آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۹ آذر ۱۳۹۲

سارا علوی

اجتماع


دنبال عکس‌ها و فیلم‌های هنری نیستیم، نگاه عکاس به موضوع مهم است


ساسان توکلی، عضو هیات داوران مسابقه عکس تابلو

sasan

۱۰ سالگی، سال وصل ساسان توکلی فارسانی به پدیده‌ای به نام «دوربین» بود، اتصالی که با وجود فراز و فرودهای بسیار زندگی هنوز گسسته نشده است. او حرفه‌های گوناگونی را تجربه کرده، از چاپ سیلک تا آموزش کامپیو‌تر اما از همه آن‌ها به عنوان پلی برای رسیدن به عکس و فیلم و دوربین بهره گرفته است.
آقای توکلی، یکی از اعضای هیئت داوران مسابقه عکس و ویدیو با موبایل است که از سوی مجله تابلو برگزار می‌شود. او همراه با دیگر اعضای این هیئت ۵ نفره قرار است از میان عکس‌ها و ویدیوهایی که شهروندان ایرانی از «زندگی دوگانه زنان» و «روزمرگی‌های زنانه» به دبیرخانه مسابقه ارسال می‌کنند، بهترین‌هایشان را انتخاب کند.
او نگران تعداد کمتر ویدیو‌ها در قیاس با عکس‌های متعددی است که به دست داوران رسیده است. مصاحبه را از همین نگرانی شروع کردیم: بچه‌ها کمتر سراغ ویدیو رفته‌اند در حالی که ویدیو به خاطر ویژگی‌هایی که دارد، مهم‌تر است. می‌توان جزییات بیشتر و دقیق‌تری را در یک ویدیوی ۱۵ ثانیه‌ای به نمایش گذاشت که گاهی انعکاس آن‌ها در یک فریم عکس چندان ساده یا حتی ممکن نیست.
– شاید به این دلیل است که مردم فکر می‌کنند باید فیلم بسازند و این کار نسبت به ثبت یک عکس دردسرهایی دارد
نیازی نیست حتما یک فیلم باشد و داستان داشته باشد و موسیقی روی آن گذاشته باشند، گاهی یک تک پلان کلی حرف برای گفتن دارد. مثل فیلم‌های اینستاگرام که تنها اجازه داریم ۱۵ ثانیه فیلم ضبط کنیم.
– حالا چرا شرط موبایل را برای این مسابقه در نظر گرفتید؟
موبایل امروز دست همه هست، مردم به خصوص جوان‌ها در خیابان‌ها که راه می‌روند یا در زندگی روزمره با صحنه‌هایی روبه‌رو می‌شوند و می‌توانند از آن صحنه‌ها عکس‌هایی بگیرند که با دوربین معمولی نمی‌توانند چون بلافاصله می‌توانند از دوربین موبایلشان استفاده کنند. موبایل دم دست‌تر و نزدیک‌تر و مردمی‌تر از دوربین است. از وقتی بحث این مسابقه مطرح شد، دنبال عکس‌هایی بودیم که روزمرگی‌های زنانه را نشان دهد. این‌ زن‌ها در جامعه چه‌طور زندگی و رفتار می‌کنند و فکر کردیم با توجه به ویژگی‌هایی که درباره دوربین موبایل گفتم، این ابزار بهترین وسیله ممکن برای ثبت زندگی زنان ایران است.
– یعنی بیشتر بخش روایی آثار اهمیت دارد تا ویژگی‌های تکنیکی عکس‌ها یا فیلم‌ها.
دقیقا. آن موضوعی که ضبط می‌شود و نوع نگاه بیننده به موضوعی که می‌خواد ثبت کند، مهم است. مثلا اینکه نور‌پردازی حرفه‌ای و تخصصی است یا نه، اهمیتی ندارد. دنبال عکس‌ها و فیلم‌های ساختاری با چیدمان‌های هنری نیستیم.
– کمی تقلب برسانیم به مخاطبان. چه عکس‌هایی شانس بیشتری برای برنده شدن دارند؟
عکس‌هایی موفق‌تر است که موضوع داشته باشند، عکس‌هایی که بیننده با تماشای آن‌ها بخشی از زندگی و داستان سوژه عکس را دریابد، مثلا اینکه یک زن ایرانی چه‌طور کار می‌کند؟ چه مشکلاتی دارد؟ به عبارت دیگر، عکس‌هایی که انعکاس‌دهنده یک اتفاق یا یک مفهوم یا انعکاس توامان این دو هستند، شانس بیشتری دارند.
