آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب

۲۲ خرداد ۱۳۹۲

آریا آزادی نیا

اجتماع


اصغر فرهادی، مردى براى همه فصول


Asghar+Farhadi+84th+Annual+Academy+Awards+tdLENVFfiljx

برنیس بژو با گام‎هایی شتابزده روی سن رفت و قبل از هر چیز نام فرهادی را خطاب کرد. هیجان زده و ناباور از اعلام نام خود، بهتر از همه می دانست که قاعده بر آن است زمانی که جایزه بهترین بازیگری به فیلمی داده می شود، جایزه بهترین فیلم متعلق به دیگریست. برنیس بژو بهترین بازیگر جشنواره کن امسال، از آخرین فرصت خود استفاده کرد تا اصغر فرهادی را به روی صحنه پرشکوه کن فراخواند.
اما برای اصغر فرهادی که همین یک سال پیش در مراسم پرشکوه اسکار بر فرش قرمز پای گذاشته بود، شکست در به دست آوردن نخل طلایی چندان هم دشوار نبود. تا همین جا هم او به جوایزی دست یافته که شاید هیچ یک از هم دانشگاهی‎هایش در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، حتی به رویایش هم دست نیافته اند.
فرهادی اصالتا اصفهانی است. از همان سال ۱۳۷۰ که دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران راه یافت، استعدادش را در نمایشنامه نویسی، بازیگری و کارگردانی به رخ می‎کشید. در همان دوران دانشجویی او با نویسندگی، کارگردانی و بازیگری نمایشی با نام «ماشین‎نشین‌ها» علاوه بر دریافت چندین جایزه از جشنواره تئا‌تر دانشجویی، پروژه فارغ التحصیلی دوره لیسانسش را نیز به پایان برد. اجرای دونفره این نمایش به همراه «پریسا بخت آور» سکوی پرتاب آنان به دنیای تلویزیون و سینما شد. فرهادی هم زمان با آغاز کارهای تلویزیونی اش، مدرک فوق لیسانس خود را نیز از دانشگاه تربیت مدرس دانشگاه تهران گرفت.
«روزگار جوانی» و چند قسمت از دوره اول مجموعه‌ای با نام «داستان یک شهر» به کارگردانی اصغر توسلی، آغاز فعالیت‎های تلویزیونی اصغر فرهادی بود. در سال ۸۰ کارگردانی سری دوم مجموعه داستان یک شهر به تهیه کنندگی همسرش پریسا بخت آور به عنوان اولین تجربه نویسندگی و کارگردانی به او سپرده شد. مجموعه‌ای که با انگشت گذاشتن به نقاط تاریک و تو در توی مسایل اجتماعی، نظر بینندگان و مسئولان تلویزیون را به فرهادی جلب کرد. دقت و ریز بینی به همراه ذهنی سیال و قلم شیوا، همچنان از نقاط قوت اصغر فرهادی به شمار می‎رفت.
اولین تجربه سینمایی وی در سال ۱۳۸۰، همکاری با ابراهیم حاتمی کیا در نوشتن فیلم نامه «ارتفاع پست» بود و به‎دنبال آن کارگردانی و فیلم نامه «فیلم رقص در غبار» در سال ۱۳۸۱ و مطرح شدن نام اصغر فرهادی به عنوان یک پدیده؛ پدیده ای که جایزه هیئت داوران جشنواره فجر را از آن خود کرد. رقص در غبار بازگشت اصغر فرهادی به همان دغدغه های اجتماعی «داستان یک شهر» بود، سوژه‎هایی که در لوکیشن های مختلف داستان یک شهر کشف می کرد و به خاطر می سپارد. عشق و قانون مهمترین دغدغه‎ اصغر فرهادی در رقص درغبار بود.
