آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۲ خرداد ۱۳۹۲

امید کشتکار

اجتماع


عکدمی یا آکادمی؟ پنج زاویه از آکادمی گوگوش


academy ori18

پخش سری سوم برنامه پرطرفدار و جنجالی «آکادمی موسیقی گوگوش» از تلویزیون من و تو، روز دوم فروردین به پایان رسید و در ‌‌‌‌نهایت ارمیا عنوان اول این برنامه را به دست آورد. یادداشت حاضر نگاهی از پنج زاویه به این شوی تلویزیونی است.

۱

مدرسان: شهرت از راه می‌رسد

شخصیت اصلی این برنامه تلویزیونی همانطور که از نامش بر می‌آید، گوگوش است. در جریان برنامه از او به عنوان «ستاره آکادمی» یاد می‌شود که به نظر می‌رسد ترکیب اغراق آمیزی نیست. گوگوش با پشتوانه چهل سال کار خوانندگی و اجرا، اعتبار این برنامه است و شاید اگر نام و حضور او نبود، این برنامه هیچگاه به موفقیتی که در حال حاضر دارد نمی‌رسید. اما در تقابل با گوگوش دو مدرس دیگر برنامه پیش از شرکت در آن برای بینندگان دیگر ایرانی کاملا ناشناخته بودند.

هومن خلعتبری در اتریش درس موسیقی خوانده و رهبر ارکسترهای مجلسی و کوچک است. چندی پیش تلویزیون من و تو در یک برنامه مستند به بخشی از زندگی او به عنوان رهبر ارکستر پرداخت که در یک فستیوال محلی شرکت کرده بود. من با کمی جستجو در اینترنت به جز لینک‌های مرتبط با برنامه آکادمی گوگوش، چیز دندان گیری در فستیوال‌ها، اپرا‌ها یا سالن‌های موسیقی خارجی درباره او نیافتم. وب سایت خلعتبری نیز تنها از یک صفحه «به زودی» تشکیل شده و اطلاعاتی به مخاطب نمی‌دهد.

بابک سعیدی دیگر مدرس برنامه هم مانند خلعتبری نامی ناشناخته برای مخاطبان موسیقی بود. تمام چیزی که در سری اول برنامه درباره سوابق سعیدی گفته شد عبارت بود از نقشش به عنوان نوازنده گیتار در گروه «ناصریا» به خوانندگی و آهنگسازی ناصر عبدللهی. سعیدی در بریتانیا درس موسیقی خوانده و پس از آکادمی گوگوش چند تک آهنگ ساخته است، از جمله سه آهنگ برای آلبوم جدید گوگوش. او یک بار در یک برنامه مستند که به ضبط یک آهنگ برای گوگوش می‌پرداخت گفت که پیش از آکادمی گوگوش بیشتر با خوانندگان آماتور و جوان کار می‌کرده است.

نکته جالب اینجاست که پس از شروع آکادمی گوگوش یکباره شهرت همانطور که شرکت کنندگان را در بر گرفت به سراغ این دو نفر هم آمد و آنان ره صد ساله را یک شبه طی کردند.

۲

شایعات: خاله زنکی، دایی مردکی

از خواص اصلی برنامه‌های تلویزیونی پرطرفدار در بین مخاطبان ایرانی ساخته شدن شایعات مفصل و گاهی هم عجیب و غریب درباره آن است و آکادمی موسیقی گوگوش نیز از این قاعده دور نماند. در مدت پخش سه سری این برنامه از سال ۲۰۱۰ تا الان مخاطبان برنامه دست از ساخت شایعات مختلف پیرامون آن برنداشته‌اند. این شایعات البته خط مشخصی ندارند و تمام ابعاد برنامه را در برمی گیرند. از جمله از مهم‌ترین این شایعات می‌توان به ارتباط فامیلی شرکت کنندگان و برندگان دوره‌های قبل با دست اندرکاران اشاره کرد. در دوره اول برنامه گفته می‌شد که سروش تهرانی پیروز مسابقه با هومن خلعتبری نسبت خانوادگی دارد. گفته می‌شد که دلیل این شایعه این بوده که هر دو مو‌هایشان را از ته می‌زدند. همینطور در دور دوم شایعه شده بود که مهران آتش با بابک سعیدی فامیل است. دلیل این شایعه هم شباهت چهره این دو نفر بود. از دیگر شایعات دوروبر برنامه آکادمی گوگوش می‌توان به ازدواج گوگوش و هومن خلعتبری اشاره کرد که در تنها واکنش رسمی به آن هومن خلعتبری اعلام کرد که این حرف، دروغ سیزده بوده است. یکی دیگر از شایعاتی که چند بار تکذیب شد این بود که اجراهای زنده برنامه در واقع زنده نیست و ترانه‌ها از قبل ضبط شده‌اند. همینطور شایعه شده که ارمیا پیروز دور سوم آکادمی به یکی از گروه‌های شناخته شده اپوزیسیون خارج از کشور وابستگی تشکیلاتی دارد. به نظر می‌رسد بیشتر این حرف و حدیث‌ها حرف‌های دایی مردکی و خاله زنکی باشند همانطور که از قدیم گفته‌اند «در دروازه رو می‌شه بست اما دهن مردمو نه!»

