حواشی‭ ‬ایجاد‭ ‬شده‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬کمیته‌های‭ ‬انقلاب‭ ‬و‭ ‬اختلاف‭ ‬آن‌ها‭ ‬با‭ ‬سپاه‭ ‬اشاره‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬قسمتی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬با‭ ‬بیان‭ ‬خاطره‌ای‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬درگیری‭ ‬نوشته‭ ‬است‭: ‬‮«‬به‭ ‬هر‭ ‬حال،‭ ‬جریانی‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬راه‭ ‬افتاد،‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬‮«‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬و‭ ‬نهی‭ ‬از‭ ‬منکر‮»‬،‭ ‬که‭ ‬من‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬باور‭ ‬بودم‭ ‬یک‭ ‬جریان‭ ‬سیاسی‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬همین‭ ‬دلیل،‭ ‬به‭ ‬محض‭ ‬این‌که‭ ‬از‭ ‬وزارت‭ ‬کشور‭ ‬رفتم،‭ ‬این‭ ‬باب‭ ‬هم‭ ‬تعطیل‭ ‬شد‭. ‬گویا،‭ ‬همه‭ ‬مسلمان‭ ‬و‭ ‬عابد‭ ‬و‭ ‬زاهد‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬دیگر‭ ‬نیازی‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬نبود‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬باره‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬امام‭ ‬صحبت‭ ‬کرده‭ ‬بودم‭ ‬و‭ ‬ایشان‭ ‬فرمودند‭: ‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬و‭ ‬نهی‭ ‬از‭ ‬منکر‭ ‬این‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬بریزند‭ ‬و‭ ‬رعب‭ ‬ایجاد‭ ‬کنند،‭ ‬بنابراین‭ ‬امام‭ ‬فرمودند‭: ‬‮«‬با‭ ‬این‌ها‭ ‬اساسا‭ ‬برخورد‭ ‬کن‭. ‬اولا‭ ‬این‭ ‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬نیست،‭ ‬ثانیا‭ ‬این‭ ‬هرج‭ ‬و‭ ‬مرج‭ ‬ایجاد‭ ‬کردن‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬است‭.‬‮»‬

   

نقش‭ ‬بسیجی‌ها‭ ‬در‭ ‬پوشش‭ ‬زنان

‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬سخنرانی‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬در‭ ‬جمع‭ ‬اعضای‭ ‬سپاه‭ ‬پاسداران‭ ‬مرکز‭ ‬تهران‭ ‬در‭ ‬پنجم‭ ‬آذر‭ ‬۵۸‭ ‬مبنی‭ ‬بر‭ ‬آموزش‭ ‬نظامی‭ ‬همگانی‭ ‬و‭ ‬تشکیل‭ ‬ارتش‭ ‬۲۰‭ ‬میلیونی،‭ ‬مقدمات‭ ‬تشکیل‭ ‬بسیج‭ ‬مستضعفان‭ ‬با‭ ‬نام‭ ‬سازمان‭ ‬بسیج‭ ‬ملی‭ ‬فراهم‭ ‬شد‭. ‬شورای‭ ‬انقلاب‭ ‬در‭ ‬اردیبهشت‭ ‬۱۳۵۹‭ ‬لایحه‌ی‭ ‬قانونی‭ ‬تشکیل‭ ‬سازمان‭ ‬بسیج‭ ‬ملی‭ ‬را‭ ‬تصویب‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬اجرا‭ ‬به‭ ‬وزارت‭ ‬کشور‭ ‬ارسال‭ ‬کرد‭. ‬پس‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬عراق،‭ ‬این‭ ‬مجموعه‭ ‬به‭ ‬زیر‭ ‬مجموعه‌ی‭ ‬سپاه‭ ‬پاسداران‭ ‬درآمد‭. ‬البته‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬مدتی‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬مجموعه‭ ‬نظامی‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬کامل‭ ‬از‭ ‬یکدیگر‭ ‬جدا‭ ‬شدند‭.‬

‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬منحل‭ ‬شدن‭ ‬کمیته‌های‭ ‬انقلاب،‭ ‬تقریبا‭ ‬مسوولیت‭ ‬آن‌ها‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬به‭ ‬بسیج‭ ‬نیز‭ ‬محول‭ ‬شد‭. ‬در‭ ‬روزهای‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬فراغت‭ ‬بسیجی‌ها‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬تحمیلی‭ ‬بار‭ ‬دیگر‭ ‬ایست‌های‭ ‬بازرسی‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬کارکرد‭ ‬امر‭ ‬به‭ ‬معروف‭ ‬و‭ ‬نهی‭ ‬از‭ ‬منکر‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬گذشته‭ ‬به‭ ‬تجسس‭ ‬در‭ ‬چگونگی‭ ‬پوشش‭ ‬و‭ ‬برخورد‭ ‬و‭ ‬رفتار‭ ‬مردم‭ ‬مشغول‭ ‬شد‭. ‬ایست‌های‭ ‬بازرسی‭ ‬تا‭ ‬سال‭ ‬‮٨‬۶‭ ‬ادامه‭ ‬یافت‭ ‬اما‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬کلی‭ ‬دهه‌ی‭ ‬‮٨٠‬‭ ‬تغییر‭ ‬کاربری‭ ‬این‭ ‬نیروها‭ ‬علنی‌تر‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬بیشتر‭ ‬از‭ ‬گذشته‭ ‬با‭ ‬تغییر‭ ‬فضا‭ ‬به‭ ‬مقوله‌های‭ ‬فرهنگی‭ ‬به‌ویژه‭ ‬حجاب‭ ‬ورود‭ ‬و‭ ‬نفوذ‭ ‬پیدا‭ ‬کردند‭. ‬

این‭ ‬مساله‭ ‬تا‭ ‬آن‌جا‭ ‬پیش‭ ‬رفت‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬‮٨‬۶‭ ‬سردار‭ ‬احمد‭ ‬روزبهانی،‭ ‬مدیر‭ ‬کل‭ ‬مرکز‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬مفاسد‭ ‬اجتماعی‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬گفت‭: ‬‮«‬طبق‭ ‬قانون‭ ‬بسیج‭ ‬می‌تواند‭ ‬با‭ ‬جرایم‭ ‬مشهود‭ ‬برخورد‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬می‌تواند‭ ‬مستقل‭ ‬از‭ ‬ناجا‭ ‬به‭ ‬افراد‭ ‬بدحجاب‭ ‬تذکر‭ ‬دهد‭.‬‮»‬‭ ‬در‭ ‬همان‭ ‬زمان‭ ‬بحث‌هایی‭ ‬برای‭ ‬گرفتن‭ ‬اختیار‭ ‬ایجاد‭ ‬ایست‌های‭ ‬بازرسی‭ ‬از‭ ‬بسیج‭ ‬و‭ ‬سپردن‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬نیروهای‭ ‬انتظامی‭ ‬مطرح‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬البته‭ ‬به‭ ‬سرانجام‭ ‬هم‭ ‬نرسید‭. ‬در‭ ‬آن‭ ‬دوران‭ ‬طائب،‭ ‬جانشین‭ ‬فرماندهی‭ ‬بسیج،‭ ‬از‭ ‬راه‌اندازی‭ ‬گشت‌های‭ ‬امنیتی‭ ‬بسیج‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬دائم‭ ‬فعال‭ ‬هستند‭ ‬خبر‭ ‬داد‭ ‬و‭ ‬گفت‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬آن‌ها،‭ ‬گشت‭ ‬و‭ ‬ایست‭ ‬بازرسی‭ ‬بسیج‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬مواقع‭ ‬بحرانی‭ ‬یا‭ ‬مورد‭ ‬نیاز‭ ‬مانند‭ ‬گذشته‭ ‬همچنان‭ ‬فعال‭ ‬خواهند‭ ‬بود‭.‬

