آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۶ آذر ۱۳۹۲

زهره امیدوار

اجتماع


جشنوارۀ رنگها در لباسهای جوانان ایرانی


جشنواره رنگها
عکس: اسکات پترسون، روزنامه کریستین ساینز مانیتور 

از قدیم گفتن “خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو”. اساس این ضرب‌المثل فارسی، امروزه به این معنیِ که از هر آنچه مد می‌شه ، رو بورس می‌یاد و آدم توکوچه و خیابون می‌بینه، تا یه حدی می‌شه طفره رفت اما یه وقتی دیگه مجبور می‌شی تاحدودی شبیهِ دیگران بشی. یه وقتی هم به خودت می‌آی و می‌بینی تو هم مثل بقیه ، شلوار بَگی و یه تی شرت چسب و کوتاه پوشیدی.
البته خیلی وقتها هم آدم اون چیزی رو که مد می‌شه، متناسب با موقعیت خودش تغییراتی می‌ده و به اصطلاح بومی سازیش می‌کنه.
نوجوونی و اوایل جوانی اوج سنیِ که آدم به شدت دلش می‌خواد رو مد باشه. تو مدرسه، دانشگاه و خیابون هم که می‌ری می‌بینی رقابت شدیدی بین جوونتر‌ها برای به قول خودشون به روز‌تر شدن به وجود اومده. فیسبوک و سایر رسانه‌های اجتماعی هم که خوراک این کارند. اصلاً خیلیها فقط عضو فیسبوک هستن تا جدید‌ترین و به روز‌ترین لباسهاشونو بپوشن و عکس بگیرن بزارن تو این شبکه‌ها و تیپشونو به رخ دیگران بکشن تا ببینن چند تا لایک می‌خوره. خلاصه اوضاعیه.
امیر پسر ۲۱ ساله و دانشجوی رشتۀ معماری ، معمولا آخر هفته‌ها رو با دوستاش برای قدم زدن و به قول خودشون گشتن، به خیابونای بالای شهر مثل جردن می‌ره. او که معمولاً یه شلوار سبز با تی‌شرت و کفش قرمز و کمربند سبزرنگ می پوشه، مو‌هاش رو هم تقریبا مثل بیشتر پسرایی که برای گشتن تو خیابونا اومدن ، با کلی چسب و واکسِ مو و با کمک اتوی مو حالت داده و در حالی که موی دوطرفِ سرش کوتاه تره، وسط موهاش بلند و رو به بالاست.
امیر دلیل استفاده از لباسهای رنگ و وارنگ رو، مد بودن می‌دونه. به گفتۀ او در گذشته ، هر سال فقط یه رنگ مد می‌شد و تو خیابونا که راه می‌رفتی تقریبا همه یه رنگ، در طیفهای مختلف می‌پوشیدن؛ اما امسال تنوع رنگ خیلی زیاده و اگرچه سال با رنگ سبز شروع شد اما با داغ شدن تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری در ایران، طرفدارایِ هر نامزد از یه رنگ خاص استفاده می‌کردن. و از اونجایی که طرفدارای روحانی، رنگ بنفش تیره رو انتخاب کرده بودن، این رنگ به رنگهای مد امسال اضافه شد.
البته با شروع فصل تابستون، لباسهای رنگ و وارنگ، بیشتر، وارد بازار شد. تقریبا دیگه نمی‌شه گفت چه رنگی مده. نارنجی، قرمز، آبی تیره، سبز، بنفش و زرد، رنگهایی‌ان که بیشتر استفاده می‌شن..
از وقتی که جامعه سنتی ایران به کمک رسانه‌های نوظهوری مثه ماهواره و اینترنت وارد گستره جهانی شدن ، مدگرایی در کشور رواج پیدا کرد. فشن شو‌ها و تقلید از طرز لباس پوشیدن و آرایش موی خوانندگان و بازیگران، زمینۀ تقلید جوانان برای لباس پوشیدن را ایجاد کرد. شدت این گرایش به مد و به روز بودن تا حدیه که گاهی اوقات خیلی از جوامع اروپایی و آمریکایی هم به گردِ ما نمی‌رسن.
مدگرایی چیه؟
مد، شیوع سریع کالا و یا رفتار در جامعه ست و به دلیل رابطۀ مستقیم با حس تنوع طلبی، بین جوونها و نوجوونها طرفدارای بیشتری داره. هر چند که گاهی این پدیده در بین سایر افراد جامعه هم به چشم می‌خوره.
نگاهی تاریخی به جوامع نشون می‌ده مد همیشه در تاریخ بشر بوده و منحصر به دورۀ معاصر نیست. در ایران هم همزمان با سلطنت فتحعلى شاه و ناصرالدین شاه بود که پاى ایرانیا به فرنگ باز و توجه به سبک و نو لباسهای غربی باب شد.
اما با روی کار اومدن رضا شاه، فصل متفاوتى در مدگرایى ایرانیها باز شد. از اون زمانی که رضا شاه، نحوه و شکل لباس پوشیدن مردم ایران رو تغییر داد، تابه حال، مُدهاى مختلفی تو کشور رایج شده.
نحوه ورود مد به ایران به سال ۱۳۲۱ برمی گرده؛ یعنی زمانی که زینت جهانشاه همراه با همسرش از سوئیس به ایران برگشت. او یه سال بعد خیاط‌خونه‌ای رو در خیابون امیریه راه اندازی کرد و لباسای مدل غربی را به خانمهای اشرافی عرضه ‌کرد.
کم کم هر چه که رفت و آمد ایرانیا به کشورای غربی بیشتر شد، گرایش اونا به لباسها و برندهای اروپایی هم بیشتر شد.