– این عکس‌ها حتما باید درباره روزمرگی‌های زنان ایرانی باشد، یا می‌توان از روایت‌های زندگی زنان سراسر دنیا عکس فرستاد؟
اولویت با عکس‌ها و فیلم‌هایی است که روزمرگی‌های زنان ایران را به تصویر می‌کشد. بالاخره مخاطبان تابلو، ایرانی هستند.
– اما بسیاری از مخاطبان ایرانی تابلو خارج از ایران زندگی می‌کنند، در اروپا یا آمریکا. این مخاطبان نمی‌توانند عکس‌هایی از روزمرگی‌های زنان جامعه‌شان بفرستند؟
ما در مقررات مسابقه چنین ممنوعیت‌هایی نگذاشتیم اما به عقیده من عکس‌ها و فیلم‌هایی اولویت دارند که زندگی زنان ایرانی را تصویر کرده‌اند. اما خب اگر عکس یا فیلمی دریافت کنیم که خیلی خوب و قابل توجه باشد اما درباره زن ایرانی هم نباشد، قطعا از کنار آن نمی‌گذریم.
– دست‌کاری و تغییر عکس‌ها تا چه حد قابل قبول است؟ می‌شود عکس‌ها را با استفاده از اپلیکیشن‌هایی که مختص تلفن‌های لمسی و هوشمند است، ویرایش کرد؟
تا زمانی که ماهیت عکس تغییر نکند، قابل قبول است. اینکه مثلا با فیلترهای اینستاگرام رنگ‌ها را تغییر بدهند یا عکس را تیره و روشن کنند یا برای آن قاب بگذارند، مسئله‌ای ندارد. اما اینکه مثلا با استفاده از برنامه‌های کامپیوتری بخشی از عکس را پاک کنند یا چیزی را به عکس اضافه کنند، قطعا به بخش مسابقه وارد نمی‌شود.
– در واقع با لحاظ کردن شرط عکاسی با موبایل، شانس عکاسان حرفه‌ای را کم کردید.
نمی‌خواستیم مسابقه فقط مختص عکاسان حرفه‌ای باشد، می‌خواستیم نگاه زنان و مردان جامعه را به روزمرگی‌های زنانه جمع‌آوری کنیم. اگر می‌خواستیم با دوربین‌های حرفه‌ای عکس بگیرند، عکس‌های عکاسان حرفه‌ای به دلیل امکانات فنی و تجربه‌ای که دارند، بالا‌تر از عکس‌های مردم عادی قرار می‌گرفت. اما در این حالت، همه از ابزاری تقریبا مشابه با امکاناتی شبیه به هم استفاده می‌کنند و این محتوا است که اهمیت می‌یابد. از طرف دیگر، موبایل‌ها و شبکه‌های انتشار عکس‌های موبایل انقلابی در تعریف سنتی از عکس و عکاسی پدید آورده‌اند که نمی‌شود به سادگی از کنار آن گذشت یا به امکانات و قابلیت‌های آن بی‌توجه بود.
– انقلاب در عکاسی یا در جذب مخاطب و نمایش عکس؟
به نظرم هر دو. از وقتی دوربین‌های دیجیتال به بازار آمد، این تحول راه افتاد. تعداد دوربین‌ها در دست مردم زیاد شد به عبارتی تعداد عکاس‌ها زیاد شد و این آغاز یک تحول بزرگ بود. اینکه من یک عکس از یک اتفاق در اینستاگرام می‌گذارم و یک نفر در سوی دیگر دنیا عکس من را می‌بیند و از وقوع آن رویداد با خبر می‌شود، باز هم یک انقلاب است به نظرم که به هیچ عنوان با دوربین‌های عکاسی چنین مخاطبی نمی‌توان به دست آورد. هرچند بخش عمده‌ای از عکس‌های اینستاگرام عکس از دست و پای عکاس یا خوراکی‌ها و غذاهایی است که می‌خورند، اما همین حرکت‌ها آرام آرام باعث می‌شود افراد دنبال بهترین کادر بگردند و این به نظر من یک انقلاب تصویری است.

فراخوان مسابقه عکس و ویدیو با موبایل زنان در قاب
مسابقهedited