‭ ‬گشت‭ ‬ارشادی‌ها

‭ ‬تاریخ‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬بدحجابی‭ ‬و‭ ‬بی‌حجابی‭ ‬وقایع‭ ‬بسیاری‭ ‬به‭ ‬خود‭ ‬دیده‌‭ ‬است‭. ‬نزدیک‌ترین‌اش‭ ‬طرح‭ ‬امنیت‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬اخلاقی‭ ‬ابداع‭ ‬دولت‭ ‬احمدی‌نژاد‭ (‬دولت‭ ‬نهم‭) ‬بود‭ ‬و‭ ‬تا‭ ‬امروز‭ ‬آخرین‭ ‬ابتکار‭ ‬دولتی‭ ‬برای‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬حق‭ ‬آزادی‭ ‬مردم‭ ‬در‭ ‬پوشش‭ ‬و‭ ‬آرایش‭ ‬است‭. ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬به‭ ‬پشتوانه‌ی‭ ‬این‭ ‬طرح،‭ ‬گشت‌هایی‭ ‬تحت‭ ‬عنوان‭ ‬گشت‭ ‬ارشاد‭ ‬راه‌اندازی‭ ‬کرد‭ ‬تا‭ ‬در‭ ‬خیابان‌ها‭ ‬امنیت‭ ‬اخلاقی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬برقرار‭ ‬کنند‭. ‬این‭ ‬بار‭ ‬فقط‭ ‬زنان‭ ‬صورت‭ ‬مساله‭ ‬نبودند‭ ‬و‭ ‬مردان‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬بازی‭ ‬اضافه‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬بدپوششی‭ ‬مردان‭ ‬هم‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬دولت‭ ‬دور‭ ‬نماند‭. ‬و‭ ‬البته‭ ‬این‭ ‬بار‭ ‬لغو‭ ‬کنسرت‌های‭ ‬موسیقی‭ ‬به‭ ‬بهانه‌ی‭ ‬ایجاد‭ ‬فضای‭ ‬لهو‭ ‬و‭ ‬لعب‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬دستور‭ ‬کار‭ ‬خود‭ ‬قرار‭ ‬دادند‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬نمونه‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬۹۵‭ ‬فقط‭ ‬۱۱‭ ‬کنسرت‭ ‬موسیقی‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬کشور‭ ‬لغو‭ ‬شد‭. ‬البته‭ ‬بسیج‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬حوزه‭ ‬هم‭ ‬وارد‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬احمد‭ ‬ذوالقدر،‭ ‬فرمانده‌ی‭ ‬عملیات‭ ‬بسیج‭ ‬از‭ ‬برقراری‭ ‬گشت‌های‭ ‬امنیت‭ ‬بسیج‭ ‬در‭ ‬۱۰۰۰‭ ‬نقطه‭ ‬شهری‭ ‬کشور‭ ‬با‭ ‬هماهنگی‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬و‭ ‬قوه‌ی‭ ‬قضاییه‭ ‬خبر‭ ‬داد‭. ‬این‭ ‬افراد‭ ‬به‭ ‬فراخور‭ ‬ماموریت‭ ‬مسلح‭ ‬نیز‭ ‬بودند‭. ‬اختیار‭ ‬اصلی‭ ‬گشت‌های‭ ‬ارشاد‭ ‬برخورد‭ ‬و‭ ‬دستگیری‭ ‬زنانی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬موازین‭ ‬شرعی‭ ‬را‭ ‬رعایت‭ ‬نمی‌کردند‭. ‬این‭ ‬زنان‭ ‬مدتی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬بازداشت‭ ‬موقت‭ ‬سپری‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬ابتدا‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬تعهد‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬صورت‭ ‬تکرار‭ ‬این‭ ‬اتفاق،‭ ‬حکم‌هایی‭ ‬چون‭ ‬جریمه‭ ‬نقدی‭ ‬یا‭ ‬زندان‭ ‬می‌گرفتند‭.‬

در‭ ‬تابستان‭ ‬۱۳۸۷‭ ‬یک‌سال‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬آغاز‭ ‬طرح،‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬از‭ ‬اختصاص‭ ‬بودجه‌ی‭ ‬۱۰۳‭ ‬میلیاردی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬و‭ ‬دائمی‭ ‬شدن‭ ‬آن‭ ‬خبر‭ ‬داد‭.‬

‭ ‬حضور‭ ‬بسیج‭ ‬در‭ ‬حوزه‌ی‭ ‬اختیارات‭ ‬نیرو‌ی‭ ‬انتظامی‭ ‬تا‭ ‬روزهای‭ ‬پایانی‭ ‬دولت‭ ‬احمدی‌نژاد‭ ‬ادامه‭ ‬داشت‭. ‬این‭ ‬طرح‭ ‬آن‭ ‬قدر‭ ‬با‭ ‬مخالفت‌های‭ ‬مختلف‭ ‬مواجه‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬کاندیداهای‭ ‬ریاست‭ ‬جمهوری‭ ‬هرکدام‭ ‬از‭ ‬مواضع‌شان‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬طرح‭ ‬صحبت‭ ‬می‌کردند‭.‬

