آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۱۸ مهر ۱۳۹۶

مجید سعیدی

اجتماع


رقص پسربچه‌ها با زنگوله‌های به‌پا در افغانستان


This slideshow requires JavaScript.

 

هرچند که سایه‌ی جنگ و خشونت بیش از سه دهه است که بر سر جامعه‌ی افغانستان کشیده شده اما شادمانی و رقص هیچ‌گاه به طور کامل از این جامعه جدا نشده و تمایل به رقصیدن یا دیدن رقص همواره با مردان و زنان افغانی بوده و هست. حتی حکومت طالبان با قوانین سخت‌گیرانه‌اش هم نتوانست خو و خصلت این مردم را تغییر دهد و رقصیدن در جشن‌ها را از آن‌ها بگیرد. از این منظر کمی بی‌انصافی است اگر افغان‌ها را تنها با جنگ و شوربختی به یاد بیاوریم.
در أفغانستان مانند بسیاری از کشورهای اسلامی، جشن تولد، عروسی و جشن ملی نوروز به صورت جداگانه برای زن‌ها و مردها برگزار می‌شود و در این جشن‌ها زن‌ها در جمع زنانه‌ی خود و مردها نیز در جمع خود می‌رقصند.
اما همیشه در مجالس مردانه، رقصنده‌ی حضور دارد که اغلب جوان پرشوری است که شاد و پراحساس با آهنگ‌های ریتم‌دار روز افغانی می‌رقصد و گروهی از مردها و جوانان دورش حلقه می‌زنند و با دست زدن و شاباش دادن تشویقش می‌کنند.
موسیقی أفغانستان هم با سازهای کوبه‌ای و ملودی‌هایی که اغلب از موسیقی هندوستان، آسیای میانه و ایران تاثیر گرفته، هر روز شادتر و طرب‌انگیزتر می‌شود و آهنگ‌هایی که اکنون وارد بازار شده اکثرا ریتم تند و شادی دارند و عامه‌ی مردم بیش‌تر از آن استقبال می‌کنند.بنابراین جشن‌ها در افغانستان با آهنگ‌های سراسر شاد و رقصنده‌های پرشور و جوان نشان می‌دهد که پس از دوره‌های طولانی جنگ و آوارگی چقدر این جامعه به شادی تمایل دارد.
اما جدا از این رقص‌های مناسبتی، نوع دیگری از رقص‌ از دیرباز در افغانستان رواج داشته که رقصنده‌های آن پسران و مردهای جوانی هستند که برای مخاطبان مرد مسن‌تر از خود می‌رقصند. این رقص‌ها بیش‌تر از تمایل به شادی و پایکوبی، بیان‌گر علاقه و سواستفاده‌ی جنسی از کودکان در میان برخی از مردهای افغانستان است.
رسمی که بیش از صدها سال در مناطق شمالی افغانستان مانند مزارشریف و بیش‌تر در قبایل پشتون رواج داشته و همچنان دارد، رقص پسربچه‌‌های آرایش کرده با لباس زنانه برای جلب‌نظر برخی از مردها. این کودکان از خانواده‌های فقیری هستند که توسط خانواده‌ی خود فروخته می‌شوند و معمولا از ۱۲ – ۱۰ سالگی توسط افرادی که آن‌ها هم در کودکی در مجالس می‌رقصیدند، رقص و عشوه‌های خاص را آموزش می‌بینند تا مخاطبان خود را که بیش‌تر مرد‌های مسن و پولدار هستند، شاد کنند.
برای این جشن‌ها صورت رقصنده‌های کوچک را آرایش می‌کنند، لباس زنانه به آن‌ها می‌پوشانند و زنگوله‌ای هم به پای‌شان می‌بندند تا رقصیدن آن‌ها توجه‌ّهای بیش‌تری را جلب کند و همچنین حرکات و عشوهای خاصی هم باید در رقص آن‌ها باشد تا رضایت مردهای که برای لذت بردن آمده‌اند را تامین کند.
متاسفانه هنوز هیچ حکومت و سازمانی بین‌المللی نتوانسته است در مقابل این رسم ناهنجار که رقصنده‌های کودکش مورد سواستفاده قرار می‌گیرند کاری کند. البته به همراه پیشرفت‌های فرهنگی و بالا رفتن سطح آگاهی مردم، در حال حاضر کم‌تر این رقص‌ها به صورت علنی برگزار و یا در مورد آن گفته می‌شود اما همه می‌دانند که این جشن‌ها با رقص پسربچه‌‌های آرایش کرده با زنگوله‌ای به پا برای رضایت برخی از مردان هوس‌ران همیشه در أفغانستان بوده و هست.
در واقع اگر جامعه‌ی امروز افغانستان را از منظر رسوم و جشن‌ها بنگریم، باید بگوییم میل طبیعی به شادی در فضای جنگ‌زده‌ی افغانستان وجود دارد که نشانه‌هایی از میل و اشتیاق به ساختن یک جامعه‌ی پویا و به دور از جنگ است اما میراثی هم از ناهنجاری و خشونت را همچنان درون خود دارد که زمان طولانی برای حذفش نیاز دارد.