آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۱ خرداد ۱۳۹۲

سوده راد

اجتماع


لباس، کیف، کفش، از جنس زیر زمینی


لباس زیرزمینی

می‌خواهید خرید کنید؟ کیف و کفش و لباس بخرید؟ بوتیک‌های ولی عصر؟ پاساژ‌های ونک؟ یا اصلا بازارهای سنتی شهرتان؟ نه، این روز‌ها دیگر هیچ کدام از این‌ها مد و باب طبع نیست! باید جایی دیگر با پیدا کنید که لباس‌ها و زیورآلاتی متفاوت داشته باشید! با ما همراه شوید، در دالان‌هایی شیک زیبا و زیرزمینی، جایی که طرح و رنگ و جنس لباس هم با آنچه در سطح شهر پیدا می‌کنید متفاوت است.

خاطرات شیرین خیلی از ما با رنگ‌ها، بو‌ها و مزه‌های خانه مادربزرگ‌هامان نقش بسته، خانه‌هایی که همیشه جایی بوده برای تفریح و دوست‌ داشته شدن بی‌قید و شرط! ورق زدن و غرق شدن در آلبوم‌های قدیمی برای خیلی‌هامان مثل گردش آلیس درسرزمین عجایب بود. لباس‌ها همه یک جور دیگر بودند و هر لباسی هم داستان دیگری داشت. پارچه‌ها را معمولاً خودشان یا دوستشان یا گاهی خیاط، بر تنشان اندازه زده بود و دوخته بود. خیلی از مادربزرگ‌ها برایمان لباس‌های جورواجور می‌دوختند و می‌بافتند و به قول معروف از هر انگشتشان یک هنر می‌ریخت. وقتی بزرگ‌تر شدیم عادت کردیم کیف و کفش و مانتو و دستنبد و گوشواره را از فروشگاه‌های کوچک و بزرگ خرید کنیم. اما آرام آرام سفارش لباس از روی بوردا و عکس مجله‌های خارجی به خیاط و کفاش و طلافروشی و… هم از مد افتاد و منحصر به مراسم یا مناسبت‌هایی ویژه شد.
اما چند سالی هست که دیگر خیلی‌ها و مخصوصاً خانم‌های جوان از فروشگاه‌های این طرف و آن طرف شهر خرید نمی‌کنند. می‌خواهند چیزی بپوشند و کیفی دستشان بگیرند که توی خیابان و مهمانی «تک» باشد!
حالا این روز‌ها در هر جای ایران که باشید خیلی راحت‌تر از وقتی خارج از ایرانید می‌توانید بدون اینکه به فروشگاه‌ها سر بزنید، چرخی در فیسبوک و اینستاگرام بزنید و کیف و کفش و مانتو، شال و گوشواره و زیورآلات دست‌ساز خودتان را انتخاب کنید و مستقیماً به طراح و سازنده‌اش سفارش بدهید تا با پست برایتان ارسال شود. همه چیز، از کیف و کفش و شال و مانتو گرفته تا دستبند و گوشواره و گردنبند و گل ِ‌سینه و… در طرح‌ها و جنس‌ها و قیمت‌های مختلف و متنوع.
مثلاً یک روز صبح کیفتان را از رنگ می‌خرید، مانتو و شالتان را از مهتاب و آذین و زیورآلات را هم از کبالت و هر بار که دیگران می‌گویند «چقدر قشنگه، از کجا خریدی؟» ‌ قند توی دلتان آب می‌شود. تازه فروشگاه‌هایی هم مثل نقش جهان هستند که کارشان اینست که فقط این دست‌ساز‌ها و دست‌دوز‌ها را یک جا جمع ‌کنند. شما می‌توانید آنچه را می‌خواهید غیر از رفتن به نمایش‌های فصلی و هفتگی طراحان، از این مغازه‌ها هم تهیه کنید. فروشگاه‌هایی مثل کلاژ هم هستند که این خلاقیت‌ها را به تولید انبوه رسانده‌اند.
این‌ها البته فقط چند نمونه از این طراحان و فروشگاه‌ها هستند و کافیست چرخی در اینترنت بزنید تا با صد‌ها نفر که کارهایی مشابه می‌کنند آشنا شوید و از دیدن کارهای زیبایشان لذت ببرید و حتی به فهرست هدیه‌های درخواستیتان اضافه کنید.
اکثر این کارآفرین‌ها زنانی با میانگین سنی کمتر از ۳۰ سال هستند. خیلی‌هاشان اولین بار برای خودشان مانتو و کیف دوخته‌اند و بعد از دوستان سفارش گرفته‌اند تا جایی که به این فکر افتاده‌اند که چرا این کار را شغلشان نکنند؟ یکی ازاین طراحان به ما می‌گوید: ‌ «خودم روی تی‌شرت‌هایم نقاشی می‌کشیدم، فامیل و دوستان می‌دیدند و می‌گفتند برای ما هم بکش. یکی یکی شد چند تا چندتا. این قدر این سفارش‌ها زیاد شد که من فکر کردم حتماً دیگران هم خوششان ‌می‌آید و چرا جدی‌تر وارد این کار نشوم؟» طرح‌های او حالا بعد از بیش از ده سال تجربه یکی از پرطرفدار‌ترین طرح‌های دست‌ساز است و خودش هم می‌گوید عاشق کارش است.
لباس زیرزمینی2