با‭ ‬روی‭ ‬کار‭ ‬آمدن‭ ‬دولت‭ ‬حسن‭ ‬روحانی‭ (‬دولت‭ ‬یازدهم‭) ‬گشت‌های‭ ‬ارشاد‭ ‬کمرنگ‌تر‭ ‬شدند‭ ‬ولی‭ ‬بی‌رنگ‭ ‬نشدند‭. ‬چرا‭ ‬که‭ ‬او‭ ‬در‭ ‬وعده‌های‭ ‬انتخاباتی‭ ‬خود‭ ‬نیز‭ ‬این‭ ‬مسئولیت‭ ‬را‭ ‬صرفا‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬دانسته‭ ‬و‭ ‬البته‭ ‬تاکید‭ ‬داشت‭ ‬با‭ ‬برخورد‭ ‬سلبی‭ ‬و‭ ‬قضایی‭ ‬نباید‭ ‬با‭ ‬مقوله‭ ‬فرهنگی‭ ‬چون‭ ‬حجاب‭ ‬برخورد‭ ‬کرد‭.‬

عطیه‭ ‬سال‭ ‬گذشته‭ ‬شب‭ ‬عید‭ ‬غدیر‭ ‬وقتی‭ ‬حدود‭ ‬ساعت‭ ‬شش‭ ‬و‭ ‬نیم‭ ‬بعدازظهر‭ ‬از‭ ‬سرکار‭ ‬برمی‌گشت‭ ‬با‭ ‬تلفن‭ ‬همراه‭ ‬به‭ ‬مادرش‭ ‬زنگ‭ ‬زد‭. ‬مشغول‭ ‬حرف‌‭ ‬زدن‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬غریبه‌ای‭ ‬از‭ ‬پشت‭ ‬محکم‭ ‬بازوی‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬چسبید‭. ‬عطیه‭ ‬جا‭ ‬خورد‭ ‬و‭ ‬فقط‭ ‬حدس‭ ‬می‌زد‭ ‬که‭ ‬کیف‌قاپ‭ ‬یا‭ ‬مزاحمی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬می‌خواهد‭ ‬موبایلش‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬او‭ ‬بگیرد‭. ‬او‭ ‬که‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬۱۹‭ ‬سال‭ ‬زندگی‭ ‬در‭ ‬خارج‭ ‬از‭ ‬ایران‭ ‬برای‭ ‬همیشه‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬بازگشته‭ ‬بود،‭ ‬می‌گوید‭: ‬‮«‬لباسم‭ ‬خیلی‭ ‬معمولی‭ ‬بود‭. ‬مانتوی‭ ‬بلند‭ ‬ولی‭ ‬جلو‭ ‬باز‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬کمربند‭ ‬بسته‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬هیچ‌جایی‭ ‬از‭ ‬لباسم‭ ‬معلوم‭ ‬نبود‭. ‬روسری‭ ‬بزرگ‭ ‬۱۲۰‭ ‬سانتی‭ ‬سرم‭ ‬بود‭. ‬آرایش‭ ‬نداشتم‭. ‬وقتی‭ ‬برگشتم‭ ‬و‭ ‬خانم‭ ‬چادری‭ ‬را‭ ‬دیدم‭ ‬جاخوردم‭. ‬به‭ ‬من‭ ‬گفت‭ ‬کارت‭ ‬شناسایی‭ ‬و‭ ‬گواهینامه؟‭ ‬پرسیدم‭ ‬چرا؟‭ ‬گفت‭ ‬لباس‭ ‬پوشیدن‌تان‭ ‬مشکل‭ ‬داره‭. ‬با‭ ‬من‭ ‬بیاید‭ ‬تا‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬بیشتر‭ ‬صحبت‭ ‬کنیم‭. ‬پرسیدم‭ ‬کجا‭ ‬مرا‭ ‬می‌برید؟