آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۳ خرداد ۱۳۹۲

شیده رضایی

اجتماع


بریدن یا نبریدن مساله این است


angelina-jolie1

او زیباست، یک زیبایی پر شکوه و اساطیری، او جسور است و پر جرأت! پا به قلمروهایی می‌گذارد که در محاصره خطر و رنج و محرومیت است… و هرچه هست، خبری از زرق و برق هالیوود نیست. او حالا سر از بیمارستان و بخش جراحی پستان در آورده، دو پستانش را برداشته، پیش از آنکه حتی یک سلول سرطانی در آن پیدا شود.
نام آنجلینا جولی ستاره پرآوازه هالیوود، هر از چندی به دلایلی جز هنر درخشان بازیگری‎اش، بر سر زبان‌ها می‌افتد، کسب جایگاه سفیر حسن نیت سازمان ملل در کشورهای فقیر، دیدار از کمپ زنان پناهنده سوری و افغان، به فرزندی پذیرفتن یک لشکر کودک قد و نیم قد و حالا در اقدامی کاملا متفاوت، سپردن هر دو پستان به تیغ جراح، پیش از آنکه شاید زمینه ارثی سرطان او را بیمار کند. پزشکان می‌گویند، شناسایی ژن‌های مرتبط با سرطان تخمدان و پستان در خانم جولی انگیزه تصمیم او بوده است. مادر آنجلینا جولی شش سال پیش هنگامی که فقط ۵۶ سال داشت، بر اثر ابتلا به سرطان پستان و تخمدان درگذشت. مادربزرگ مادری او نیز در ۴۵ سالگی و پس از ابتلا به سرطان تخمدان جان خود را از دست داده بود.
آنجلینا در یادداشتی در ستون نظریه‌های روزنامه نیویورک تایمزنوشته است که در ماه فوریه، به دنبال نگرانی فرزندانش در باره سالم زیستن و زنده ماندن مادرشان به پزشک مراجعه و چاره جویی کرد.
بررسی‌های ژنتیکی انجام شده نشان داد که آنجلینا استعداد ژنتیکی ابتلا به سرطان را از مادرش به ارث برده و احتمال اینکه در جوانی به سرطان پستان و تخمدان مبتلا شود، ۸۷ درصد و بسیار بیشتر از جمعیت عمومی است. جهش یا موتاسیون ژنی در ژن‌های براکای خانم جولی (۱BRCAو ۲BRCA) تیم پزشکان معالج او را به این

بررسی‌ها نشان می‌دهد احتمال وجود ژن جهش یافته براکا، در زنانی که فرد یا افرادی از فامیل نزدیک آن‌ها، پیش از یائسگی به سرطان پستان یا تخمدان مبتلا شده‌اند، بیشتر است.

