آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۵ فروردین ۱۳۹۶

سپهر عاطفی

اجتماع


بازار گرم فروش حساب‌های اینستاگرام: «قصد بدی نداریم، خریدار هستید یا نه؟»


نزدیک چهل سال پیش اندی وارهول، هنرمند آمریکایی با درک درستی از پیش‌روی رسانه‌ها و گسترش ارتباطات گفته بود: «در آینده هرکسی ١۵ دقیقه شهرت جهانی خواهد داشت.» برای شهرت از نوع اینستاگرامی یا «شاخ اینستا» شدن این روزها دیگر نیازی نیست شما یک هنرمند مطرح، خواننده‌ی معروف یا فوتبالیست جنجالی باشید. می‌توانید به خاطر لو رفتن عکس‌هایتان‌ در مرکز توجه قرار بگیرید یا ویدئوهای خلاق طنز بسازید، حتی می‌توانید به چهره‌های مطرح بد و بی‌راه بگویید و با کمی شانس مخاطب هزاران نفری پیدا کنید. البته که این‌جا هم راه‌های میان‌بری هست. می‌توانید یک صفحه‌ی پرمخاطب را بخرید و بخت خود را برای شاخ شدن بیآزمایید!

 

 

 

در اینستاگرام دنبال صفحه‌های فروشی می‌گردم. جستجوی هشتگ به چند صفحه‌ راهنمایی‌ام می‌کند که در قسمت بیوگرافی‌شان نوشته‌ شده: «پیج فروشی» بعضی‌ها قیمت هم گذاشته‌اند. مثلا یکی از این صفحات نوشته ۳۹ هزار دنبال‌کننده یا به قول اینستاگرامی‌ها ٣٩K فالوور دارد. در صفحه فقط دو عکس وجود دارد. عکس دو دختر جوان که لب‌هایشان را غنچه کرده‌اند و سلفی گرفته‌اند و البته هشتگ بوس!
از این مدل صفحات با چنین فرمی البته زیاد هست. به نظر می‌رسد این پروفایل‌ها ربطی به هم داشته باشند یا حداقل برای فالوور جمع کردن از فرمول مشترکی استفاده کنند. تقریبا شکی نیست که این سلفی‌ها بدون اجازه استفاده می شوند بعضی‌هایشان با استفاده از هشتگ‌های مشترک، آدرس کانال تلگرامی خاصی را تبلیغ کرده‌اند. بعضی از هشتگ‌ها محتوی جنسی دارند و احتمالا روی نوجوانان و تازه‌وارد‌های اینستاگرام به عنوان مخاطب بالقوه حساب باز کرده‌اند. یکی از صفحه‌ها که خود را «بزرگترین مرجع داف‌های ایرانی» معرفی می‌کند عکس‌هایی گذاشته و از کاربران خواسته که از یک تا ١٠ نمره بدهند. هزاران کامنت و لایک روانه‌ی این صفحه شده‌ و مخاطبانش به ۴٠ هزار رسیده. حالا به نظر فرصت خوبی است تا از این عکس‌های بدون اجازه استفاده شده با محتوای جنسی درآمد کسب کرد، پس جمله‌ی مشترک پیج فروشی به بالای صفحه اضافه شده است.
درون‌مایه‌ی بعضی از این صفحات فروشی هم البته مذهبی است. با عکس حرم امام رضا و شعرهای مذهبی. در یکی از این صفحات نوشته شده در ایام محرم ۵۰ درصد تخفیف می‌دهد! و دیگری خدای بالای سر را نماد اعتماد دانسته است.
برای امتحان به چند تا از صفحه‌ها پرطرفدار پیام می‌فرستم و خودم را خریدار معرفی می‌کنم. تنها همان صفحه ای که ۳۹ هزار دنبال‌کننده دارد به من جواب می دهد. دیالوگ‌های میان ما به این شکل است.
-«سلام، قیمت پیج لطفا؟»
-«سلام، قیمت پونصد هزار تومن، این پیج هم فیک نیست، فالوورها فعال‌اند و لایک هم می‌کنند.»
می‌پرسم: «پیج با فالوور بالاتر هم داری؟ چطوری باید هزینه را پرداخت کرد؟»
-«نه داداش. فقط همین یکیه. من کارم این نیست که زیاد داشته باشم. اگه برات مشکلی نیست بیا حضوری معامله می‌کنیم اگر هم نه که اول پول رو می‌گیریم وقتی اس‌ام‌اس انتقال اومد تقدیم می‌کنم.»