۳

شرکت کنندگان قبلی: ستاره‌ای متولد نشد

شرکت کنندگان آکادمی گوگوش در کمتر از یک ماه به شهرتی دست پیدا می‌کنند که خوانندگان دیگر باید سال‌ها برای رسیدن به آن تلاش کنند. آن‌ها به سرعت تبدیل به ستارگانی می‌شوند که میلیون‌ها نفر طرفدارشان هستند. اما نکته اینجاست که شرکت کنندگان دوره‌های قبل پس از خروج از برنامه هیچکدام ستاره باقی نماندند. حتی بسیاری از آن‌ها فعالیت خاصی در حوزه موسیقی ندارند. از میان ۱۸ شرکت کننده دور اول و دوم آکادمی گوگوش به جز مهران آتش (برنده دور دوم) و ارغوان (دور اول) که پیش از شرکت در آکادمی فعالیت جدی موسیقی داشتند، از بقیه شرکت کنندگان به جز آوا (دور دوم) فعالیت چشمگیری دیده نشده است. آوا امسال موفق شد یک آلبوم منتشر کند. سروش تهرانی برنده دوره اول برنامه تاکنون دو تک ترانه منتشر کرده که چندان مورد توجه قرار نگرفته‌اند. همینطور از ارسلان (دور اول) یک ویدئو منتشر شده و امیر (دور اول) نیز یکی دوبار در تلویزیون من و تو خبر از انتشار آلبومش داده که هنوز در دسترس نیست.

کسری فینالیست دور اول آکادمی در حال حاضر از مجریان و تهیه کنندگان برنامه من و تو پلاس تلویزیون من و تو است و سروش تهرانی نیز در من و تو تهیه کنندگی می‌کند. او چندی پیش با سالومه سیدنیا مجری برنامه «سالی تالک» و «پشت صحنه آکادمی گوگوش» ازدواج کرد، ازدواجی که به شایعه سازان کمک شایانی کرد.

همینطور پس از پایان برنامه انتقادهایی از جانب شرکت کنندگان به روند برنامه شده است. فروغ که از فینالیست‌های دور اول بود چندی پیش در صفحه فیس بوکش برگزار کنندگان را متهم کرد که به پیشرفت شرکت کنندگان اهمیتی نمی‌دهند و به صورت تلویحی از مشخص بودن برنده برنامه پیش از شروع مسابقات خبر داد و همینطور آوا در گفت‌و‌گویی با صدای آمریکا این برنامه را یک شوی تلویزیونی نامید که تنها به فکر جذب مخاطب است.

۴

شبکه‌های اجتماعی: عکدمی یا آکادمی؟

آکادمی گوگوش نیز مانند تمامی پدیده‌های پرطرفدار دیگر در شبکه‌های اجتماعی حضوری چشمگیر دارد. صفحه فیس بوکی این برنامه تا حالا بیش از ۶۶۰ هزار فن دارد که مشتاقانه درباره برنامه نظر می‌دهند. همینطور در کنار صفحه رسمی و صفحات غیر رسمی درباره برنامه، تعدادی صفحه دیگر هم در فیس بوک در مخالفت با آن شکل گرفته است. شرکت کنندگان برنامه نیز برای خودشان فن پیج دارند.

