آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۲ تیر ۱۳۹۲

جرمی هاج

سیاست


شکاف در اخوان المسلمین، پاشنه آشیل معترضان به دولت جدید


عکس ها از: آرون توماس رز
Screen Shot 2013-07-13 at 10.51.34 AM


روز سوم جولای و یک ساعت پس از اینکه ژنرال «عبدالفتاح السیسی» در مورد قانون اساسی فعلی مصر و برگزاری انتخابات پیش از موعد ریاست جمهوری از شبکه سی بی‌سی مصر سخنرانی کرد، تلفنی داشتم از جمال شاکر، یک فعال سیاسی مصری و از دوستان نزدیک. پس از سلام و احوالپرسی‌های معمول، سکوتی کوتاه میان ما درگرفت تا اینکه جمال سکوت را شکست و گفت: «مصر حالا آزاد است.»

جمال پنج روز گذشته را در میان معترضان در مقابل کاخ ریاست جمهوری و در اعتراض به حاکمیت محمد مرسی به سر برده بود، او سال‌ها منتظر این لحظه بود. جمال پیش از این ده سال عضو اخوان المسلمین بود، از دوران نوجوانی به آن‌ها پیوسته بود و بالاخره در سال ۲۰۰۸ از آن‌ها کناره گرفت و جدا شد. او که سال‌ها فشار و زندان را برای حزب مورد علاقه خود تحمل کرده بود، به این نتیجه رسیده بود که حزب هدف و تصویر درستی ندارد و به گفتهٔ او، «بی‌تفاوت و جدا از حقایق روز» است.
از زمان شروع انقلاب مصر در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ روح جدیدی به مبارزات جمال شاکر دمیده شده بود. حزب اخوان المسلمین با حمایت حزب آزادی و عدالت در انتخابات پارلمانی نوامبر ۲۰۱۱، زمینه را برای ریاست جمهوری محمد مرسی در ۲۰۱۲ آماده کردند. در پنجم دسامبر ۲۰۱۲ جمال شاکر در میان درگیری‌های در بیرون از کاخ ریاست جمهوری مصر حضور داشت. اما یکی از هواداران مرسی با سنگ به پای او کوبید جمال آسیب دیده و زخمی شده بود و پایش شکسته بود. می‌گوید با این همه تظاهرات روز ۳۰ ژوئن و درخواست برای کنارگذاشته شدن مرسی از قدرت انجام شد. بار دیگر جمال شاکر در این تظاهرات در مقابل کاخ ریاست جمهوری، حضور فعال داشت.

1-ATR Ikwan rally 2
این بار البته اوضاع آرام‌تر بود. نه خبری از درگیری بود و نه مرگ و نه در جریان اعتراض مقابل کاخ ریاست جمهوری، درگیری و یا خشونتی گزارش شد. البته در تناقض با محله مقتم و دفتر مرکزی حزب اخوان المسلمین اوضاع رقم خورد چرا که مخالفان محمد مرسی به دفتر مرکزی حزب حمله کرده و خرابکاری کردند و با موافقان او هم درگیر شدند. وقتی از جمال شاکر می‌پرسم فرق اعتراض این بار مردم در مقایسه با زمان انقلاب در ژانویه ۲۰۱۱ چیست، او در جواب می‌گوید: «شبکه تلویزیونی سی ان ان گزارش داد که در جریان اعتراض اخیر نزدیک به ۳۰ میلیون نفر از مخالفان مرسی در کل کشور اعتراض کرده‌اند. به نظر من مقدار آن‌ها خیلی بیشتر بود. فرقش این بار این است که در زمان اعتراض به حاکمیت حسنی مبارک ویا حتی دولت موقت نظامی، لیبرال‌ها بیشتر در خیابان و به اعتراض مشغول بودند ولی این بارمردم از تمامی اقشار جامعه آمده بودند. لیبرال‌ها، چپ‌ها، سلفی‌ها، اعضای رژیم سابق و حتی حزب الکنابه حضور جدی داشتند.» حزب الکنابه لفظی استعاری و شوخی برای افرادی است که به قولی فقط در خانه می‌نشینند و در هیچ جنبشی حضور ندارند. با این حال به گفته جمال شاکر، این بار خیلی‌ها حضور جدی خود را نشان دادند.
وی می‌گوید: «به همین دلیل هم بود که اخوان المسلمین حاضر به تقابل و رویارویی با ما نشد ولی در دیگر شهر‌ها غیر از قاهره، آن‌ها با مخالفان مرسی رودررو شدند. آن‌ها خوب می‌دانستند شمار حامیان آن‌ها در قاهره کم است. حتی مبارک نتوانست این همه شمار مخالف برای خود جمع کند ولی برای مرسی، تعداد زیادی حاضر شدند.»