11_full_900x600

عکس: اسکات پترسون، روزنامه کریستین ساینز مانیتور 
در سالهای اخیر هم در بعضی از مراکز خرید شمال شهر تهران، بوتیکهایی باز شدن که ادعا می‌کنن نمایندۀ‌ مجاز برندهای مشهوری مثل زارا ویا دولچی گابانا توی ایران هستند؛ اما همه می‌دونن که به دلایل مختلفی از جمله تحریمهای بین‌المللی و عدم رابطۀ‌ سیاسی و تجاری کامل با بعضی از کشورای غربی، چنین برندهایی نمایندگی رسمی توی ایران ندارن و این فروشگاها به طور معمول باید اجناس خودشون رو از طریق واسطه‌ها تهیه کنن که همین هم قیمت خرید اجناس رو تا چندین برابر بالا‌تر می‌بره.
اما اینروزا تقلید لباسها و مدل موی خواننده‌ها و هنرپیشه‌های غربی چنان تو ایران رایج شده که صدای حکومت رو در آورده که این لباسها متناسب با فرهنگ اسلامی – ایرانی نیست و طراحان لباس داخلی هم به تکاپو افتادن تا مدلهای مطابق با این فرهنگ رو تولید و روانۀ بازار کنند. به آرایشگاهها هم بخشنامه شده که اصلاح ابرو و صورت مردا و مدلهای موی غربی یا همون مدلهای تیغ تیغی ممنوعه و به همین خاطرچند تایی مدل که متناسب با فرهنگ داخلی باشه ارایه شده.
اما از اونجایی که همچنان نوجوونا و جوونها علاقه به پوشیدن تی‌شرتها و بلوزای رنگ روشن و کوتاه و شلوارای جین و کتونِ به شدت تنگ و یا بگی و گشاد و کفشای کتونی آل ا ستار دارن، انگار جاذبۀ مدلهای غربی بیشتر از مدلهای داخلیه.
اما در مورد مانتو و لباسهای زنونه اوضاع یه کم فرق می‌کنه. بیشتر مدلها، ترکیبی از ایده‌های غربی و طراحیهای داخلیه. امسال هم که دیگه جشنواره ای از رنگها و مدلهای مانتو رو می‌تونی تو خیابونای تهران ببینی. انگار هر کی هر رنگ و هر اندازه، پارچه داشته باشه، می‌تونه یه مانتو بدوزه و بپوشه.
هانیه دختر جوونی که مانتوی سبز بلند، ساپورت رنگارنگ، کفشای کالج زرد پوشیده و با دست گرفتن کیف زرد و شال سبز به قول خودش حسابی تیپش رو سِت و به روز کرده، دربارۀ مدگرایی معتقده که مطابق مد بودن، نشاط آوره و آدم رو شاد می‌کنه.
به نظرهانیه این روز‌ا زندگی خیلی کسالت‎بار شده. ما که مثل مردم کشورای دیگه نمی‌تونیم کلوپهای شبانه بریم و برقصیم و شادی کنیم؛ بنابراین زمینه‌های تفریحمون خیلی محدوده. به همین علت مجبوریم به این وسیله خودمونو تخلیه روانی کنیم. در واقع امروزه مد روز بودن یه جور سرگرمی و تفریح شده.
در سالهای اخیر دیگه مدگرایی و به روز بودن به رنگ و مدل لباس و کیف و کفش ختم نمی‌شه. رنگ مو، ساعت مچی و رنگ زیور آلات، لاک ناخن و آرایش صورت هم باید مطابق رنگ، طرح و مدل روز باشه.
به نظر، گرایش ذاتی انسان به زیبایی و مورد توجه دیگران بودن از یک سو و قرار داشتن در جهانی که همه چیزش در حال تکراره و دلزدگی و ملالت در روح انسان به وجود اومده، تنوع طلبی جزئی از زندگی روزمرۀ مردم به خصوص جوون‌تر‌ها شده.