آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۴ فروردین ۱۳۹۵

علی سالک نیا

سیاست


تشدید احکام حبس و رکود جنبش دانشجویی


C5DFAD23-6179-4714-A3D2-BE93A9C37927_mw1024_s_n

 

 

رکود جنبش دانشجویی از موضوعات مورد توجه در عرصه عمومی و سیاسی ایران است. دیدگاه های متفاوتی در خصوص ریشه یابی این پدیده وجود دارد تقریبا توافقی وجود دارد که سطح فعالین های اعتراضی و کنش های نقادانه در دانشگاه ها به میزان زیادی در قیاس با گذشته کاهش یافته است. برخی این پیده را مقطعی ارزیابی می کنند. عده ای احتمال شیفت پارادایمی را برجسته می سازند. جمعی نیز هستند که وضعیت کنونی را طبیعی دانسته و فعالیت سیاسی را از کارکرد های جنبش دانشجویی خارج می دانند.
یکی از حوزه هایی که به درک رکود جنبش دانشجویی کمک می کند، تاثیر هزینه و اقدامات تنبیهی حکومت اعم از محرومیت دائم و موقت تحصیلی، زندان و محرومیت های اجتماعی است. البته جنبش دانشجویی در تمامی ادوار فعالیتش با این مشکل دست به گریبان بوده و عنصر هزینه مانع فعالیت و استمرار آن نشده است. اما تاثیر بازدارنده ان قابل انکار نیست. سنجش اثر برخورد های امنیتی و قضائی با دانشجویان در کاهش کنش انتقادی در دانشگاه ها نیازمند بررسی تطبیقی بین اقدامات تنبیهی در دهه هفتاد و هشتاد شمسی در جنبش دانشجویی است.
ازاینرو در این تحقیق تلاش می شود در حوزه صدور احکام حبس و تحمل کیفر زندان فعالان سرشناس و معروف جنبش دانشجویی در دهه هفتاد وهشتاد بررسی تطبیقی صورت بگیرد. هدف مشخص شدن میزان افزایش احکام حبس است و همچنین ارزیابی اینکه میزان افزایش تا چه میزان در رفتار جنبش دانشجویی تاثیر معناداری داشته است.
آن دسته از فعالان دانشجویی در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته اند که دادگاه انقلاب وارد رسیدگی پرونده آنها شده و در نهایت حکم قطعی بعد از اعلام نظر دادگاه تجدید نظر ابلاغ شده است. برخی حبس را کامل و یا ناقص تحمل کرده اند وبرخی دیگر نیز حکم شان به دلایلی اجرا نشده است.
دهه هفتاد از دوره های اوج فعالیت جنبش دانشجویی بود وفعالان شاخص این جنبش در کانون توجه افکار عمومی بودند. جنبش دانشجویی از سال ۱۳۷۲ در شیبی ملایم بعد از سرکوب خونین در انقلاب فرهنگی تجدید حیات یافت و بعد از دوم خرداد ۷۶ با رشد سریع و فراگیر مواجه شد.
در این دوره فعالان دانشجویی مشهور که بازداشت شده و در نهایت حکم حبس دریافت کردند عبارت بودند از :

علی افشاری
علی افشاری از دانشجویان دانشگاه پلی تکنیک بود که برای ۴ دوره عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشگاه پلی تکنیک و ۵ دوره عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت بود. او بیش از یک دهه در جنبش دانشجویی ایران فعالیت مستمر داشت. برای نخستین بار در سال توسط وزارت اطلاعات برای ده روز بازداشت شد. بعد ها چندین بار دیگر بازداشت شد و در مجموع سه سال حبس که نزدیک به یک سال ان در سلول های انفرادی گذشت را تجربه کرد. در پرونده موسوم به براندازی خاموش، وی در نهایت با تبرئه از براندازی به دلیل اقدام علیه امنیت و توهین به رهبری به شش سال حبس قطعی با احتساب یک سال دوران بازداشت موقت محکوم گشت. منتها زمانی که حکم قطعی شد وی ایران را ترک گفته بود.