اما سال ۱۳۸۲ فیلم «شهر زیبا» توفیق زیادی به‎دست نیاورد. منتقدان این فیلم را تکرار اصغرفرهادی رقص در غبار دانستند اما هوشمندی وی او سبب شد که در «چهارشنبه سوری» منتقدان را بهت زده کند. «چهارشنبه سوری» حکایت انسان‎های معمولی‎ای بود که در موقعیت های معمولی گرفتار می آیند. اما حاصل آن موقعیتی دراماتیزه بود که بیننده را بیش از هر چیز به فکر وامی‎داشت. این فیلم در جشنواره فجرمورد توجه داوران قرار گرفت و جایزه بهترین کارگردانی را از آن خود کرد. گرچه این فیلم جایزه جشنواره کرالا (هندوستان) ۲۰۰۶ را هم به خود اختصاص داد اما دیگر فیلم فرهادی «درباره الی» بود که پای او را به فستیوال‌های خارجی و شیرینی جوایز آن باز کرد. «درباره الی» که در سال ۱۳۸۷ ساخته شد علاوه بر کسب جوایز بهترین کارگردانی در جشنواره فجر و خانه سینما و بهترین فیلمنامه از جشن خانه سینما، توانست جوایزی از جشنواره‌های بین المللی همچون خرس نقره‌ای برلین، تراپیکا و آسیا پاسیفیک استرالیا ۲۰۰۹ را از آن خود کند. فرهادی پایه فیلم‎نامه خود را بر دروغ بنا کرده بود، دروغ‎هایی کوچک و به ظاهر غیرضروری. اما هنوز منتقدان باید دو سال دیگر صبر می کردند تا به بنیان سه‎گانه فرهادی دست یابند.
سال ۱۳۸۹ سالی متفاوت برای سینمای ایران و سینماگر جوانش بود، سالی که «جدائی نادر از سیمین» ساخته شد. فیلمی که علاوه بر جوایز بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه و فیلم منتخب تماشاگران فجر۱۳۸۹، توانست فصل جدیدی را برای فرهادی و سینمای ایران رقم بزند: بهترین فیلمنامه جشنواره آسیا پاسیفیک ۲۰۱۰، خرس طلایی برلین برای بهترین فیلم ۲۰۱۱، بهترین فیلم جشنواره سیدنی ۲۰۱۱، عنوان بهترین فیلم‌ساز سال خاورمیانه از طرف مجله آمریکایی «ورایتی»، جایزه بزرگ و تندیس مروارید سیاه پنجمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم ابوظبی، بهترین فیلم خارجی در جشنواره سزار فرانسه ۲۰۱۲، بهترین فیلم خارجی در جشنواره گلدن گلوب سال ۲۰۱۲ و در ‌‌نهایت هشتاد و چهارمین جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی ۲۰۱۲. فرهادی در فیلم جدایی نشان داد که به زبانی جهانی دست یافته است.
مجموعه این موفقیت‌ها اصغر فرهادی را به عنوان شاخص‌ترین و شناخته شده‌ترین فیلم ساز حال حاضرایرانی معرفی کرده است. این در حالی است که فیلم سازان قدیمی و صاحب سبکی چون عباس کیارستمی و بهرام بیضایی و … بار‌ها برای دریافت این جوایز و به دست آوردن این موفقیت‌ها ناکام مانده بودند.
بدنبال دستاوردهای حاصل از فیلم جدائی، فرهادی برای ساخت فیلم جدید خود «گذشته» راهی فرانسه شد و تصمیم گرفت شانس خود را با تهیه کننده و عوامل غیرایرانی امتحان کند. حالا کار به جایی رسیده بود که طرح فیلمنامه گذشته که با سبک و سیاق نوشتاری فرهادی همراه بود، حتی قبل از شروع به ساخت یک جایزه اعتباری دریافت کرد.
اولین حضور بین المللی فیلم گذشته، و اولین حضور فرهادی در جشنواره کن سال ۲۰۱۳ رقم خورد. جایی که رقبای بزرگی چون برادران کوئن، جیم جارموش، پولانسکی، استیون سودربرگ نیز در کنار فرهادی حضور داشتند. بعد از اکران فیلم، علیرغم نقد و نظرهای متفاوت و متناقض، گذشته فرهادی به عنوان یکی از شانس‌های مسلم دریافت جایزه تا یک شب پیش از اعلام نام منتخبین مطرح بود. در شب قبل از اختتامیه، اهدای جایزه داوران کلیسای جهانی به اصغر فرهادی گمانه‌ها را برای دریافت نخل طلایی بالا برد. اما در ‌‌نهایت، وقتی نام برنیس بژو به عنوان بهترین بازیگر زن اعلام شد، فرهادی دانست که این بار با دست خالی به خانه خواهد رفت و نامش در کنار ناکامان بزرگ جشنواره کن امسال ثبت خواهد شد. کن امسال به فرهادی نشان داد که با لیستی بلند بالا از جایزه های جهانی، به عنوان تنها ایرانی برنده اسکار، راهی دشوار پیش رو دارد.