آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۱۶ بهمن ۱۳۹۲

سمیه رشیدی

اجتماع


تماشای هرزه‌نگاری در خاورمیانه


 نوشته: ویلیام اسمیت

تحلیلگر سیاسی با تمرکز بر مسائل خاورمیانه و سوریه، و فارغ‌التحصیل رشته‌ی مطالعات خاورمیانه و عربی از دانشگاه کمبریج

 

80149781_Path

 

زمانی بود که پیدا کردن آثار هرزه‌نگاری (پورنوگرافی) در دنیای عرب به معنای گشتن بین نوارهای وی‌اچ‌اس در بساط دست‌فروشی در سایه‌روشن خیابانی تاریک، دزدکی پاییدن اطراف و تظاهر به تقاضای فیلم روز بود. امروزه کشورهای عربی همچون سایر کشورهای دنیا مدام در معرض ارتباطات اینترنتی و تلفن‌های هوشمند هستند و پیدا کردن این فراورده‌ها دیگر مشکل چندان خاصی نیست، اما برچسب منفی آن همچنان باقی است. گرچه گروه زیادی از مسائل و مشکلات سیاسی و اقتصادی در منطقه هرروز از سمت جامعه‌ی تشنه‌ی تغییر مورد پرسش قرار می‌گیرد، همچنان بحث عمومی درباره‌ی هرزه‌نگاری، سکس و میل جنسی تابویی ثابت است.
بدون شک، دنیای عرب وقتی به دنیای وسیع اینترنت در مورد مسائل و موضوعات جنسی می‌رسد، رابطه‌ی پیچیده و درهم‌آمیخته‌ای پیدا می‌کند. یافته‌های بررسی اخیر دانشگاه نورث وسترن در قطر نشان داد، از نمونه‌ی هزارتایی پاسخ‌دهندگان در هشت کشور عربی، اکثریت آن‌ها طرفدار کنترل بیشترِ اینترنت بودند. در همین حال، رسانه‌های محلی هم دائم به داستان‌های غیرواقعی می‌پرداختند. اغلب این داستان‌ها حول این موضوع بود که کارشناسان و متخصصان هشدار می‌دهند که دیدن واضح تصاویر جنسی به افزایش بیماری‌های روانی، جرایم خشونت‌آمیز، و گسترش انحراف جنسی (در آن زمان همجنس‌گرایی مد نظر بود) منجر خواهد شد.
با وجود شواهد و مدارک بسیاری مبنی بر این که سیاست‌های بازدارنده همیشه به شکست می‌انجامند، دولت‌ها با حمایت وسیع عمومی همچنان در جهت برنامه‌ریزی برای مسدود کردن وب‌سایت‌های هرزه‌نگار حرکت می‌کنند. در سال ۲۰۱۱، زمانی که عده‌ی زیادی فکر می‌کردند با پایان دوران بن علی سانسور هم به پایان خواهد رسید، دادگاهی در تونس حکم کرد که از این به بعد سایت‌های هرزه‌نگارانه ممنوع خواهد شد، به این دلیل که برخلاف ارزش‌های اسلامی جامعه‌ی عرب اند. درست چند ماه قبل از سرنگونی حکومت اسلامی محمد مرسی در مصر، در کشوری با این همه مشکلات، هیچ اولویتی بالاتر از اختصاص زمان بسیار برای تصویب لایحه‌ی ۳ میلیون و هفتصد هزار دلاری ضدهرزه‌نگاری وجود نداشت.
مردم به صورت عمومی مخالفت و بیزاری خود را نسبت به هرزه‌نگاری در اینترنت نشان می‌دهند، اما چون به خلوت می‌روند آن کار دیگر می‌کنند. به بیان ساده می‌توان گفت هرزه‌نگاری در کشورهای عربی محبوبیت دارد. بر طبق آمار گوگل، بالای ۱۰ درصد از جست‌وجوهای مربوط به کلمه‌ی سکس در جهان متعلق به ۲۲ کشور عربی است. در نهایت در این کشورها ۵۵ میلیون و چهارصد هزار نفر ماهیانه در گوگل کلمه‌ی سکس را به انگلیسی جست‌وجو می‌کنند (بدون در نظر گرفتن ۲۴ میلیون نفری که این کلمه را به عربی جست‌وجو می‌کنند). این آمار هم‌اندازه با آمار هند و آمریکا است، دو کشوری که اغلب پیشروان هرزه‌نگاری در دنیا محسوب می‌شوند. این آمار زمانی تکان‌دهنده‌تر می‌شود که می‌فهمیم در بعضی از این کشورها دسترسی بسیار محدودی به اینترنت وجود دارد. بالاترین دسترسی در ایالات متحد عربی ۸۵ درصد و پایین‌ترین در سومالی ۱.۴ درصد است. همچنین به ازای هر ۱۰۰ کاربر اینترنتی، کلمه‌ی سکس ۵۲ بار در هر ماه جست‌وجو می‌شود که این میزان در ایالات متحد آمریکا ۲۱، در هند ۳۶، در فرانسه ۴۵ و در پاکستان ۴۷ است.