شاید فکر کنید همه کسانی که به این کار روی می‌آورند دانشجویان و فارغ‌التحصیلان یکی از رشته‌های هنری مثل گرافیک و عکاسی و… هستند، ولی در میان آن‌ها کسانی هم هستند که در رشته‌های مدیریت، علوم پایه، علوم انسانی، و حتی مهندسی تحصیل کرده‌اند و شادی و لذت زندگی را در این کار یافته‌اند. به نظر همه آن‌ها خلاقیت، پشتکار و خستگی‌ناپذیری اصول اولیه کارشان است. این کار‌ها معمولاً یا از همکاری یک گروه دوستی به نتیجه می‌رسد یا که موجب بوجود آمدن دوستی‌های جدی و طولانی‌مدت می‌شود. یکی از طراحان می‌گوید با همکارش سابقه دوستی ۱۵ ساله دارد و این خودش به راحت‌تر شدن همکاری کمک می‌کند. یکی دیگر به کمک برادر و همسر برادرش طرح زیورآلاتش را به مشتری‌ها ارائه می‌دهد و این را بهانه‌ای برای بیشتر با هم بودن می‌داند. دیگری هم می‌گوید اوایل که طرح‌هایش را روی مانتوهای طراح دیگری می‌زده و با هم شو و نمایشگاه برگزار می‌کرده‌اند، هر دو دست به عصا بوده‌اند و حالا رابطه‌شان غیر از همکاری، دوستی هم هست و هرکدام مشوق دیگری است.
طبیعتاً همه این طراحان از دیدن آثار هنریشان بر تن دیگران لذت می‌برند، اما گاهی اتفاقاتی رخ می‌دهد که طرح‌ و نقششان ناخواسته عوض شده و شیرین‌تر این‌که نتیجه هم برای مشتری‌ها جالب بوده و هم برای طراحان. چیزی که این «مزون‌های مجازی» ‌ را سرپا نگه می‌دارد رعایت دو اصل خلاقیت و کیفیت است و خوش‌نامی یکی از مهترین دلایل موفقیتشان است.
یکی از خانم‌هایی که فروشگاهی را برای عرضه این محصولات دست‌ساز اداره می‌کند می‌گوید که مشتری‌ها از همه سن و قشری هستند و بنا به سلیقه و شرایط اقتصادیشان خرید می‌کنند. او می‌گوید: «خیلی از مشتری‌ها جوان هستند و وقتی یک بار از ما خرید می‌کنند مشتری دایمی می‌شوند و هر چند وقت یکبار سری به مغازه می‌زنند تا ببینند چه کار تازه‌ای آورده‌ایم.» وقتی از او درباره قیمت‌ها می‌پرسم پاسخ می‌دهد: ‌ «معمولاً کسانی که از ما خرید می‌کنند قدر کار دست‌ساز را می‌دانند و از خریدشان راضی‌اند. در ماه ممکن است دو، سه مورد مشتری داشته باشیم که از ما تخفیف زیادی بخواهند و واقعاً عاشق کار شده باشند. ما اول سود مغازه را کم می‌کنیم و اگر مشتری همچنان امکان پرداخت نداشته باشد با کسی که جنس را تولید کرده تماس می‌گیریم و در خیلی مواقع او هم تخفیف می‌دهد. برای همه ما مهم این است که هزینه تولید حتماً برگردد و مشتری هم واقعاً از داشتن و پوشیدن چیزی که خریده راضی و خوشحال باشد و قدر خلاقیت و زحمتی را که پشت کار است بداند.»
