آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۸ دی ۱۳۹۲

لیلا موری

سیاست


۲۰۱۳ از قاب پنجره‌ی فمینیست‌ها


اگرچه فمینیسم برای بسیاری از افراد مفهوم خوشایندی نیست، واقعیت آن است که فمینیست‌ ها کسانی هستند که هرروز در سراسر جهان در شرایط مختلف و گاهی بسیار سخت در حال تلاش برای بهبود وضعیت زنان‌ هستند و معمولاً در ابتدای صف مبارزات برابری‌خواهانه قرار دارند. فارغ از آن که آن‌ها را دوست داشته باشیم و یا نداشته باشیم، نمی‌توانیم به سادگی از کنار اقدامات آن‌ها بگذریم و آن‌ها را نادیده بگیریم. آنچه که در زیر می‌آید بخشی از تلاش این زنان در گوشه و کنار دنیا است.

ملاله یوسف‌زی و فمینیست

ملاله یوسف‌زی فعال حق تحصیل پاکستانی

معروف‌ترین نوجوان جهان

شاید همان‌طور که «دویچه‌وله»، صدای آلمان، در در ژانویه‌ی ۲۰۱۳ اعلام کرد، ملاله یوسفزای را بتوان معروف‌ترین نوجوان جهان نامید. ملاله‌ی ۱۶ ساله، که توسط نیروهای طالبان در اکتبر ۲۰۱۲ مورد سوءقصد قرار گرفت، به یکی از چهره‌های بین‌المللی حقوق زنان در سال ۲۰۱۳ تبدیل شد. او قبل از حادثه‌ی تیر‌اندازی در وبلاگش به زبان اردو از حق تحصیل زنان می‌نوشت، و با این که بارها تهدید شده بود از درس خواندن دست نکشید. در سال ۲۰۱۳ البته ملاله دیگر تریبونی فراتر از وبلاگش در دست دارد: او می‌تواند در مجمع سازمان ملل و در سطح جهانی به دفاع از حق تحصیل دختران سرزمینش و دیگر زنان بپردازد.

 

FEMEN-Tunesia

اعتراض با بدن

یک گروه فمنیستی اوکراینی نیز در سال ۲۰۱۳ توانستند توجه رسانه‌ها را در سطح بین‌المللی به خود جلب کنند. در مارس ۲۰۱۳ نام گروه «فمن» بر سر زبان‌ها افتاد، وقتی این زنان اوکراینی اعتراضات خود علیه خشونت علیه زنان، روسپی‌گری، و قاچاق زنان را با بالاتنه‌های عریان بیان کردند. فمن این اعتراضات را حتا به جلسات مسئولان بلندپایه‌ی کشورهای اروپایی توسعه داد و اعضایش در برابر مقامات سیاسی، در حالی که شعارهای فمنیستی بر روی بدنهایشان نوشته بودند، ظاهر شدند. نام فمن البته در خاورمیانه همراه شد با حمایت آن‌ها از امینه، یک نوجوان تونسی که به تبعیت از این گروه به قوانین تبعیض آمیز در کشورهای مسلمان با نوشتن شعارهایی بر روی بدنش اعتراض کرد. البته حمایت فمن از امینه اعتراض بسیاری از زنان مسلمان را در سراسر جهان به همراه داشت.

 

baldwin-1024x1024

نخستین سناتور همجنس‌گرای آمریکایی

در آمریکا نیز، زنان آمریکایی توانستند در سطح سیاسی دستاوردهایی داشته باشند. از ژانویه‌ی ۲۰۱۳ زنان سیاست‌مدار مطرحی که در نتیجه‌ی انتخابات اکتبر سال ۲۰۱۲ به قدرت رسیده بودند وارد مجلس سنا و نمایندگان آمریکا شدند. در این میان، برای اولین بار یک زن همجنس‌گرای آمریکایی به نمایندگی از ایالت ویسکانسین بر روی صندلی‌های سنا نشست و، در نتیجه‌ی این انتخابات، یکی دیگر از بالاترین سمت‌های سیاسی ایالت نیوهمپشایر به زنان سپرده شد. موفقیت زنان بسیاری در این دوره از انتخابات آمریکا، تعداد زنان را در سنای آمریکا در سال ۲۰۱۳ به ۲۰ نفر رساند، یعنی بیشترین تعداد در طول تاریخ ۱۳۳ ساله‌ی این نهاد دولتی.