‭ ‬گفت‭ ‬هیچ‌جا‭. ‬فقط‭ ‬چند‌تایی‭ ‬سوال‭ ‬داریم‭. ‬وقتی‭ ‬به‭ ‬ماشین‭ ‬ون‭ ‬نیروی‭ ‬انتظامی‭ ‬رسیدیم‭ ‬مرا‭ ‬سوار‭ ‬کرد‭. ‬دو‭ ‬مرد‭ ‬سرباز‭ ‬جلو‭ ‬سوار‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬وسیله‌ای‭ ‬شبیه‭ ‬موبایل‭ ‬دست‌شان‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬کارت‌های‭ ‬من‭ ‬عکس‭ ‬گرفتند‭. ‬خواستم‭ ‬پیاده‭ ‬شوم‭. ‬گفتند‭ ‬بشین‭ ‬داریم‭ ‬می‌ریم‭ ‬وزرا‭. ‬ماشین‭ ‬را‭ ‬پر‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬من‭ ‬با‭ ‬پدرم‭ ‬تماس‭ ‬گرفتم‭ ‬و‭ ‬دیگر‭ ‬گریه‭ ‬مجالم‭ ‬نداد‭. ‬سرباز‭ ‬مرد‭ ‬فهمید‭ ‬ترسیدم‭. ‬آرام‭ ‬بهم‭ ‬گفت‭ ‬‮«‬فقط‭ ‬باهاشون‭ ‬کل‌کل‭ ‬نکن‭.‬‮»‬‭ ‬به‭ ‬وزرا‭ ‬رسیدیم‭ ‬سالن‭ ‬بزرگی‭ ‬که‭ ‬دورتادورش‭ ‬را‭ ‬میز‭ ‬چیده‭ ‬بودند‭ ‬ترسناک‭ ‬بود‭. ‬مراحل‭ ‬اداری‭ ‬یکی‌یکی‭ ‬طی‭ ‬شد‭. ‬یک‭ ‬پلاکارد‭ ‬که‭ ‬شماره‌ی‭ ‬مجرم‭ ‬رویش‭ ‬نوشته‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬دور‭ ‬گردنم‭ ‬انداختند‭ ‬و‭ ‬عکس‭ ‬گرفتند‭ ‬و‭ ‬اعتراض‭ ‬کردم‭. ‬گفتم‭ ‬من‭ ‬تازه‭ ‬از‭ ‬کانادا‭ ‬برگشتم،‭ ‬باورم‭ ‬نمی‌شود‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬می‌کنید‭. ‬من‭ ‬۱۹‭ ‬سال‭ ‬ایران‭ ‬نبودم‭. ‬زنی‭ ‬که‭ ‬مشخصات‭ ‬را‭ ‬وارد‭ ‬می‌کرد‭ ‬خیلی‭ ‬تند‭ ‬و‭ ‬بی‌ادبانه‭ ‬گفت‭: ‬‮«‬‭ ‬‮…‬‭ ‬خوردی‭ ‬برگشتی‭.‬‮»‬‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬دخترانی‭ ‬که‭ ‬گرفته‭ ‬بودند‭ ‬چسب‭ ‬روی‭ ‬موبایلش‭ ‬را‭ ‬برداشت‭ ‬که‭ ‬فیلم‭ ‬بگیرد‭. ‬تازه‭ ‬شروع‭ ‬کرده‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬زن‌ها‭ ‬فهمید،‭ ‬هجوم‭ ‬آورد‭ ‬به‭ ‬دختر‭ ‬جوان‭ ‬و‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬محکم‭ ‬بر‭ ‬زمین‭ ‬زد‭ ‬و‭ ‬موبایلش‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دفعات‭ ‬کوبید‭ ‬توی‭ ‬سرش‭ ‬و‭ ‬فحش‌های‭ ‬رکیک‭ ‬داد‭. ‬من‭ ‬به‭ ‬جرم‭ ‬داشتن‭ ‬تیپ‭ ‬شهوت‌‌برانگیز‭ ‬پای‭ ‬ورقه‌ای‭ ‬را‭ ‬امضا‭ ‬کردم‭ ‬و‭ ‬خودم‭ ‬ضامن‭ ‬خودم‭ ‬شدم‭ ‬که‭ ‬تکرار‭ ‬نکنم‭. ‬بعد‭ ‬از‭ ‬سه‭ ‬ساعت‭ ‬آزادم‭ ‬کردند‭.‬

