آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۱۲ شهریور ۱۳۹۶

حسن سربخشیان

ویدیو


پت و مت احمق نیستند!


گفت‌وگو با مارک بنش کارگردان مجموعه‌ی انیمیشنی پت و مت

 

 

 

شخصیت های پت و مت ۴۱ سال پیش در کشور چکسلواکی سابق به دنیای انیمیشن معرفی شدند و امروز در بیش از هشتاد کشور دنیا شناخته شده اند.
اولین قسمت از این مجموعه با نام «سرهم‌بندی‌ کردن» در استودیو انیمیشن باراندو با کارگردانی لوبومیر بنش ساخته شد و تا سال ۱۹۹۴ بنش ۴۸ قسمت دیگر را تولید کرد. با مرگ کارگردان این مجموعه در سال ۱۹۹۵ پسر او مارک بنش ساخت دیگر قسمت‌ها را بر عهده گرفت.
در سال ۱۹۸۹ نام دو شخصیت محبوب این مجموعه به پت و مت تغییر یافت. این دو با انجام کارهایی غیرعادی توام با طنز همیشه دردسرآفرین هستند و هیچ کاری را به سرانجام نمی‌رسانند اما هیچ‌وقت هم از کارهای خود دلسرد نمی‌‌شوند چون از پشتکار و اعتماد به نفس بالایی برخوردار هستند.
در ایران این مجموعه با نام «همینه» شهرت دارد و اکثر کودکان و حتی بزرگترها در دهه‌ی شصت و هفتاد شمسی شاهد پخش آن از تلویزیون ایران بودند. شاید به همین دلیل یک دست‌فروش در اصفهان به کارگردان پت و مت گفته بود این دو، شخصیت خیلی معروفی از یک کارتون ایرانی هستند!
با کارگردان این مجموعه در‌باره‌ی روند تولید انیمیشن و اخراج سه کارمند تلویزیون ایران به خاطر پخش قسمت شراب‌سازی این مجموعه و همین‌طور تجربه‌اش از سانسور بخش‌هایی از قسمت دیگری از این مجموعه در زمان پخش در اصفهان به گفت‌وگو نشستم.

 

آیا می‌توان گفت این دو شخصیت ریشه در سنت فرهنگی مردم چک دارند؟
بعضی اوقات انجام کارها شیوه‌ی خاص خودشان را دارند و این کار همیشه هم راحت نیست. همه دوست دارند کارها را به شیوه‌ی خودشان انجام دهند. من فکر نمی‌کنم این یک نوع فرهنگ مخصوص کشور چک باشد. پت و مت احمق نیستند. آن‌ها کارها را با شیوه‌ی مخصوص خودشان انجام می‌دهند. این جور نیست که بدرد نخور باشند. آن‌ها می‌دانند کارها را چطور انجام دهند و فقط هم دوست دارند با روش خودشان دنبال کنند و به همین خاطر هم در دنیا شناخته شده‌اند. همسرم معتقد است من کارهایم را شبیه پت و مت انجام می‌دهم و همیشه می‌گوید حداقل حواست باشد نتیجه‌ی کارهایت مثل کارهای آن‌ها نباشد. نکته‌ی بعدی این‌ست که این مجموعه هم برای بزرگترها و هم برای کودکان ساخته شده است. آن‌ها وقتی کاری را اشتباه انجام می‌دهند همه متوجه می‌شوند که کار درست را چطور باید انجام داد.

 

آیا وضعیت حاکم بر کشور چکسلاواکی در دوران کمونیستی در تولید این مجموعه موثر بود؟
کاملا درست است. در واقع پت و مت محصول همان دوران است. در دوران کمونیستی شما باید کار را با شیوه‌ی خودتان انجام می‌دادید. ممکن است همین اتکا به خود باعث خلق ایده‌ی این کار شده باشد.

 

 

 

ماجرای مربوط به تغییر رنگ پیراهن در برخی از قسمت‌های این مجموعه چه بود؟
پت و مت هیچ‌گاه وارد موضوعات سیاسی نشدند. اما در دوران حاکمیت کمونیست‌ها در کشور چکسواکی سانسور شدیدی بر کشور حاکم بود. هر کسی دنبال یافتن یک نشانه بود و بعد از سال ۱۹۶۶ رقابتی بین چین و شوروی به وجود‌ آمد که رنگ قرمز نشانه‌ی شوروی و رنگ زرد نشانه‌ی چین بود. پت با پیراهن زرد و مت با پیراهن قرمز در این مجموعه شناخته می‌شدند. به همین خاطر مجبور به عوض کردن رنگ پیراهن از قرمز به خاکستری شدیم.

 

آیا می‌دانستید سه کارمند تلویزیون دولتی در ایران به دلیل پخش یک قسمت از این مجموعه که در آن پت و مت در حال تولید شراب هستند از کار خود اخراج شدند؟
من در این باره چیزی نشنیده بودم. آن قسمتی که اشاره می‌کنید در واقع جزیی از مجموعه‌ی پت و مت نبود. یک قسمت مجزا بود که توسط پدر من برای جشن‌های آخر سال و برای بزرگترها ساخته شد نه برای کودکان. نوشیدن شراب به طور کلی برای بزرگترهاست نه برای کودکان و آن قسمت در آخرین روزهای سال‌‌ نمایش داده می‌شد نه در مناسبت‌های دیگر. فکر می‌کنم پخش‌کننده‌ی پت و مت اشتباهی آن را در کنار بقیه‌ی قسمت‌ها به ایران فروخته بود.