نتیجه رسانده بود که خطر ابتلای ارثی سرطان پستان و تخمدان در آنجلینا بسیار زیاد است و نیاز به تصمیم گیری و اقدام فوری دارد. آنجلینا این ژن جهش یافته را از مادرش به ارث برده بود.
ژن‌ها مولکول‌های پروتئینی هستند که درون هسته سلول‌های زنده وجود دارند و حاوی دستورالعمل‌های ضروری برای رشد و بقای سلول هستند. دو ژن براکای ۱ و ۲ (۱BRCAو ۲BRCA) متعلق به گروه بزرگی از ژن‌های انسانی، به نام ژن‌های «بازدارندهء رشد تومور» هستند. وظیفه این ژن‌ها ترمیم دستور العمل بازسازی سلول در هسته سلول‌هایی است که از روند رشد طبیعی خارج شده و به سوی سرطانی شدن پیش می‌رود. چنانچه در یک سلول بالغ، محتویات هسته فعال شده و سلول به صورتی غیر قابل کنترل تقسیم شود، آن سلول سرطانی است__ در چنین شرایطی، وظیفه ژن‌های براکای ۱و ۲ سرکوب هسته و ترمیم سازوکار رشد سلولی است. ژن‌های بازدارندهء توموراگر نتوانند سلول را به مسیر عادی برگردانند، آن را از بین می‌برند. در برخی از افراد، به دلایل ناشناخته، یک یا هردو ژن براکا دچار جهش می‌شود و خاصیت ضد سرطانی و کنترل تقسیم سلولی‌اش را از دست می‌دهد. اطلاعات ژن جهش یافته نیز مانند سایر ژن‌ها به صورت ارثی منتقل می‌شود و کسی که ژن جهش یافته براکا را به ارث ببرد، احتمال اینکه در سنین جوانی و تا پیش از یائسگی به سرطان تخمدان (۱۰ تا ۳۰ برابر) یا پستان (۵ تا ۶ برابر) مبتلا شود بسیار بالا می‌رود. گفتنی است ژن‌های براکا به صورت موروثی به فرزندان پسر هم منتقل می‌شود. خطر ابتلا مردان حامل این ژن به سرطان پستان، بیضه، پروستات، پانکراس و روده بزرگ بیشتر ازمتوسط جمعیتپ است.
راه تشخیص جهش یا موتاسیون در این ژن‌ها آزمایش خون است و در صورت مثبت بودن آزمایش، ضروری است که شخص حامل ژن مورد مشاوره ژنتیک و بررسی‌های تکمیلی قرار بگیرد. اما سؤالی که پیش می‌آید این است که در چه کسانی و چگونه باید به جهش ژنی شک کرد و در صورت وجود ژن معیوب، گزینه‌های پیش رو و گام عاقلانه بعدی چیست؟
بررسی‌ها نشان می‌دهد احتمال وجود ژن جهش یافته براکا، در زنانی که فرد یا افرادی از فامیل نزدیک آن‌ها، پیش از یائسگی به سرطان پستان یا تخمدان مبتلا شده‌اند، بیشتر است.
بسیاری از مؤسسات معتبر پژوهشی از جمله موسسه ملی سرطان آمریکا، پیشنهاد می‌کنند، تست ژنتیک برای تعیین وجود موتاسیون ژنی براکا ۱ و ۲ در گروه‌های زیر انجام شود:
ابتلا دو نفر از فامیل درجه یک (مادر- دختر- خواهر) زیر سن ۵۰ سالگی به سرطان پستان
ابتلای سه نفر یا بیشتر از فامیل درجه یک و دو (مادربزرگ- خاله- عمه) به سرطان پستان
ابتلا حداقل دو نفر در فامیل درجه یک و دو به سرطان تخمدان و پستان
ابتلا یک نفر از فامیل درجه یک به سرطان پستان دو طرفه (در هر دو پستان)
ابتلای حداقل ۲ نفر در فامیل درجه یک و دو به سرطان تخمدان در هر سن
ابتلای یک نفر در فامیل درجه یک یا دو به سرطان تخمدان و پستان به صورت همزمان در هر سن
ابتلای یکی از بستگان نسبی مرد به سرطان پستان
فراوانی ژن براکا در نژادهای مختلف، متفاوت است و در برخی نژاد‌ها از جمله اشکنازی ها (یهودی تبارهای ساکن شرق و مرکزاروپا) بسیار بالا‌تر از اقوام دیگر است. شیوع موتاسیون ژنی براکا در اشکنازی‌ها ۵ تا ۶ برابر جمعیت عمومی است. از همین روست که به زنان اشکنازی توصیه می‌شود، دقت و حساسیت بیشتری نسبت به سابقه فامیلی سرطان تخمدان یا پستان داشته باشند و به سرعت برای مشاوره و بررسی آزمایشگاهی ژن معیوب به پزشک مراجعه کنند. موسسه ملی سرطان آمریکا پیش بینی می‌کند تنها دو درصد از کل جمعیت زنان جهان نیاز ضروری به انجام آزمایش خون و بررسی ژن معیوب براکا دارند.
لازم به ذکراست که نبود موتاسیون ژنی براکای ۱ و ۲، ضمانتی برای سرطان نگرفتن نیست و مثبت بودن آن هم به معنی حکم اعدام نیست. اما در هر حال مثبت بودن آن، احتمال خطر بدخیمی در پستان و تخمدان را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد. هزینه این آزمایش بسیار زیاد و نزدیک به ۳۰۰۰ دلار امریکاست و برداشتن هر دو پستان و حداقل یکی از تخمدان‌ها، ریسک ابتلای فرد به این دو سرطان را به کمتر از ۵ درصد می‌رساند، اما صفر نمی‌کند.
با این همه جراحی پیشگیری برای همه مطلوب یا ممکن نیست و پزشکان می‌گویند گزینه‌های متفاوتی پیش روی فردی است که حامل ژن جهش یافته براکای ۱ و ۲ است. از میان این گزینه‌های متفاوت، فقط یکی از آن‌ها و در واقع آخرین آن‌ها ماستکتومی یا پستان برداری دوطرفه و بیرون آوردن تخمدان است. راه‌های دیگر شامل، پایش مداوم نسج پستان، معاینات دوره‌ای توسط پزشک، انجام ماموگرافی، کنترل وزن، پیروی از یک شیوه زندگی فعال، ورزش و دوری از سیگار و الکل است.
Reference:
BRCA۱ and BRCA۲: Cancer Risk and Genetic Testing at: http: //www. cancer. gov/cancertopics/factsheet/Risk/BRCA