طناز‭ ‬۲۷‭ ‬ساله،‭ ‬که‭ ‬معمار‭ ‬و‭ ‬عاشق‭ ‬موسیقی‭ ‬است،‭ ‬تابستان‭ ‬۱۳۹۵‭ ‬در‭ ‬خیابان‭ ‬ولی‌عصر‭ ‬نزدیک‭ ‬بلوارکشاورز‭ ‬به‭ ‬محض‭ ‬پیاده‭ ‬شدن‭ ‬از‭ ‬ماشین‌اش‭ ‬توسط‭ ‬یک‭ ‬مامور‭ ‬زن‭ ‬و‭ ‬مرد‭ ‬فراخوانده‭ ‬شد‭. ‬طناز‭ ‬می‌گوید‭:‬‮«‬‭ ‬یک‭ ‬کار‭ ‬اداری‭ ‬داشتم‭ ‬و‭ ‬اولش‭ ‬فکر‭ ‬کردم‭ ‬زورگیر‭ ‬هستند‭ ‬چون‭ ‬مقنعه‭ ‬سرم‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬آرایش‭ ‬نداشتم‭. ‬وقتی‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬گفتند‭ ‬با‭ ‬ما‭ ‬بیا‭ ‬تا‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬صحبت‭ ‬کنیم‭ ‬خندیدم‭. ‬یکی‌شان‭ ‬گفت‭: ‬‮«‬چرا‭ ‬می‌خندی؟‮»‬‭ ‬گفتم‭ ‬‮«‬آخه‭ ‬تا‭ ‬حالا‭ ‬با‭ ‬مقنعه‭ ‬منو‭ ‬نگرفته‭ ‬بودن‭.‬‮»‬

‭ ‬ماه‭ ‬رمضان‭ ‬بود‭. ‬سوار‭ ‬ماشین‌شان‭ ‬شدم،‭ ‬منتظر‭ ‬ماندیم‭ ‬تا‭ ‬ماشن‭ ‬پر‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬وزرا‭ ‬حرکت‭ ‬کردیم‭. ‬موبایل‌ها‭ ‬رو‭ ‬گرفتند‭. ‬من‭ ‬هنوز‭ ‬برایم‭ ‬جالب‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬می‌خندیدم‭ ‬و‭ ‬همان‭ ‬سوال‭ ‬و‭ ‬جواب‭ ‬قبلی‭ ‬بین‭ ‬من‭ ‬و‭ ‬باقی‭ ‬ماموران‭ ‬تکرار‭ ‬شد‭. ‬در‭ ‬صف‭ ‬مجرمان‭ ‬قرار‭ ‬گرفتم،‭ ‬پلاکارد‭ ‬گردنم‭ ‬انداختند‭ ‬و‭ ‬بهشان‭ ‬گفتم‭ ‬‮«‬می‌تونم‭ ‬این‭ ‬عکس‭ ‬رو‭ ‬داشته‭ ‬باشم؟‮»‬‭ ‬گفت‮«‬‭ ‬برای‭ ‬چی؟‮»‬‭ ‬گفتم‭ ‬‮«‬برای‭ ‬اینستاگرام‌‭. ‬آخه‭ ‬خیلی‭ ‬باحاله‭.‬‮»‬‭ ‬گفت‭ ‬‮«‬پرو‭ ‬بازی‭ ‬درنیار‭.‬‮»‬

‭ ‬جرمم‭ ‬پوشیدن‭ ‬مانتوی‭ ‬جلو‭ ‬باز‭ ‬بود‭. ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬دخترهایی‭ ‬که‭ ‬گرفته‭ ‬بودند‭ ‬روزه‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬وقت‭ ‬اذان‭ ‬اجازه‭ ‬خواستند‭ ‬که‭ ‬نماز‭ ‬بخوانند‭. ‬آن‭ ‬دخترها‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬پوشیدن‭ ‬لباس‭ ‬رنگی‭ ‬و‭ ‬‮«‬لگ‮»‬‭ ‬گرفته‭ ‬بودند‭. ‬در‭ ‬آخر‭ ‬خودم‭ ‬ضامن‭ ‬خودم‭ ‬شدم‭ ‬که‭ ‬دیگر‭ ‬تکرار‭ ‬نکنم‭ ‬و‭ ‬آزاد‭ ‬شدم‭.‬

این‭ ‬دو‭ ‬روایت‭ ‬با‭ ‬اسامی‭ ‬واقعی‭ ‬منتشر‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬داستان‭ ‬دو‭ ‬نفر‭ ‬از‭ ‬چند‭ ‬صد‭ ‬یا‭ ‬چند‭ ‬هزار‭ ‬دختر‭ ‬و‭ ‬زن‭ ‬جوانی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬گشت‌‭ ‬ارشاد‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬مورد‭ ‬ملاطفت‭ ‬قرار‭ ‬داده‭ ‬است‭.‬