با این‌که مغازه‌هایی اینچنینی که تمام اجناس یا بخشی از آن از این تولیدات منحصر بفرد تأمین می‌شود کم نیستند، خیلی از طراحان ترجیح می‌دهند به کار خود همین‌طور که هست ادامه بدهند و قبول سفارشات، برگزاری نمایش‌گاه و فروش را هم خودشان برعهده گیرند. به همین دلیل هم هست که غیر از ابزار سنتی، بازاریابی، فیسبوک و اینستاگرام و اینترنت یکی از مهم‌ترین ابزار بازاریابی و فروش آن‌ها شده است. مزیت مهم این شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی این است که همه جا قابل دسترسی‌است و طراح و مشتری با هم ارتباطی مستقیم و بی‌واسطه دارند. این ارتباط مستقیم هم شیرین است و هم چالش‌های جدیدی را برای طراح رقم می‌زند. یکی از طراحان از تجربه اجرای یکی از طرح‌های تکه‌دوزی روی کیفی پارچه‌ای می‌گوید که خودش آنرا روی یک کوسن اجرا کرده بوده است و یا از درخواست یک مشتری برای تعبیه یک جیب مخصوص آیپد در کیف سفارشی‌اش.
در چند سال اخیر تولید و استفاده از این نوع محصولات، مخصوصاً توسط زنان بیشتر و بیشتر شده و انگار کار با چرخ خیاطی و رنگ و نخ و سرزدن به بازار بزرگ شهر برای خرید مواد اولیه، از چرم گرفته تا پارچه و مهره و طلا و نقره دیگر امری عادی است! طرح‌های ایرانی مثل بته‌جقه، حروف فارسی و کالیگرافی به مذاق امروزی‌ها سازگار شده و به قول معروف مد است و زنان جوان هم که در بازار کار ایران به اندازه کافی دچار تبعیض هستند، خودشان آستین بالا زده‌اند و هم درآمدشان را تأمین می‌کنند و هم خلاقیتشان را به معرض اجرا و فروش می‌گذارند.
البته اداره یک فروشگاه مجازی خیلی هم ساده‌تر از اداره فروشگاه واقعی نیست. طراحان ممکن است مجبور نباشند مالیات پرداخت کنند ولی مشتری‌ها در هر ساعت شبانه‌روز سفارش می‌دهند و علاوه بر این اگر نخواهند برندشان را ثبت کنند، باید فکری هم برای بیمه بازنشستگی و درمانی خودشان بکنند. تازه گاهی هم مراجع قانونی با این‌که با این نوع کسب درآمد هیچ مشکلی ندارند، در مورد عکس‌هایی که برای تبلیغ کالاهای دست‌ساز ایرانی گرفته شده تذکرهایی می‌دهند. البته با همه بگیر و ببند‌هایی که در مورد فروشگاه‌های مانتو و لباس زنان رخ می‌دهد، حتی با محدودیت‌هایی که در استفاده از مانکن در فروشگاه‌های لباس‌های زنانه وجود دارد، مجوز رسمی گرفتن برای کارهایی خلاقانه، اصلا ساده نیست.
کسی چه می‌داند، شاید سال‌ها بعد و در دوره زمانه‌ای که همه چیز ماشینی و رباتیک می‌شود، نوه‌هایتان در آلبوم‌های دیجیتالتان به سرزمین عجایب دست‌ساز و دست‌دوز سفر کنند و شما هم برایشان قصه خرید‌هایتان را از فروشگاه‌هایی تعریف کنید که روی زمین نبودند!