 

هند 2

مجازات‌های شدیدتر برای متجاوزان در هند

در آن‌سوی کره‌ی زمین نیز، زنان توانستند دستاوردهای حقوقی‌شان را توسعه دهند. در مارس ۲۰۱۳، فعالان زن هندی موفق شدند پارلمان و دادگاه عالی این کشور را مجبور کنند که قوانین سفت و سخت‌تری در خصوص تجاوز جنسی در هند وضع کند. تجاوز گروهی به یک دختر دانشجوی هندی در دهلی‌نو در واپسین روزهاى سال گذشته، که منجر به مرگ وی شد، واکنش شدید فعالان زن هندی و جامعه‌ی جهانی را به همراه داشت. در نتیجه‌ی این اعتراضات، قانون جدید دولت مجازات‌های سختی برای تجاوز، مزاحمت‌های خیابانی، و اسیدپاشی در نظر گرفت. این قانون همچنین سن رابطه‌ی جنسی با رضایت دو طرف را به ۱۸ سال افزایش داد.

ap070806019926_custom-7534e0d50eb9637ef537743a6b32c0cd399982c0-s6-c30

پنجاه سالگی «رازهای زنانه»

بسیاری از دستاوردهای زنان شاید بدون کمک نوشته‌های تأثیرگذار فعالان فمینیستی امکان‌پذیر نبود. در فوریه‌ی ۲۰۱۳، برخی از فمینیست‌ها پنجاه سالگی انتشار یکی از این‌گونه آثار را جشن گرفتند: کتاب رازهای زنانه، نوشته‌ی بتی فریدان، که برای اولین بار در سال ۱۹۶۲ منتشر شده بود. فریدان در این کتاب از استیصال زنان تحصیل‌کرده‌ی‌ خانه‌دار می‌گفت، زنانی که به گفته‌ی او «مستأصل بودند، و فکر می‌کردند هیچ استقلال و شخصیت مستقلی ندارند.» این کتاب فریدان در اصل شوکی بود به جامعه‌ای که زنان خانه‌دار را شاد و خوشبخت نشان می‌داد و آن‌ها را همچون کسانی به تصویر می‌کشید که دغدغه‌ای جز خدمت به خانه و همسر و فرزندان‌شان ندارند. کتاب فریدان مورد این انتقاد قرار گرفت که فقط به زنان طبقه‌ی متوسط به بالای سفیدپوست آمریکا می‌پردازد، ولی موفق شد موج دوم فمینیسم در غرب را بنیان‌گذاری کند.

14221_hooks-bell

مشکلات زنان فمینیست‌ آفریقایی – آمریکایی


البته این بدان معنی نیست که زنان سیاه‌پوست آمریکایی درباره‌ی فمینیسم در آمریکا نظر مشابهی دارند. در تابستان ۲۰۱۳، یک فعال زن سیاه‌پوست آمریکایی کارزاری در شبکه‌های اجتماعی راه انداخت تا به آن‌چه او انحصارگرایی زنان فمینیست‌ سفیدپوست می‌نامید اعتراض کند. به دنبال فراخوانی به دعوت میکی کندل، زنان آفریقایی – آمریکایی از تجربه‌هایشان از تبعیض گفتند و این که چگونه از جریان اصلی فمینیسم و جنبش حقوق زنان کنار گذاشته شده‌اند. این زنان از مشکلات خاص زنان فمینیست آفریقایی – آمریکایی صحبت به میان آوردند، از نابرابری‌ها در اشتغال گرفته تا بیمه‌ی درمانی. این البته اولین بار نبود که زنان سیاه‌پوست به این خاطر از فعالان زن سفید‌پوست انتقاد می‌کردند. در میان معروف‌ترین فمینیست‌ های سیاه‌پوست که از دهه‌ی ۸۰ میلادی در این مورد به اعتراض پرداختند، می‌توان از بل هوکز نام برد که از وی به عنوان یکی از تأثیرگذارترین فعالان فمینیسم موج سوم یاد می‌شود.

Egyptian-activist-chants-slogans

مبارزه با آزار جنسی در مصر

زنان مصری نیز به گونه‌‌ی دیگری در راه حقوق‌شان مبارزه می‌کنند. نام آن‌ها در چند سال اخیر به دلیل حضورشان در اعتراضات علیه دولت و حکومت مصر بر سر زبان‌ها افتاد، زنانی که در میدان تحریر در کنار دیگر هموطنان‌شان خواستار تغییر بودند ولی در عین حال به خاطر زن بودن از آزار و اذیت جنسی مردان هموطن در امان نبودند. آزار و اذیت زنان مصر وقتی به گوش جهانیان رسید که یک خبرنگار زن آمریکایی حاضر در میدان تحریر از اتفاق هولناکی که برایش افتاده بود سخن گفت. این خبر باعث شد که زنان مصری نیز اعتراضات خود را در این خصوص علنی‌تر کنند. در سال ۲۰۱۳، در مصر بسیاری از فعالان زن به کارزاری پیوستند که هدفش مبارزه با آزار و اذیت جنسی زنان در کوچه و خیابان بود، امری که آن‌قدر روزمره شده که بسیاری آن را عادی می‌پندارند. در یکی از این اقدامات، گروهی از زنان مصری شبکه‌ای را به راه انداختند که از طریق آن به زنانی که قربانی خشونت و آزار جنسی در خیابان می‌شوند کمک کنند. همچنین وبسایتی به نام «نقشه‌ی آزار» طراحی کرده‌اند تا به وسیله‌ی آن بتوانند آمار و ارقام آزار جنسی در محله‌ها و مناطق مختلف شهر قاهره را جمع‌آوری و اطلاع‌رسانی کنند. این وبسایت به همراه کارزار «مبارزه با آزار جنسی» امیدوار است بتواند آزارهای جنسی علیه زنان را کاهش دهد.