95378882_Path

 

به طور قطع، این آمارها زمانی چشم‌گیر می‌شوند که آن‌ها را با جست‌وجوهای مردم در موضوعات دیگر مقایسه کنیم. داده‌های آماری به دست آمده از الکسا (یکی از بزرگ‌ترین منبع داده‌های وب‌سایت‌های اینترنتی) نشان می‌دهند که هفت وب‌سایت از ۱۰۰ وب‌سایت پربیننده در آمریکا وب‌سایت‌هایی با مضامین و موضوعات مرتبط به هرزه‌نگاری هستند. این رکورد در شش کشور عربی الجزایر، عراق، لبنان، لیبی، تونس و یمن شکسته می‌شود. در همین حال، یکی از ابزارهای گوگل (Google trend) – نمایش حجم جست‌وجو برای یک کلمه‌ی خاص نسبت به همه‌ی جست‌وجو‌ها در موتور جست‌وجوی گوگل – نشان می‌دهد که جست‌وجوی کلمه‌ی سکس در این منطقه بیشتر از سایر نقاط جهان است (به جز شبه‌قاره‌ی هند).

آمارهای اینترنتی در مورد تنوع کلمات مربوط به هرزه‌نگاری در بین کشورهای عربی شامل اطلاعات جالبی می‌شود. در حالی که انتظار می‌رود مصر، پرجمعیت‌ترین کشور عربی، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده‌ی هرزه‌نگاری اینترنتی باشد، عراق و لیبی با ۴۴ درصد بالاترین شاخص جست‌وجوی کلمات نامناسب به ازای هر نفر کاربر را دارند. به عنوان مثال، در عراق برای هر ۱۰۰ کاربر در ماه، به طور میانگین ۸۴ دفعه جست‌وجو برای کلمات متفاوت مربوط به فیلم‌ها و عکس‌های سکسی انجام می‌شود. این شاخص برای لیبی در حدود ۵۴، و در سوی دیگر این طیف این شاخص برای مراکش ۵ و برای موریتانی و عمان ۷ است.
نگاهی به آمار تفکیکی هرزه‌نگاری در اینترنت اطلاعات جالب‌تری را نمایان می‌کند. جست‌وجو برای کلماتی چون پستان و لزبینیسم، با در نظر گرفتن معادل‌های عربی آن‌ها، به ترتیب در حدود ۸۹۵ هزار و ۷۱۸ هزار در ماه بوده (در آمار ذکرشده، عراق همچنان بالاترین تعداد جست‌وجو به ازای هر کاربر اینترنتی را دارد) و جست‌وجو برای عباراتی مثل سکس با حیوانات یا با اعضای خانواده به ترتیب ۱٫۰۳ و ۱٫۱۸ میلیون بار است.

téléchargement
محافظه‌کاران مذهبی در جهان عرب، رواج هرزه‌نگاری را نشانه‌ی‌ نفوذ ارزش‌های غربی می‌دانند و همواره بر بازگشت به اصول ظاهراً بکر اخلاقی گذشته تأکید می‌کنند. به عنوان مثال، «کارشناس» اینترنت معروفی در عربستان، دکتر مشعل بن عبدالله القاضی، مرتب هشدار می‌دهد که سایت‌های هرزه‌نگاری بخشی از طرح توطئه‌‌ای غربی اند. او در جایی با زبانی تلخ و گزنده می‌نویسد: «مردم غرب با ارزش‌های توخالی خود اصول اخلاقی فاسد و بیماری‌های خطرناک و کشنده می‌آورند. محتوای کارهای آن‌ها نشان از بی‌اخلاق بودن‌شان دارد و انگار زیستن با این گناه و فساد به تنهایی برای آن‌ها خشنودکننده نیست که تمام تلاش خود را برای گسترش این رنج و بیماری به سرزمین‌های اسلامی به کار می‌بندند.»
شیرین الفکی، نویسنده‌ی سکس و دژ، در گفت‌وگو با خبرگزاری «رصیف ۲۲» اشاره می‌کند که هیچ‌چیزی شوک‌آورتر از فاش کردن این نکته نیست که عرب‌ها هرزه‌نگاری تماشا می‌کنند. او همچنین یادآور می‌شود که قبل از قرن بیستم و ظهور دولت مدرن، ما می‌توانیم ردپای طولانی سنت اروتیسم را در ادبیات و موسیقی عرب ببینیم. بعضی از کتاب‌های قدیمی، از جمله باغ عطرانگیز و دانش‌نامه‌ی لذت که نوشتن آن‌ها احتمالاً هدف دیگری داشته است، در اصل برای لذت جنسی خوانده می‌شدند. الفکی معتقد است: «آن‌ها به قصد برانگیختن جنسی نوشته شده و هرزه‌نگاری اند. گفتن این که مفاهیم هرزه‌نگاری از سمت غرب وارد جامعه عرب شده، کاملاً نادرست است.»