 

 

 

تاکید روی «فالوور ایرانی و واقعی» من را یاد قسمتی از سریال «سیلیکون ولی» می‌اندازد. یکی از شخصیت‌های سریال برای نشان دادن رشد مخاطبانش لایک و فالوور می‌خرد و لایک‌ها را تلفنی سفارش می‌دهد، بلافاصله دوربین به درون یک شهر هندوستان می‌رود. یک جوان هندی از خواب بیدار می‌شود، دست و صورتش را می‌شوید و سوار بر دوچرخه‌ی از شلوغی‌های شهر می‌گذرد و بعد وارد جایی مثل کارخانه می‌شود. آن‌جا هزاران کارگر دیگر مثل او صفحات تقلبی می‌سازند، روی تبلیغات کلیک می‌کنند و پروفایل‌های هدف را لایک و فالو می‌کنند. اسم این‌جا «مزرعه‌ی کلیک» است. وقتی متر و معیار موفقیت با لایک و فالوور سنجیده می‌شود طبیعی است که توجه عده‌ای هم این وسط به موضوع جلب می‌شود و خیلی‌ها به فکر استفاده از راه میان‌بر می‌افتند. روزنامه گاردین در گزارشی در مورد یکی از مزارع کلیک در بنگلادش به حقوق پایین کارگران آن اشاره می‌کند. هر هزار لایک فقط پانزده دلار درآمد نصیب کارگران می‌کند. برای اینکه بتوانید حجم کار کارگران را تصور کنید باید بگویم درآمد متوسط آن‌ها سالیانه به ١٢٠ دلار می‌رسد. تشخیص این لایک‌های تقلبی هم البته آسان نیست، زیرا دقیقا از همان مدل عمومی پیروری می‌کند.

«تمام پیج‌های فروشی با فالوور واقعی و ١٠٠ % ایرانی و لایک مناسب» این تبلیغات یک مرکز به ظاهر حرفه‌ای خرید و فروش پیج‌های اینستاگرام است. این مرکز ادعا می‌کند «نماد اعتماد الکترونیک» از وزارت صنعت، معدن و تجارت را دارد و معتبرترین مرکز خدمات اینستاگرام است. در قسمت سوال و جواب‌های این وب‌سایت توضیحات جالبی آمده از جمله این «با توجه به محدود بودن اینستاگرام به زمان حال فالوورها متوجه تغییر نخواهند شد و هیچ‌کس از تغییر پیج و تبدیل به پیج جدید اطلاع نخواهد یافت. و ریزش‌های فالوور اندک می‌باشد و ریزش بیشتر از ۵% را تضمین می‌کند که جایگزین نماید.» چرخی در لیست قیمت‌ها می‌زنم: صفحه‌ای با ۵۰ هزار فالوور با قیمت ۹۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود. ۲۵۰۰ لایک ایرانی، ۳۰ هزار تومان! این صفحه قیمت هر هزار فالوور را بیست هزار تومان اعلام کرده است، و مخاطب هدف خود را شرکت‌ها و موسساتی معرفی می‌کند که می‌خواهند شروعی قدرتمند در فضای مجازی داشته باشند.
از یکی از دوستانم حمید که فعال حوزه‌ی فناوری و اطلاعات است و در اینستاگرام هم فعال است، می پرسم که آیا چنین ترفندهای جواب می‌دهد. حمید می‌گوید: لایک فیک به درد کسی که کارش تبلیغات است نمی‌خورد. بیشتر افرادی که به دنبال خرید پیج هستند انگیزه‌شان این است که به بقیه نشان بدهند فالوورهای زیادی دارند بنابراین شخصی که هدفش مثلا جذب مشتری برای حرفه‌اش است معمولا این پیج‌ها را نمی‌خرد.
به گفته‌ی حمید اینستاگرام خیلی بهتر از شبکه‌های اجتماعی دیگر مانند تلگرام برای فروش محصولات عمل می‌کند و خیلی از فروشگاه‌ها سالانه درآمدهای میلیاردی از طریق تبلیغ در اینستاگرام به‌دست می‌‌آورند. حمید می گوید بعضی از کمپانی‌ها روزی سی پیج برای فعالیت‌ّهایشان تبلیغ می‌کنند اما این‌ها پیج‌های فیک نیستند بلکه با کمپانی‌ها قرارداد می‌بندند و حضوری مستقل دارند.
در ادامه‌ی جستجویم در اینستاگرام به صفحه‌ای می‌رسم که در بیوگرافی آدرس تلگرامش را هم گذاشته است. به تلگرام او پیامی می‌دهم. جواب می‌دهد که ۲۷ هزار فالوور دارد و ۲۵۰ هزارتومان می‌فروشد. می‌پرسم «چطور مطمئن باشم که فالوورها واقعی هستند؟»
می‌گوید: «مطمئن شدنش دیگه به خودت بستگی داره. من قصد بدی ندارم. خودم از یکی خریدم. حالا می‌خوام بفروشمش. حالا خریدار هستین یا نه؟»