 

398798_171709882958262_1482992098_n

 

احمد باطبی
احمد باطبی از دانشجویان دانشگاه غیر انتفاعی وابسته به جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران بود. وی سابقه فعالیت دانشجویی مشخصی نداشت. اما مشارکت در جنبش اعتراضی ۱۸ تیر وانتشار عکس وی که پیراهن خونینی را در دست گرفته بود، باعث شد تا به چهره ای معروف تبدیل شود. این اقدام باعث واکنش حکومت شد. او در تیر ماه ۱۳۷۸ بازداشت شد. او ابتدا به اعدام محکوم شد و سپس حکمش به ۱۵ سال حبس تقلیل یافت و سرانجام بعد از تحمل ۹ سال حبس کشور را ترک گفت.

فرخ شفیعی
فرخ شفیعی از دانشجویان دانشگاه تهران ومقیم در کوی دانشگاه بود. ابتکار وی در جمع کردن دانشجویان در شب ۱۸ تیر در اعتراض به تعطیلی روزنامه سلام باعث شکل گیری اتفاق ۱۸ تیر شد. او در دادگاه انقلاب به دو سال حبس تعزیری و سه سال حبس تعلیقی محکوم گشت. در نهایت بعد از تحمل دو سال حبس آزاد شد.

اکبر محمدی
اکبر محمدی دانشجوی دانشگاه مرکز بهزیستی تهران و عضو اتحادیه دانشجویان ملی بود. وی در برنامه های جبهه متحد دانشجویی فعال بود. بعد از ۱۸ تیر ۱۳۷۸ بازداشت شد. در دادگاه بدوی به اعدام محکوم شد. این حکم در دیوان عالی شکسته شده و به ۱۵ سال حبس تقلیل یافت. او بعد از تحمل ۷ سال حبس سرانجام در رویدادی مشکوک در حین اعتصاب غذا در زندان اوین درگذشت.

منوچهر محمدی
منوچهر محمدی دانشجوی دوره شبانه دانشگاه تهران و دبیر کل اتحادیه دانشجویان ملی بود. بعد از ۱۸ تیر وی بازداشت شد و تحت فشار و شکنجه مجبوربه اعتراف تلویزیونی گشت. وی در دادگاه بدوی به اعدام محکوم شد که در نهایت در دیوان عالی به تحمل ۱۵ سال حبس تقلیل یافت. او بعد از تحمل ۷ سال حبس که بخشی از آن به مرخصی گذشت از کشور فرار کرد.

دهه هشتاد دوره متفاوتی از فعالیت های جنبش دانشجویی بود که با فراز و نشیب های بسیار همراه شد. در سالیان اولیه حکم فعالیت های دانشجویی زیاد بود اما به در پایان دهه جنبش دانشجویی وارد رکود شد. برخی از فعالان دانشجویی که در این دوره محکوم به حبس و زندان شدند عبارت هستند از :

مهدی امینی زاده
مهدی امینی زاده از دانشجویان دانشگاه شهید رجایی تهران بود که برای دو دوره عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان این دانشگاه و همچنین دو دوره عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در نیمه اول دهه هشتاد بود . وی چند بازداشت را تجربه کرد و قبل از اینکه حکم حبس دو ساله ای قطعی شود، از ایران خارج شد.

 

majid-tavakkoli1

 

مجید توکلی
مجید توکلی از دانشجویان دانشگاه پلی تکنیک و عضو انجمن اسلامی دانشجویان این دانشگاه بود.وی در نیمه دهه هشتاد برای چند بار بازداشت شد. او برای اولین بار در سال ۱۳۸۵ دستگیر و مدت ۱۵ ماه را در زندان بسر برد.
چند بار دیگر بازداشت شد و در نهایت با تحمل ۴ سال حبس از زندان آزاد شد.

مجید دری
مجید دری از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی بود.. او بخاطر مشارکت در جنبش سبز بعد از تحمل ۵ سال حبس از زندان آزاد شد.