un-vaw-20131125-unphoto-640

قطعنامه‌ای برای حمایت از فعالان حقوق زنان

مبارزه با خشونت علیه زنان، از سوی دیگر، موضوع جلسات متعددی در سازمان ملل بود. بعد از ماه‌ها مذاکرات، در اوایل دسامبر ۲۰۱۳ فعالان حقوق زنان توانستند، با حمایت کشور نروژ، قطعنامه‌ای را در مجمع سازمان ملل به تصویب برسانند که بر اساس آن کشورها خشونت علیه فعالان زنان را محکوم کنند. این قطعنامه از کشورها می‌خواهد که قوانینی را اتخاذ کنند که به موجب آن فعالان زن بتوانند آزادانه به سازمان‌های بین‌المللی مانند سازمان ملل دسترسی داشته باشند. البته کشورهایی مثل ایران، چین، واتیکان و برخی دیگر از کشورهای محافظه‌کار مسلمان با عبارت «همه‌ی اَشکال خشونت» موافقت نکردند و در آخر، به اصرار کشورهای مذکور، دولت نروژ موافقت کرد این جمله را که: «[این قطع‌نامه]‌ قویاً همه‌ی اَشکال خشونت علیه زنان و فعالان زن را محکوم می‌کند و [کشورها نمی‌توانند]‌ با استناد به هرگونه رسم، سنت، و یا مذهب از زیر انجام این مسئولیت شانه خالی کنند» از این سند حذف کند.

Screen Shot 2013-11-12 at 12.55.30 PM_0

سرانه‌ی خشونت علیه زنان در کشورهای اسلامی

شاید به دلیل همین سیاست‌های محافظه‌کارانه در برخی از کشورهای اسلامی‌ است که، در نظرسنجی مؤسسه‌ی رویترز وضع زنان این کشورها نامطلوب گزارش شد. بر اساس این نظرسنجی، که در نوامبر ۲۰۱۳ درباره‌ی وضعیت زنان در کشورهای عربی منتشر شد، کشور مصر بدترین کشور عربی در خصوص حقوق زنان نامیده شد. این نظرسنجی البته با اعتراض فعالان زن روبه‌رو شد. فعالان زن مصری گفتند درست است که آزار و اذیت خیابانی وجود دارد و ناقص‌سازی جنسی فراگیر است، ولی این منصفانه نیست که وضع زنان در مصر را بدتر از زنان عربستانی بدانیم، جایی که زنان نمی‌توانند بدون اجازه‌ی همسران‌شان از خانه خارج شوند و یا رانندگی کنند. فعالان زن تونسی نیز روش تحقیق این نظرسنجی را نادرست خواندند و به قوانین پیشرو این کشور در خصوص حقوق زنان، که به باور آن‌ها از بسیاری از کشورهای مسلمان مترقی‌تر است، اشاره کرده‌اند.

 

A pro-choice demonstrator stands outside the Irish parliament

 

تصویب قانون سقط جنین در ایرلند

البته همه‌ی نابرابری‌های قانونی و اجتماعی محدود به زنان خاورمیانه نمی‌شود و در قلب اروپا هم می‌توان کشورهایی یافت که اعتقادات مذهبی را پایه‌ای برای نقض برخی از حقوق زنان می‌کنند. به عنوان مثال می‌توان به ایرلند اشاره کرد که تازه در ژوئن ۲۰۱۳ برای اولین بار قانون سقط جنین محدود خود را تصویب کرد. سقط جنین بنا به قانون اساسی ایرلند، کشوری با اکثریت کاتولیک، ممنوع است ولی قانون حمایتی دوران بارداری به پزشکان اجازه می‌داد که در شرایط خاص به سقط جنین مبادرت کنند، و بسیاری از پزشکان به دلایل مذهبی حاضر به انجام آن نبودند. ولی یک تراژدی باعث شد که دولت در این سیاست تجدید نظر کند. این اقدام دولت ایرلند زیر فشار جهانی صورت گرفت که پس از مرگ ساویتا هالاپاناوار هندی – ایرلندی ایجاد شد، وقتی مسئولین بیمارستانی در دوبلین به دلایل منع قانونی و مذهبی از سقط جنین وی خودداری کردند و در نتیجه وی یک هفته بعد بر اثر ابتلا به مسمومیت خونی ناشی از بارداری درگذشت. فعالان زن ایرلندی که سال‌ها برای به دست آوردن این حق مبارزه می‌کردند این اقدام دولت را مثبت ارزیابی می‌کنند ولی می‌گویند کافی نیست.