 

حالا پس از این همه سال حرفی برای سه کارمند اخراج شده‌ی ایرانی ندارید؟
شما باید بهای اشتباه‌تان را می پرداختید.

 

کمی از تجربه‌ی سفرتان به تهران و اصفهان برای داوری جشنواره‌ی فیلم‌های کودک و نوجوان بگویید.
راستش در آن روزها هیچ فیلم انیمشنی که ساخت ایران باشد را ندیدم. ما به تهران و اصفهان سفر کردیم. در نگاه اول ابعاد همه چیز از نظر من خیلی بزرگ و حجیم بود مثل شهرها و خیلی چیزهای دیگر.
عجیب این بود که در تهران بعضی از مغازه‌ها عکس‌های پت و مت را بزرگ کرده و بهره‌برداری تبلیغاتی می‌کردند بی‌آن‌که از ما اجازه‌ گرفته باشند. در اصفهان هم دیدیم عروسک‌های پت و مت را در خیابان می‌فروشند و جالب این‌که فروشنده‌‌ای به ما گفت این دو شخصیت خیلی معروف از یک کارتون ایرانی هستند.
یک روز هم در اصفهان با کودکان نشسته بودیم و مشغول تماشای پت و مت بودیم. قسمتی که یک استخر در حیاط خانه است و پت و مت آن را به سایه‌بانی تبدیل می‌کنند تا در زیر سایه‌ی آن بتوانند کارت‌بازی کنند. در حالی که مشغول تماشای پت و مت بودیم متوجه شدیم انتهای فیلم سانسور شده و ناگهان فیلم تمام شد و بخش کارت‌بازی نشان داده نشد.

 

در شرایطی که امروز اکثر انیمیشن‌ها به صورت کامپیوتری ساخته می‌شوند، تولید پت و مت به شیوه‌ی سنتی را چگونه می‌توان توجیه کرد؟
در شرایطی که بعد از سال ۱۹۸۹ بسیاری به دنبال ساخت فیلم‌های انیمشن و کارتونی با استفاده از نرم‌افزارهای کامپیوتری بودند ما همچنان با همان شیوه‌ی عروسکی کارمان را ادامه دادیم که این این انتخاب درستی بود. ما هنوز به روش استاپ موشون و فریم به فریم کارمان را انجام می‌دهیم و همان روشی را به کار می‌گیریم که ۵۰ سال پیش هم به کار گرفته شده است. ساخت عروسک‌ها با همان شیوه‌ی قدیمی است فقط از دوربین دیجیتال به جای دوربین فیلم و نگاتیو استفاده می‌کنیم. زمان فیلم‌برداری عروسک‌ها را با پیچ به کف زمین متصل می‌کنیم و در آینده هم هیچ تغییری در تکنیک انیمشن انجام نخواهیم داد.

 

لطفا کمی درباره‌ی روند تولید هر قسمت از این مجموعه بگویید.
برای تولید هر قسمت، چهار متخصص مشغول به کار هستند که عبارتند از کارگردان که من باشم،‌ فیلم‌بردار،‌ طراح صحنه و اینماتور. همین‌طور هر قسمت ده دقیقه‌ای این مجموعه دو تا سه ماه کار می‌برد تا تمام شود.

 

باور این‌که تولید این مجموعه در آپارتمانی یک صد متری در پراگ انجام می‌گیرد سخت است. به نظر بیشتر این کار یک تولید خانوادگی برای شما به حساب می‌آید، درست است؟
ما به صورت مستقل کار می‌کنیم و هیچ پشتیبانی از جایی مانند اتحادیه‌ی اروپا و یا جاهای دیگر نمی‌پذیریم و در حال حاضر بیشتر وقت ما صرف فروش تولیدات‌مان می‌شود. وقتی شانزده سالم بود به پدرم کمک می‌کردم و حالا تقریبا بیست و هفت سال است که این کار را به صورت شخصی انجام می‌دهم، دقیقا از زمانی که پدرم درگذشت. اکنون پسرم نیز با من کار می‌کند. دخترم در رشته‌ی اقتصاد تحصیل می‌کند و ممکن است روزی او ادامه‌ی کار را به دست بگیرد.
تا مدت‌ها بیش‌تر همسایه‌ها نمی‌دانستند که خانه‌‌ی ما، استودیو پت و مت است و بعدها که متوجه شدند خیلی هیجان‌زده بودند اما مساله اصلی این است که وقتی در خیابان راه می‌روم کسی نمی‌داند من چه کسی هستم اما همه پت و مت من را می‌شناسند.

 

مارک بنش در کنار توماش ایسلت تهیه کننده‌ی مجموعه پت و مت