téléchargement (1)
با این حال، واکنش دولت‌ها در منطقه به طور معمول نسبت به هرزه‌نگاری اینترنتی شتاب‌زده و برخاسته از وحشت زیاد است. به عنوان مثال، زمانی تحقیقی در عربستان سعودی نشان داد که استفاده از خدمات جایگزین برای دسترسی به وب‌سایت‌هایی با مضامین جنسی گسترش پیدا کرده، دولت فراخوانی برای ساخت مراکزی برای درمان معتادان هرزه‌نگاری داد تا با این پدیده‌ی خطرناک مقابله کند. اما در واقعیت باید بگوییم که اگر مشکلی وجود داشته باشد بی‌شک هرزه‌نگاری از نشانه‌های آن مشکل است، نه خود آن. در نهایت، باید در نظر بگیریم که تمایلات جنسی پدیده‌ا‌ی جهانی است. هنگامی که شیوه‌های مرسوم برای تحقق خواسته‌های جنسی از طریق قوانین سخت‌گیرانه در مورد رابطه‌ی جنسی خارج از چهارچوب ازدواج با طیف وسیعی از موانع مسدود می‌شود، تعجبی نخواهد داشت اگر مردم از کامپیوتر شخصی خود برای کمک استفاده کنند.
جای شگفتی نیست که دولت‌ها در سراسر منطقه مشتاق سرکوب هرزه‌نگاری در اینترنت هستند، اما ادعای آن‌ها که این کار در راستای اعتقادات مذهبی است جای پرسش دارد. در عین حال، تلاش دولت برای مسدود کردن وب‌سایت‌هایی با مضامین جنسی را می‌توان به عنوان بخشی از مبارزه‌ی گسترده‌ی دولت در راستای سانسور بیشتر دید. الفکی استدلال می‌کند: «طی سال‌ها، یکی از راه‌های مؤثر کنترل شهروندان، کنترل رابطه‌ی جنسی بوده است.» درست است که بحث‌های اسلامی در مورد نیاز به ممنوعیت هرزه‌نگاری ممکن است با نگاه برخی از دولت‌های لیبرال مطابقت کند، اما مبنای این دو کاملاً متفاوت است. به عنوان مثال، دولت ایسلند هم تلاش آشکاری در محدودسازی دسترسی به محتوای بعضی وب‌سایت‌ها دارد، اما این محدودسازی در واقع از تمایل دولت به جلوگیری از بهره‌برداری جنسی از زنان در بازار سکس و مبارزه با کلیشه‌های جنسیتی مایه می‌گیرد. این قابل مقایسه با انگیزه‌های دولت سابق مصر، به ریاست محمد مرسی، در محدود کردن هرزه‌نگاری نیست.

21919123_Path
هرزه‌نگاری از میان نمی‌رود. تلاش دولت برای سانسور سایت‌های هرزه‌نگاری شبیه بازی‌های بدون پایان کامپیوتری است. هربار که سایتی مسدود می‌شود، یکی دیگر بالا می‌آید. درست شبیه کودکی پولدار در هنگام بازی آن‌لاین، دولت‌ها تنها زمان و منابع را هدر می‌دهند. در غیاب بحث‌های جدی عمومی درباره‌ی این موضوع و تا زمانی که رسانه‌های منطقه همچنان به دروغ آشکار خود ادامه دهند (مبنی بر این که تماشای هرزه‌نگاری شما را به یک جنایت‌کار تبدیل می‌کند یا با تماشای هرزه‌نگاری همجنس‌گرا خواهید شد)، مشکل همچنان وجود خواهد داشت. این باعث می‌شود تصور عمومی در مورد هرزه‌نگاری و سکس به طور کلی همچنان دور از واقعیت باقی بماند.