سعید رضوی فقیه
سعید رضوی فقیه از دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس و عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی این دانشگاه در سالیان پایانی دهه هفتاد بود. او در نیمه اول دهه هشتاد برای دو دوره به عضویت شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت انتخاب شد. او اولین بار در سا ل۱۳۸۲ بازداشت شد. وی در حال حاضر در حال تحمل حبس چهار ساله است.

 

golroo_2

 

مهدیه گلرو
مهدیه گلرو دانشجوی دانشگاه علامه طباطبایی بود. وی یک دوره عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی بود. همچنین به عنوان کنشگر زنان و عضو شورای دفاع از حق تحصیل نیز فعالیت می کرد. بعد از جنبش سبز از سوی دادگاه به تحمل دو سال و چهار ماه حبس تعزیری محکوم گشت. گلرو بعد از تحمل دوران حبس ۳۰ ماهه از زندان آزاد شد.

مهدی عربشاهی
مهدی عربشاهی از دانشجویان دانشگاه زنجان و علامه طباطبایی بود که سابقه عضویت در شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه زنجان و دو دوره عضویت در شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در نیمه دوم دهه هشتاد را در کارنامه خود دارد. وی چندین بار بازداشت شد. بار اول در سال ۸۶ و بار آخر نیز بعد از اعتراضات انتخاباتی سال ۸۸ بود. وی در دادگاه دو سال و نیم حبس تعزیری محکوم گشت که در نهایت با نظر پزشکی قانونی اجرای این حکم متوقف گردید.

عبدالله مومنی
عبدالله مومنی از دانشجویان دانشگاه های تربیت معلم و علامه طباطبایی بود. وی سه دوره عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تربیت معلم و دو دوره عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در نیمه اول دهه هشتاد بود. عبدالله مومنی چندین باز بازداشت شد. نخستین بار در ۱۸ تیر سال ۱۳۸۶ بود. مومنی بعد از جنبش سبز بازداشت شد و بعد از تحمل چهار سال و نیم حبس از زندان آزاد گشت.

بهاره هدایت
بهاره هدایت دانشجوی دانشگاه امور اقتصادی بود. وی برای دو دوره عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی این دانشگاه بود. همچنین دو دوره به عضویت شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در نیمه دوم دهه هشتاد انتخاب گشت. وی علاوه بر جنبش دانشجویی در جنبش زنان نیز فعالیت داشت. بهاره هدایت سابقه چندین بار بازداشت امنیتی را دارد. وی در روز جهانی زن سال ۱۳۸۵ برای اولین بار دستگیر شد. وی در مجموع در بازداشت های دیگر چند ماه زندان انفرادی و عمومی را تجربه کرد. به خاطر مشارکت در جنبش سبز
به ۷ سال و نیم حبس تعزیری محکوم کرد که مورد تایید دادگاه تجدید نظر قرار گرفت. او هم اکنون در حال گذراندن کیفر در زندان است.

ضیاء نبوی
ضیاء نبوی از دانشجویان دانشگاه نوشیروانی بابل بود. وی سابقه چهار دوره عضویت در شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان این دانشگاه را در کارنامه خود دارد. او در مقطع فوق لیسانس به دلیل ستاره دار شدن از تحصیل در دانشگاه محروم گشت.. وی اولین بار در سال ۱۳۸۶ بازداشت را تجربه کرد. بعد از جنبش سبز مجددا دستگیر شد و در زندان کارون در حال تحمل حبس ده ساله اش است.

جمعبندی
بدینترتیب مشاهده می شود که در دهه هشتاد تعداد احکام صادر شده افزایش یافته است. اگر چه شدت احکام تفاوت زیادی ندارد. منتها در حوزه اعضاء دفتر تحکیم وحدت و انجمن های اسلامی دانشجویان در دهه هشتاد شمار سال های حبس افزایش چشمگیری در قیاس با گذشته پیدا کرده است. این وضعیت می تواند بخشی از دلایل رکود در دانشگاه را توضیح دهد.