آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۱۱ مرداد ۱۳۹۶

احسان مهرابی

اجتماع


جمهوری اسلامی و تئوری همکاری با داعش


 

دقایقی پس از حادثه‌ی حمله به مجلس شورای اسلامی نظریه‌هایی مبنی بر طراحی این حمله از سوی خود جمهوری اسلامی مطرح شد. برخی از مطرح‌کنندگان این نظریه البته اطلاعات درستی از سیستم حفاظتی مجلس نداشتند. بر اساس تصور آن‌ها مجلس به شدت تحت کنترل و محافظت قرار می‌‌گیرد و به همین دلیل تنها گزینه‌ی ممکن این بوده که افرادی از داخل خود مجموعه به مجلس حمله کرده‌‌ باشند. اما پس از این اتفاق تعدادی از خبرنگاران و نمایندگان سابق توضیح دادند که برخلاف تصورها رسیدن به اولین ورودی حفاظت مجلس چندان سخت نیست. فیلم‌های منتشر شده از روز واقعه هم نشان داد که قبل از ورود به اولین ورودی هیچ مانعی بر سر راه افراد وجود ندارد و مهاجمان فاصله‌ی خیابان تا این ورودی را به راحتی طی کرده و از آن‌جا حمله‌ی خود را آغاز کرده‌اند.
پس از روشن شدن این موضوع اما نظرات دیگری مطرح شد مبنی بر این‌که جمهوری اسلامی گروه‌های سلفی و وابستگان به گروه حکومت اسلامی(داعش) را در ایران حمایت می‌کند. برخی نیز پا را فراتر گذشته و اعلام کردند که جمهوری اسلامی عملا گروه‌های حامی داعش در کردستان ایران را برای تضعیف احزاب مسلح کرد مخالف خود به وجود آورده است.
البته پیش از تشکیل گروه داعش، به جمهوری اسلامی اتهام حمایت از القاعده مطرح شده بود. به شکلی که حمیدرضا آصفی، سخنگوی وزارت خارجه در دولت محمد خاتمی در جلساتی که بعد از نشست رسمی خود برای خبرنگاران برگزار می‌کرد و محتوای آن هیچ‌وقت در رسانه‌ها منتشر نمی‌شد بارها مجبور شد در پاسخ به سوالات خبرنگاران اعلام کند که ایران از القاعده حمایت نمی‌کند. اما او جزییاتی از همکاری‌های ایران و آمریکا در سرنگونی حکومت طالبان را به خبرنگاران اعلام کرد. در یکی از این جلسات غیررسمی نیز امیر حسین زمانی‌نیا، مدیر کل سیاسی وقت وزارت خارجه ایران، جزییات تحویل دادن بعضی از اعضای بازداشت ‌شده‌ی القاعده در ایران به آمریکا را فاش کرد. مقامات جمهوری اسلامی البته با وجود همه‌ی این توضیحات نمی‌توانستند پنهان کنند که گرفتار شدن آمریکا در افغانستان و عراق و ادامه‌ی وضعیت کژدار و مریز مطلوب آنان است.
جمهوری اسلامی همچنین اقدام به بازداشت تعدادی از اعضای ایران القاعده کرد. این خبر سال ۸۳ توسط وزیر اطلاعات اعلام شد. اما درباره‌ی مشخصات این افراد اطلاعاتی منتشر نشده بود تا این‌که بعضی از فعالان سیاسی تعدادی از آنان را در زندان از نزدیک دیدند.
در شرایطی که جمهوری اسلامی متهم به حمایت از القاعده بود، زندانیان القاعده نیز به برخورد جمهوری اسلامی با خود معترض بودند. به خصوص کسانی که علیه نیروهای آمریکایی در افغانستان جنگیده بودند، معتقد بودند که جمهوری اسلامی که ادعای مبارزه با آمریکا را دارد نباید بابت این اقدامات آنان را تنبیه کند.
پس از حملات تهران تعدادی از گروه‌های سیاسی مسلح کرد، جمهوری اسلامی را «حامی سلفی‌های جهادی» خواندند و برخی نیز یادآوری کردند که حکومت به هشدارها درباره‌ی فعالیت هواداران گروه داعش در ایران توجهی نکرده است.
از جمله هشدارهای مورد اشاره گزارشی است که سال ۹۳ در ‌سایت حزب دموکرات کردستان درباره‌ی فعالیت‌های گروه داعش در مناطق کرد‌نشین ایران منتشر شد و در این مطلب از شخصی به نام سریاس صادقی نام برده شد که در شهر پاوه گروه حکومت اسلامی را تبلیغ می‌کرد. این شخص از کسانی بود که به عنوان یکی از عاملان حمله به مجلس در روز ۱۷ خرداد ۹۶ نام برده شد.