1-ATR Ikhwan rally 3
محمد خلیل که هفته گذشته در تظاهرات مقابل کاخ ریاست جمهوری، میدان تحریر و در مقابل دفتر حزب اخوان المسلمین در مقتم حضور فعالانه داشته، از فعالان کمپین برای حزب قانون اساسی در انتخابات ششم اکتبر است. حزب قانون اساسی یکی از زیرمجموعه‌های جبهه رهایی ملی یا ان اس اف است که تشکیلات عمده مخالف و اپوزیسیون محسوب می‌شود. رییس حزب قانون اساسی، محمد البرادعی در جریان اعلام نظر ارتش از سوی ژنرال السیسی حضور داشت و در کنفرانس خبری با نمایندگان رسانه‌ها گفت‌و‌گو کرد. خلیل اما از روند جریان ابراز رضایت می‌کند ولی می‌گوید: «تعلیق قانون اساسی و انحلال دولت اخوان المسلمین، شاید این بار در آینده ائتلاف و حضور حداکثری را تحت تاثیر قرار دهد.» در روزهای اخیر اعضای شاخص حزب اخوان المسلمین از جمله «خیرات شاطر» سرمایه داربزرگ مصری و محمد البدایه» از اعضای رهبری حزب دستگیر شده و محمد مرسی هم در حصر خانگی قرار گرفته است. در حال حاضر عده‌ای خواهان دستگیری بیشتر سران اخوان المسلمین و تعقیب قضایی آن‌ها هستند.
با توجه به این سناریوی احتمالی، خلیل می‌گوید: «من نگران این هستم که دستگیری سران اخوان المسلمین باعث شود در لایه‌های میانی این گروه، هرج و مرج حاکم شود و در نتیجه اعضای پایین‌تر، مسائل را در دست بگیرند که متعاقب آن ممکن است خشونت بیشتری به کار گرفته شود و در نتیجه ارتش برای تحکیم قدرت خود مجبور به درگیری بیشتر با آن‌ها می‌شود. در شرایط فعلی باید تمرکز روی بخش اصلاح طلب اخوان المسلمین و افرادی چون محمد حبیب و محمد عبدالفتوح باشد تا بتوان امکان همکاری و ائتلاف را باز نگه داشت.»
جمال شاکر هم در این مورد افزود: «تعقیب قضایی تمامی اعضای اخوان المسلمین باید در دادگاه‌های غیرنظامی باشد. ما به عنوان انقلابی از دادگاه نظامی حتی برای سران اخوان المسلمین حمایت نمی‌کنیم. تلاش ما این است که دست اندرکاران کشته شدن معترضان را پیدا کرده و به دست قانون بسپاریم.» وی همچنین از وجود شکاف‌ در میان تشکیلات اخوان المسلمین خبر داده و می‌گوید میان اصلاح طلبان و رفورمیست‌ها و محافظه کاران تنش جدی در جریان است و باید با حمایت از لایه اصلاح طلب، نشان داد که اخوان المسلمین می‌تواند به عنوان یک عضو فعال، بخشی از گفت‌و‌گو‌ها باشد. قطبیین یا محافظه کاران اخوان المسلمین، نام خود را از سید قطب که از مخالفان جدی فقدان اخلاق درجوامع غربی بود، گرفته‌اند.