‭ ‬آن‌ها‭ ‬که‭ ‬فکر‭ ‬می‌کردند‭ ‬دولت‭ ‬حس‭ ‬روحانی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬کم‌رنگ‭ ‬عمل‭ ‬کرده‭ ‬تلاش‭ ‬کردند‭ ‬این‭ ‬فضای‭ ‬خالی‭ ‬را‭ ‬پر‭ ‬کنند‭. ‬سال‭ ‬۹۵‭ ‬خبری‭ ‬مبنی‭ ‬بر‭ ‬حضور‭ ‬هفت‭ ‬هزار‭ ‬نیروی‭ ‬نامحسوس‭ ‬پلیس‭ ‬برای‭ ‬برقراری‭ ‬نظم‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬اخلاقی‭ ‬منتشر‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬به‌‭ ‬گفته‌ی‭ ‬حسین‭ ‬ساجدی‌نیا‭ ‬رییس‭ ‬پلیس‭ ‬راهنمایی‭ ‬رانندگی‭ ‬تهران‭ ‬بزرگ‭ ‬قرار‭ ‬بود‭ ‬در‭ ‬معابر‭ ‬و‭ ‬بزرگراه‌های‭ ‬پایتخت‭ ‬حضور‭ ‬یابند‭ ‬تا‭ ‬جا‌ی‭ ‬کم‌رنگ‭ ‬گشت‭ ‬ارشاد‭ ‬را‭ ‬پر‭ ‬کنند‭. ‬این‭ ‬طرح‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬مخالفت‌های‭ ‬متعدد‭ ‬روبه‌رو‭ ‬شد‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬منتقدان‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬باور‭ ‬بودند‭ ‬چنین‭ ‬اتفاقی‭ ‬فضای‭ ‬امنیتی‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬شهر‭ ‬حاکم‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬تشخیص‭ ‬این‌که‭ ‬به‭ ‬واقع‭ ‬چه‭ ‬کسی‭ ‬ضابط‭ ‬قضایی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬کسی‭ ‬نیست‭ ‬با‭ ‬‮«‬نامحسوس‭ ‬بودن‮»‬‭ ‬این‭ ‬نیروها‭ ‬مشکل‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭.‬

از‭ ‬طرفی‭ ‬سردار‭ ‬غیب‌پرور،‭ ‬رییس‭ ‬سازمان‭ ‬بسیج‭ ‬مستضعفان‭ ‬هم‭ ‬خبر‭ ‬از‭ ‬تبدیل‭ ‬ایست‌های‭ ‬بازرسی‭ ‬بسیج‭ ‬به‭ ‬گشت‌های‭ ‬محله‌ای‭ ‬خبر‭ ‬داد‭ ‬که‭ ‬یادآور‭ ‬کمیته‌های‭ ‬انقلاب‭ ‬روزهای‭ ‬دهه‌ی‭ ‬۶۰‭ ‬است‭. ‬

‭ ‬روزهای‭ ‬ایست‭ ‬‌بازرسی‭ ‬و‭ ‬اورکت‌های‭ ‬یشمی‭ ‬چرک‌مرده‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬پایانی‭ ‬نداشته‭ ‬باشد‭ ‬ولی‭ ‬آن‌ها‭ ‬که‭ ‬خواهان‭ ‬حق‭ ‬پوشش‭ ‬به‭ ‬اختیار‭ ‬خودشان‭ ‬هستند‭ ‬هم‭ ‬مبارزات‭ ‬و‭ ‬اعتراض‌های‭ ‬مدنی‭ ‬پیش‌رویی‭ ‬را‭ ‬شروع‭ ‬کرده‌اند‭ ‬و‭ ‬شاید‭ ‬همین‭ ‬موضوع‭ ‬موجب‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬دولت‭ ‬هم‭ ‬گاهی‭ ‬فکر‭ ‬کند‭ ‬باید‭ ‬کمی‭ ‬عقب‌تر‭ ‬بایستد‭.‬‭ ‬

منابع‭ ‬این‭ ‬گزارش

روزنامه‌‭ ‬اعتماد،‭ ‬روزنامه‌‌‭ ‬ایران،‭ ‬روزنامه‌‭ ‬همشهری،‭ ‬مشرق‌نیوز،‭ ‬دانشنامه‭ ‬ویکی‌پدیا،‭ ‬خبرگزاری‭ ‬ایسنا