 

 

این هشدارها البته در حد یک نوشته در این سایت محدود مانده و هیچ‌یک از حزب‌های مسلح کرد مخالف جمهوری اسلامی در این باره بیانیه و یا هشدار رسمی منتشر نکرده‌اند. از سوی دیگر احزاب کرد درحالی از مماشات جمهوری اسلامی در مقابله با هواداران داعش در ایران انتقاد می‌کنند که پس از اعدام ۲۰ نفر از اعضای «گروه توحید و جهاد» برخی اعدام‌شدگان را بی‌گناه خواندند و حتی فیلم‌های کوتاه در رسانه‌های فارسی زبان خارج از کشور از زندگی برخی از آنان پخش شد که بر بی‌گناه بودن آنان تاکید می‌کرد. البته بسیاری از سازمان‌های حقوق بشری نیز به دادرسی غیرعادلانه درباره‌ی این متهمان اعتراض کردند.
جمهوری اسلامی این گروه را «سلفی» می‌خواند و اعضای آن را به اقدامات مسلحانه متهم می‌کرد. اما به دلیل دادرسی غیرعادلانه در جمهوری اسلامی تشخیص درست بودن ادعاهای طرفین سخت است. با این حال این اتفاق و بازداشت اعضای ایرانی القاعده نشان از این داشت که جمهوری اسلامی حداقل در مقاطعی با گروه‌های «سلفی» برخورد کرده است.
این ادعا ممکن است درست باشد که تا زمانی که گروه‌های سلفی در داخل کشور دست به اقدامی نزنند و تنها در اندیشه‌ی پیوستن به گروه‌هایی چون القاعده و داعش در کشورهای دیگر باشند، جمهوری اسلامی با آنان برخورد نمی‌کند اما باز هم این موضوع دلیل مناسبی برای حمایت جمهوری اسلامی از گروه‌های سلفی نیست و حداکثر می‌تواند شاهدی بر بی‌تفاوتی در برابر حضور آنان باشد.
از سوی دیگر هر چند آیت الله خامنه‌ای به صورت علنی پیشنهاد آمریکا برای مبارزه با داعش را رد کرده اما شواهد قبلی می‌تواند حکایت از آن داشته باشد که جمهوری اسلامی در برخی از زمینه‌ها با آمریکا برای مبارزه با داعش همکاری کرده است.
برخی از تحلیل‌گران سیاست‌های جمهوری اسلامی پس از حمله به مجلس از سوی نیروهای داعش، به رسمیت نشناختن حقوق اقوام و سنی‌ها در کردستان را از جمله دلایل جذب افراد به گروه‌های سلفی دانسته‌اند. افرادی که از نزدیک با اعضای دستگیر شده‌ی این گروه‌ها در زندان برخورد داشته‌اند تایید می کنند که هیچ‌کدام از آنان تحصیلات بالایی نداشته‌اند و احتمالا فقر و عدم تحصیلات می‌تواند از جمله دلایل جذب افراد به این گروه‌ها باشد. هرچند این موضوع دلیل اصلی نیست.
اما برخی از محرومیت‌های مردم کردستان از جمله آموزش زبان مادری و یا انتصاب مدیران بومی موضوعی نیست که برای هواداران گروه داعش اساسا جذابیتی داشته باشد و تنها احزاب مخالف جمهوری اسلامی و یا فعالان حقوق بشری آن‌ها را دنبال می‌کنند. گروه داعش در فیلم خود به زبان فارسی حتی برخی از چهره‌های متنفذ اهل سنت در ایران از جمله مولوی عبدالحمید که این مطالبات را پیگیری می‌کنند تهدید کرده است.
پس از حمله به مجلس در تهران همچنین تعدادی از نویسندگان کرد از متفاوت بودن نگاه کردها به موضوعات مذهبی نسبت به سایر نقاط ایران صحبت کرده‌اند و از ساده‌گیری و مدارای بیشتر کردها در امور مذهبی گفته‌اند. ممکن است این توصیف‌ها درست باشد اما ضرورتا به این معنا نیست که در کردستان زمینه‌هایی برای پرورش تفکر سلفی وجود ندارد. از سوی دیگر همان‌گونه که بسیاری از نویسندگان و روشنفکران ایرانی نوشته‌اند و گفته‌اند قاعدتا این حملات را با هیچ منطقی نمی‌توان به حساب اکثریت جامعه‌ی کردستان گذاشت و نیازی به اعلام برائت تلویحی از این اقدامات نیست.
اتهامات احزاب سیاسی مسلح کرد به جمهوری اسلامی درباره‌ی حمایت از داعش را هرچند می‌توان از منظر رقابت‌های سیاسی درک کرد اما شاید بهتر باشد که این احزاب و دیگر نویسندگان کرد به بررسی دلایل واقعی رواج این تفکر در استان‌های کردنشین بپردازند تا گروه‌هایی که تمایل دارند بتوانند از افزایش هواداران این گروه جلوگیری کنند.