در شبکه‌های اجتماعی دیگر نیز آکادمی گوگوش طرفدار دارد. در توییتر می‌توان با هشتگ #آکادمی اخبار آن را دنبال کرد و البته در کنار آن توییترباز‌ها از هشتگ #عکدمی برای دست انداختن برنامه استفاده می‌کنند. این طرز نوشتن عکدمی انتقادی است به شیوه خاص تلفظ کلمه آکادمی توسط برخی از دست اندرکاران و شرکت کنندگان برنامه که تلاش می‌کنند با لهجه انگلیسی آن را به زبان بیاورند.

۵

گرافیک و صحنه آرایی: تقلید خوب

شبکه تلویزیون من و تو از ابتدا براساس ایده‌های گرافیکی خاص در فضای تلویزیون‌های فارسی، تلاش می‌کرد متفاوت بودن خود را به رخ مخاطب بکشد. این شبکه با بها دادن به مخاطب و با استفاده از تیم خلاقی متشکل از طراحان عمدتا غیر ایرانی موفق شد استانداردهای جدیدی را در میان تلویزیون‌های فارسی به دست دهد. در این میان دقت و وسواس در ساخت لوگوهای متفاوت برای برنامه‌ها و همینطور تیتراژهای فارسی برای برنامه‌های خریداری شده مانند مستند‌ها و سریال‌ها و همینطور ساخت انیمیشن‌ها و موشن گرافیک‌های جذاب، سابقه خوبی از من و تو در استانداردهای بصری به جا گذاشته است. تیتراژ خلاقانه برنامه «بفرمایید شام» و یا مجموعه وله‌های نوروزی سال ۱۳۹۰ از جمله نمونه‌های موفق این تیم طراحی هستند.

من و تو برای طراحی مواد بصری آکادمی گوگوش اما بیش از هر برنامه دیگری به دام کلیشه‌ها افتاده است. تقریبا تمام ارکان تصویری این برنامه نمونه‌هایی از روش‌های امتحان پس داده گرافیک و طراحی صحنه هستند که در کنار هم چیده شده‌اند. استفاده از رنگ طلایی برای لوگو یا طراحی صحنه پر زرق و برق با رنگ‌های درخشان، صحنه آرایی به سبک برنامه‌های مشابه در تلویزیون‌های دیگر و… نشانه‌های دیگری از این کلیشه‌پردازی است. البته شاید دلیل این کلیشه‌پردازی این باشد که دکورهای برنامه به صورت استیجاری تهیه می‌شوند و کارهای اصلی مانند طراحی نور، صحنه و کارگردانی تلویزیونی به وسیله شرکت‌هایی خارج از مجموعه تلویزیون من و تو تامین می‌شوند. استودیویی که این دکور‌ها در آن نصب می‌شوند در اوقات دیگر خالی شده و با دکورهای کوچک متنوع به برنامه‌های دیگر روتین شبکه من و تو اختصاص داده می‌شود.

نمونه دکور‌ها و گرافیک آکادمی گوگوش را می‌توان در بسیاری از برنامه‌های دیگر تلویزیونی اروپایی و آمریکایی دید که در نسبت‌هایی بزرگ و کوچک اجرا شده‌اند. از جمله در مراسم اهدای جوایزی مانند اسکار و یا مسابقاتی مانند دختر شایسته. یوروویژن هم نمونه‌ای از برنامه‌های موسیقی با گرافیکی تقریبا مشابه است، هرچند که ابعاد برنامه‌های گفته شده بسیار بزرگ‌تر ازآکادمی گوگوش است و کیفیت تکنولوژی‌های به کار رفته قابل مقایسه با این شوی تلویزیونی کوچک نیست، اما منطق بصری و گرافیکی این شو‌ها تقریبا مشابه است. هدف اصلی این سبک نور‌پردازی و صحنه آرایی قرار دادن ستاره‌ها در یک فضای سرشار از نور و رنگ است، فضایی که می‌کوشد به مخاطب توهم «مجلل» بودن بدهد. از این نظر گرافیک، صحنه آرایی و نور‌پردازی آکادمی گوگوش را می‌توان تقلیدی خوب از برنامه‌های معروف‌تری دانست که در شبکه‌های مختلف تلویزیونی غربی به کرات دیده شده است.